Zachowania językowe i komunikacyjne osób ze spektrum autyzmu w wybranych filmach fabularnych

Izabela Ejsmunt‑Wieczorek

doi:10.18778/2544-7238.06.03

Autor

Izabela Ejsmunt‑Wieczorek Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Dialektologii Polskiej i Logopedii, ul. Pomorska 171/173, 90-236 Łódź https://orcid.org/0000-0002-1802-0005

DOI:

https://doi.org/10.18778/2544-7238.06.03

Słowa kluczowe:

język, mowa, komunikacja, spektrum autyzmu, film fabularny

Abstrakt

Język i mowa są niezbędne w życiu każdego człowieka. Od najmłodszych lat ludzie nabywają kompetencje językowe pomagające im tworzyć poprawne gramatycznie frazy oraz umiejętności językowe, dzięki którym potrafią dopasować przekaz do odbiorcy i sytuacji. Wszystko to pomaga budować ważne dla nas relacje. Niestety, osoby niepełnosprawne, poza dysfunkcjami fizycznymi i psychicznymi, charakteryzują się różnym poziomem sprawności językowej i komunikacyjnej. W artykule przedstawiono umiejętności językowe fikcyjnych bohaterów filmowych z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Podjęto również próbę oceny trafności prawidłowego przedstawiania zaburzeń językowych u osób z dysfunkcjami przez reżyserów i bohaterów filmowych w odniesieniu do literatury fachowej, poświęconej opisywanemu spektrum autyzmu.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Adam, 2009, reż. M. Mayer.

Nazywam się Khan, 2010, reż. K. Johar.

Rain Man, 1998, reż. B. Levinson.

Temple Grandin, 2010, reż. B. Levinsona.

Attwood T., 2013, Zespół Aspergera. Kompletny przewodnik, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.

Baczała D., Błeszyński J., 2014, Terapia logopedyczna, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Bigas U., 2014, Autyzm – charakterystyka zachowań językowych w autystycznym spektrum zaburzeń, [w:] S. Grabias, M. Kurkowski (red.), Logopedia. Teoria zaburzeń mowy, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej, s. 361–378.

Błeszyński J., 2011, Autyzm a niepełnosprawność intelektualna i opóźnienie w rozwoju: Skala Oceny Zachowań Autystycznych, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.

Błeszyński J., 2020, Co osoby z autyzmem mówią nam o sobie: raport z badań, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Chomsky N., 2005, O naturze i języku, Poznań: Wydawnictwo Axis.

Chomsky N., 2017, Jakimi istotami jesteśmy?, Kraków: Wydawnictwo Vis‑à‑vis/Etiuda.

Donovan J., Zucker C., 2017, Według innego klucza. Opowieść o autyzmie, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Firth U., 2008, Autyzm: wyjaśnienie tajemnicy, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Grabias S., 1994, Język w zachowaniach społecznych, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej.

Grabias S., 2012, Logopedia: teoria zaburzeń mowy, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej.

Kaczmarek L., 1988, Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Korendo M., 2013, Językowa interpretacja świata w wypowiedziach osób z zespołem Aspergera, Kraków: Wydawnictwo Omega Stage System.

Korendo M., 2018, Problemy diagnozy różnicowej autyzmu i zespołu Aspergera, „Forum Logopedy”, nr 23, s. 4–8.

Milewski T., 1975, Językoznawstwo, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Moran P.J., 2017, Efektywna komunikacja z osobami ze spektrum autyzmu, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis.

Pisula E., 2016, Autyzm: przyczyny, symptomy, terapia, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.

Porayski‑Pomsta J., 2009, Zagadnienie periodyzacji rozwoju mowy dziecka, „Logopeda”, nr 1(7), s. 7–31.

Porayski‑Pomsta J., 2015, O rozwoju mowy. Dwa studia, Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Sacks O., 2008, Antropolog na Marsie, Poznań: Wydawnictwo Zysk i S‑ka.

Sadowska E., 2021, Osoba z ASD, osoba ze spektrum, autystyk, osoba autystyczna czy osoba z autyzmem? Współczesne tendencje w nazewnictwie osób z ASD, „Poradnik Językowy”, nr 6(4), s. 52–64. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2021.6.4

Silberman S., 2017, Neuroplemiona. Dziedzictwo autyzmu i przyszłość neuroróżnorodności, Białystok: Wydawnictwo Vivante.

Whitcomb M.W., 2021, Samodzielne życie z autyzmem, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis.

Wojciechowska A., 2011, Charakterystyka języka i komunikacji osób z autyzmem i zespołem Aspergera, [w:] M. Obrębska (red.), O utrudnieniach w porozumiewaniu się. Perspektywa języka i komunikacji, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Adama Mickiewicza, s. 13–27.

Wojciechowska A., 2022, Rozwój mowy, języka i komunikacji u osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, [w:] T. Pietras, D. Podgórska‑Jachnik, K. Sipowicz, A. Witusik (red.), Spektrum autyzmu – od diagnozy i terapii do integracji i inkluzji, Wrocław: Wydawnictwo Continuo.