Kupiłem grejpfrut czy grejpfruta? O błędach językowych w glottodydaktyce polonistycznej

Wiesław Tomasz Stefańczyk

doi:10.18778/0860-6587.22.07

Autor

Wiesław Tomasz Stefańczyk Uniwersytet Jagielloński, Wydział Polonistyki, Katedra Języka Polskiego jako Obcego

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.22.07

Słowa kluczowe:

biernik, końcówka, rzeczownik

Abstrakt

Artykuł porusza zagadnienie ekspansji męskożywotnej końcówki -a w bierniku liczby pojedynczej w grupie rzeczowników nieżywotnych. Część tego typu form jest zgodna z normą wzorcową, np.: forda, pokera, golfa, borowika, inne natomiast występują wyłącznie w języku potocznym, np.: zęba, paznokcia, gwoździa. Niekiedy trudno jest rozstrzygnąć, która forma jest prawidłowa, np.: zamówić kotlet czy zamówić kotleta. Artykuł przynosi ponadto propozycje rozwiązań glottodydaktycznych oraz przedstawia dylematy dotyczące wskazanych kwestii.

Bibliografia

Bańko M., 2002, Wykłady z fleksji polskiej, Warszawa.

Bartnicka B., Satkiewicz H., 1990, Gramatyka języka polskiego. Podręcznik dla cudzoziemców, Warszawa.

Borowski I., 2005, Rodzaj gramatyczny a jego liczba, „Język Polski” LXXXV, s. 83–89.

Doroszewski W., 1952, Podstawy gramatyki polskiej, Warszawa.

Dyduchowa A., 1970, Dopełniacz w funkcji biernika liczby pojedynczej u męskich rzeczowników nieżywotnych. Prace Językoznawcze I, Kraków, Wyższa Szkoła Pedagogiczna.

Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel H. (red.), 1998, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa.

Kaleta Z., 1995, Gramatyka języka polskiego dla cudzoziemców, Kraków.

Klemensiewicz Z., 1984, Podstawowe wiadomości z gramatyki języka polskiego, Warszawa.

Kryński A, 1903, Gramatyka języka polskiego, Warszawa.

Kucała M., 1970, Formy dopełniacza w bierniku liczby pojedynczej rzeczowników męskich nieżywotnych, w: W Służbie nauce i szkole. Księga pamiątkowa poświęcona Profesorowi Doktorowi Zenonowi Klemensiewiczowi, Warszawa, s. 117–125.

Kucała M., 1978, Rodzaj gramatyczny w historii polszczyzny, Wrocław–Warszawa–Kraków.

Lesz-Duk M., 1995, Funkcje składniowe rzeczowników w dopełniaczu, Częstochowa.

Madelska L., Warchoł-Schlottmann M., 2008, Odkrywamy język polski. Gramatyka dla uczących (się) języka polskiego jako obcego, Kraków.

Miodunka W. T. (red.), 1992, Język polski jako obcy. Programy nauczania na tle badań współczesnej polszczyzny, Kraków.

Nagórko A., 1996, Zarys gramatyki polskiej, Warszawa.

Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, 1994–2005, red. H. Zgółkowa, Poznań.

Riley T., 1999, It’s Alive: Grammatical Animacy in Russian, Polish and Czech, Seattle, University of Washington.

Safarewiczowa H., 1938, Dopełniacz w funkcji okolicznika sposobu, „Język Polski” XXIII, s. 97–105, Kraków, Uniwersytet Jagielloński.

Swan O., 1988, Facultative Animacy in Polish. A Study in Grammatical Gender Formation (The Carl Back Papers in Russian and East European Studies, 606), Pittsburgh, Center for Russian and East European Studies. DOI: https://doi.org/10.5195/CBP.1988.104

Tokarski J., 2001, Fleksja polska, Warszawa.

Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, 2003, pod red. S. Dubisza, Warszawa.

Wróbel H., 2001, Gramatyka języka polskiego, Kraków.

Zaron Z., 2005, Aspekty funkcjonalne polskiej kategorii rodzaju. Charakterystyka fleksyjna, Warszawa–Puńsk.

Żydek P., 1961, Zakres użycia i współczesne kierunki rozwoju formacji typu „palić papierosa” (master’s paper), Katowice WSP, Studium dla Pracujących.