Polskie fanziny mangowe. Przyczynek do poznania zjawiska

Łukasz Reczulski

doi:10.18778/0860-7435.38.02

Autor

Łukasz Reczulski Biblioteka Humanistyczna Uniwersytetu Łódzkiego

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-7435.38.02

Słowa kluczowe:

fanzin, prasa niezależna, manga, anime, popkultura

Abstrakt

Tekst przybliża zjawisko tzw. fanzinów mangowych, czyli niezależnych, wydawanych własnym sumptem czasopism poświęconych zagadnieniu popkultury japońskiej, tworzonych przez osoby zafascynowane tym tematem i skierowanych do ludzi podzielających to zainteresowanie. Autor artykułu skupia się na omówieniu najstarszych polskich magazynów tego typu, wprowadzonych do obiegu wewnątrz subkulturowego w latach 1995–1997 i prezentuje ich charakterystyki bibliologiczno-historyczne. W pracy omówiono aż dziesięć polskich fanzinów mangowych, w tym krakowski fanzin „Kawaii”, czyli najstarsze rodzime czasopismo tego typu.

Bibliografia

Abramczyk, Ewa (1999). Fantastyka siedzi w głowie. Gazeta Pomorska, 280(15593), 13.

[A’guś] (1996). Rumiko Takahashi. Secret Service, 4(34), 81.

[A’guś] (1997a). Yu*Yu Hakusho. Secret Service, 1(42), 97.

[A’guś] (1997b). City hunter. Secret Service, 1(42), 98–99.

[Bazyl] (1998). Fandominacja, część 1. Kawaii, 11(16), 50–51.

[Bazyl] (1999). Fandominacja, część 2. Kawaii, 1(17), 56–57.

Braun, Juliusz (1997). W telewizji pokazali. Gazeta Wyborcza, 260(2553), 10.

Ciosmak, Dariusz (2001). Antologia zinów 1989−2001. Kielce: Wydawnictwo Liberation.

[Felicjan] (1996). Trzeba zabić te filmy. Trybuna Śląska, 209(17299), 14.

Flont, Mateusz (2016). Tytuły polskich zinów. Wstęp do badań nad onimią „trzeciego obiegu” (1978–1989) i „obiegu alternatywnego” (od 1990). Prace Językoznawcze, XVIII/3, 31–54. Pobrano 20 kwietnia 2024 r., z: https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Prace_Jezykoznawcze/Prace_Jezykoznawcze-r2016-t18-n3/Prace_Jezykoznawcze-r2016-t18-n3-s31-54/Prace_Jezykoznawcze-r2016-t18-n3-s31-54.pdf

Flont, Mateusz (2017). (Anty)estetyka polskich zinów. Część I: „trzeci obieg” w latach 80. W: Wszołek, M. & Grech, M. & Siemes A. (red.), Badanie i projektowanie komunikacji 6 (s. 245–264). Wrocław: Wydawnictwo Libron.

Flont, Mateusz (2018). (Anty)estetyka wizualna polskich zinów. Część II: „obieg alternatywny” w latach 90. W: Wszołek, M. & Grech, M. & Siemes A. (red.), Badanie komunikacji vol. 1 (s. 155–175). Wrocław: Wydawnictwo Libron.

Głowacki, Bartosz (2010). Prasa trzeciego obiegu w okresie przełomu. Kultura – Media – Teologia, 3, 33–43. Pobrano 20kwietnia 2024 r., z: https://kmt.uksw.edu.pl/media/pdf/kmt3_glowacki.pdf

Goldberg, Wendy (2010). The Manga Phenomenon in America.W: Johnson-Woods T. (red.) Manga. An Anthology of Global and Cultural Perspectives (p. 281–296).New York: The Continuum International Publishing Group Inc.

[HAM] (1998). Perswazje i wycinki. Polityka, 4(2125), 52.

Holmes, Leah, Mariel (2022). Anime in the UK: The History, Cultural Context, and Evolution of UK Anime Fandom. (praca magisterska, Bath Spa University). Pobrano 20 kwietnia 2024 r., z: https://www.researchgate.net/publication/359427029_Anime_in_the_UK_The_History_Cultural_Context_and_Evolution_of_UK_Anime_Fandom_-_MPhil_Thesis

Jadwiszczok-Molencka, Helena &Molencki, Jacek (2016). Patrzeć, widzieć, interpretować. O kompetencjach interpretacyjnych odbiorców japońskich filmów animowanych. W: Dziewit, J. & Kołodziej, M. & Pisarek, A. (red.), Patrzenie i widzenie w kontekstach kulturoznawczych (s. 197–228). Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach.

Kajtoch, Wojciech (1999). Świat prasy alternatywnej w zwierciadle jej słownictwa. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kalen, Elizabeth F. S. (2012). Mostly Manga: A Genre Guide to Popular Manga, Manhwa, Manhua, and Anime. Santa Barbara & Denver & Oxford: Holtzbrinck.

Kobus, Aldona (2013). Fanfiction a funkcjonowanie literatury popularnej. Zarys perspektywy historycznej. Kultura Popularna, 3, 147–158. doi: 10.5604/16448340.1094750. Pobrano 20 kwietnia 2024 r., z: https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Kultura_Popularna /Kultura_Popularna-r2013-t-n3_(37)/Kultura_Popularna-r2013-t-n3_(37)-s146-158/Kultura_Popularna-r2013-t-n3_(37)-s146-158.pdf

Kopcik, Oliwia (2019). Gatunki dziennikarskie w anarchopunkowym zinie „Chaos w mojej głowie” (badania wstępne). Com.press, 2(4), 20–39. Pobrano 20 kwietnia 2024 r., z: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/148442/kopcik_gatunki_dziennikarskie_w_anarchopunkowym_zinie_2019.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Korzeniewski, Robert (1995). Manga!. Gambler, 2(15), 56–58.

Kotrych, Michał & Musiałowski, Paweł (2018). Anime w Polsce. Narodziny fandomu. Kawaii, 3(46), 76–80.

Krzyżanowska, Joanna (2019). „Otaku” – zarys znaczenia terminu. W: Burszta, D. & Kobus, A. & Marek, K. (red.), Chińskie Bajki. Fandom mangi i anime w Polsce (s. 19–36). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Ledoux, Trish & Ranney, Doug (1997). The Complete Anime Guide. Japanese Animation Film Directory & Resource Guide. Issaquah:Tiger Mountain Press.

[Mr. Root] (1996a). Manga Room. Secret Service, 3(33), 81–83.

[Mr. Root] (1996b). Manga Room. Secret Service, 4(34), 81–83.

[Mr. Root] (1996c). Manga Room. Secret Service, 6(36), 80, 82–83.

[Mr. Root] (1997). Mangoweprzecieki!. Secret Service, 5(46), 82–83.

[Mr. Root] (1997a). Manga Room. Secret Service, 2(43), 96–99.

[Mr. Root] (1997b). Manga Room. Secret Service, 3(44), 94–97.

Nowakowski, Artur (2017). Fanzin SF. Artyści – wydawcy – fandom. Poznań: Instytut Kultury Popularnej.

Orszulak-Dudkowska, Katarzyna (2016). „Zrób to sam/Do it yourself”. Nowe oblicza rzemiosła i rękodzieła w kulturze współczesnej. Zeszyty Wiejskie, 22, 99–107. Pobrano 20 kwietnia 2024 r., z: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.hdl_11089_25139/c/Katarzyna_Orszulak_Dudkowska_99_107.pdf DOI: https://doi.org/10.18778/1506-6541.22.07

Patten, Fred (2004). Watching Anime, Reading Manga. 25 Years of Essays and Reviews. Berkeley: Stone Bridge Press.

[PB] (1997a). Manga, Anime, Otake… Express Ilustrowany, 194(20712), 13.

[PB] (1997b). Weekend z komiksem. Express Ilustrowany, 199(20717), 13.

[PB] (1997c). Japonia w Łodzi. Express Ilustrowany, 204(20722), 13.

[PB] (1997d). Święto w Komikslandzie. Express Ilustrowany, 223(20741), 12.

[PB] (1997e). Pozdrowienia po japońsku. Express Ilustrowany, 248(20766), 13.

Pęczak, Mirosław (1992). Mały słownik subkultur młodzieżowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.

Piątek, Tomasz (1998). Mang(i)a seksu, czyli nienasycenie po japońsku. Film, 10, 130–132.

Reczulski, Łukasz (2023). Narodziny i rozkwit Polskiej Rzeczpospolitej Mangowej. Łódź: Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego & Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich, oddział w Łódź.

Reczulski, Łukasz & Gamus, Paula (2015). Historia łódzkiego fandomu mangi i anime w latach 1995–2010. Acta Universitatis Lodziensis: Folia Librorum, 2(21), 27–50. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-7435.21.03

Rogóż, Piotr (1997). Otaku. Kawaii, 1(1), 50–51.

[Root-San] (1995). Manga Room. Secret Service, 11(29), 82–83.

Siuda, Piotr & Karolewska, Anna (2014). Japonizacja. Anime i jego polscy fani. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe KATEDRA.

Swółł, Radosław (2012). Zakochany w M. Początki ruchu mangowego w Polsce. Zeszyty Komiksowe, 1(13), 10–13.

Wiącek, Elżbieta (2013). Nowy konsumeryzm i kultura shöjo. Obraz współczesnej Japonii w twórczości Banany Yoshimoto. W: Banaś, M. &Dziadowiec, J. (red.), Współczesne transformacje: kultura, polityka, gospodarka (s. 137–152). Kraków: Księgarnia Akademicka.

Wójcik, Rafał (2011). O pewnej nieobecności. Fanziny komiksowe w polskich bibliotekach. W: Gajewska, G. & Wójcik, R. (red.), Kontekstowy miks. Przez opowieści graficzne do analiz kultury współczesnej (s. 409–418). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Zarychta, Karolina (2015). Zarys historii mangi. Gdańskie Studia Azji Wschodniej, 1(7), 159–173.