Potrzeby, możliwości i konteksty wprowadzenia do nauczania języka polskiego jako obcego treści związanych z prawami człowieka

Iwona Pałucka-Czerniak

doi:10.18778/0860-6587.28.24

Autor

Iwona Pałucka-Czerniak Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Filologii Polskiej, al. Wojska Polskiego 67, 65-001 Zielona Góra https://orcid.org/0000-0002-6037-7729

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.28.24

Słowa kluczowe:

nauczanie języka polskiego jako obcego, prawa i wolności człowieka, dialog międzykulturowy

Abstrakt

Artykuł omawia wprowadzenie tematyki związanej z prawami człowieka do cyklu kształcenia językowego cudzoziemców na zajęciach języka polskiego jako obcego. Prezentowane refleksje bazują na wynikach projektów realizowanych na Uniwersytecie Zielonogórskim w latach 2017–2020. Odbiorcami tych działań są głównie dorośli cudzoziemcy, którzy z dużym entuzjazmem i obopólną korzyścią przyjmują poszerzenie treści nauczania o zagadnienia z praw człowieka. Rozmowa na te tematy zawsze wiąże się z ujawnianiem przyjętej przez słuchaczy (świadomie lub nie) ideologii, filozofii społecznej. Aktywizuje słuchaczy i pozwala płynnie przejść od nauczania słownictwa i struktur gramatycznych do względnie naturalnej komunikacji. Wydaje się korzystne poszerzenie słownictwa tematycznego i ról komunikacyjnych o te formy, które uczyłyby zachowań komunikacyjnych potrzebnych cudzoziemcom w rozmaitych sytuacjach, w których może dochodzić do łamania ich praw. Wprowadzenie elementów wiedzy z zakresu praw człowieka do nauczania języka polskiego może stwarzać szeroką i funkcjonalną podstawę do dialogu międzykulturowego, który ma duży wpływ na motywację do nauki, kształtuje postawę aktywności i otwartości, a także wzbogaca interakcję.

Bibliografia

Ciechanowski J., Czyż E., Szewczyk E. (red.), 2002, Prawo do nauki. Raport z monitoringu, Warszawa.

Domagała A., Florczak A., 2018, Prawa człowieka. Materiały edukacyjne, Wrocław https://eul.ceo.org.pl/sites/eul.ceo.org.pl/files/prawa_czlowieka.pdf (dostęp: 15.05.2020).

Gawlicz K., Rudnicki P., Starnawski M. (red.), 2015, Dyskryminacja w szkole – obecność nieusprawiedliwiona. O budowaniu edukacji antydyskryminacyjnej w systemie edukacji formalnej w Polsce. Raport z badań, Warszawa.

Grzelak J., 2010, Polski język prawa – w perspektywie glottodydaktycznej, Poznań.

Janowska I., Lipińska E., Rabiej A., Seretny A., Turek P. (red.), 2011, Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2, Kraków.

Nikitorowicz J., 2004, Kształtowanie tożsamości kulturowej współczesnego człowieka, w: Edukacja międzykulturowa. Poradnik dla nauczyciela, A. Klimowicz (red.), Warszawa, s. 45–53.

Paleczny T., 2016, Kształtowanie kompetencji komunikacyjnej w relacjach międzykulturowych, w: Biblioteka „LingVariów” Glottodydaktyka t. 13: Język, literatura i kultura polska w świecie, W. Miodunka, A. Seretny (red.), Księgarnia Akademicka, Kraków, s. 73–86.

Piechowiak M., 1999, Filozofia praw człowieka, Lublin.

Rzepliński A. (red.), 1992, Prawa i wolności człowieka, Warszawa.

Rzeszutko-Iwan M., 2016, Przekaz wiedzy, czyli nauczanie specjalistycznej odmiany języka – w kontekście pedagogiki CLIL, „Acta Uniwersitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców” 23, s. 97–113. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.23.08

Steciąg M., 2014, Glottodydaktyka w ujęciu ekolingwistycznym, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie polonistyczne cudzoziemców” 21, s. 51–62.

Zarzycka G., 2019, Kulturemy polskie – punkty widzenia, techniki ich wydobywania i negocjowania. Stosowanie perspektywy etnolingwistycznej w glottodydaktyce polonistycznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie polonistyczne cudzoziemców” 26, s. 425–442. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29