Nierówności w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego gmin wiejskich województwa łódzkiego
DOI:
https://doi.org/10.18778/1508-1117.20.06Słowa kluczowe:
gminy wiejskie, rozwój społeczno-gospodarczy, nierówności, województwo łódzkieAbstrakt
Zasadniczym celem artykułu jest wyjaśnienie nierówności w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego gmin wiejskich województwa łódzkiego oraz porównanie ich do wyników badań sprzed wejścia Polski do Unii Europejskiej. Rezultatem przeprowadzonego postępowania badawczego jest klasyfikacja gmin wiejskich regionu łódzkiego według poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego. Źródłem danych statystycznych był Bank Danych Lokalnych, Głównego Urzędu Statystycznego. Ranking gmin opracowano dla 2008 i 2013 roku, czyli dla początku i końca okresu programowania rozwoju w Unii Europejskiej. Badania mają charakter dynamiczny, dzięki czemu możliwe było zaprezentowanie zmian w nierównościach rozwoju społeczno-gospodarczego. Wyniki badań pokazały, że nastąpiło zmniejszenie się ogólnych nierówności rozwojowych na terenach wiejskich województwa. Pomiędzy przyjętymi w badaniu latami (2008–2013) doszło do wzrostu poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego. W największym zakresie wzrost poziomu rozwojowego zaobserwowano w gminach wiejskich położonych poza aglomeracją łódzką, bardzo często w terenach peryferyjnych, w obszarach o przewadze funkcji rolniczych. Ważnym elementem wzrostu społeczno-ekonomicznego były większe wydatki inwestycyjne, wzrost ogólnych wydatków gminy, i wynikające częściowo z tego uzupełnianie podstawowych niedoborów infrastrukturalnych (wzrost warunków życia). Za największy problem rozwojowy gmin wiejskich należy uznać pogarszającą się sytuację demograficzną. Z pewnością ważnym czynnikiem dalszych przemian społeczno-ekonomicznych będzie zmniejszający się udział dzieci i młodzieży oraz osób w wieku produkcyjnym mobilnym.
Bibliografia
Bański J., Stola W., 2002, Przemiany struktury przestrzennej i funkcjonalnej obszarów wiejskich w Polsce, „Studia Obszarów Wiejskich”, 3, Zespół Badań Transformacji Obszarów Wiejskich Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Komisja Obszarów Wiejskich PTG, Warszawa.
Braudel F., 1971, Historia i trwanie, Czytelnik, Warszawa.
Czapiewski K., 2010, Koncepcja wiejskich obszarów sukcesu społeczno-gospodarczego i ich rozpoznanie w województwie mazowieckim, „Studia Obszarów Wiejskich”, 22, Zespół Badań Obszarów Wiejskich Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Komisja Obszarów Wiejskich PTG, Warszawa.
Fedyszak-Radziejowska B., 2010, Społeczności wiejskie pięć lat po akcesji do UE – sukces spóźnionej transformacji, [w:] Wilkin J., Nurzyńska I. (red.), Polska wieś 2010. Raport o stanie wsi, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Hellwig Z., 1968, Zastosowanie metody taksonomicznej do typologicznego podziału krajów ze względu na poziom ich rozwoju oraz zasoby i strukturę wykwalifikowanych kadr, „Przegląd Statystyczny”, 15(4), PWN, Warszawa, s. 307‒326.
Jewtuchowicz A., Suliborski A. (red.), 2002, Struktury i procesy kształtujące łódzki region społeczno-gospodarczy, ZERiOŚ, UŁ, Fundacja Inkubator, Łódź.
Jewtuchowicz A., Suliborski A. (red.), 2006, Przestrzenne zróżnicowanie procesów transformacji społeczno-gospodarczej w regionie łódzkim, Wydawnictwo UŁ, Łódź.
Jewtuchowicz A., Wójcik M. (red.), 2010, Łódzka Metropolia. Problemy integracji gospodarczej, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź.
Lisowski A., 2005, Geografia jako nauka chorologiczna, [w:] Maik W., Rembowska K., Suliborski A. (red.), Geografia jako nauka o przestrzeni, środowisku i krajobrazie. Podstawowe idee i koncepcje w geografii, t. 1, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 25‒49.
Łogwiniuk K., 2011, Zastosowanie metod taksonomicznych w analizie porównawczej dostępu do infrastruktury ICT przez młodzież szkolną w Polsce, „Economy and Management”, 1, s. 7‒23.
Psyk-Piotrowska E., Zajda K. (red.), 2013, Podejście Leader i inne formy aktywizacji społeczności wiejskich, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Sociologica, 44.
Rosner A., Stanny M., 2014, Monitoring rozwoju obszarów wiejskich. Etap I, FEFRWP, IRWiR, Warszawa.
Stec M., 2008, Ranking poziomu rozwoju krajów Unii Europejskiej, „Gospodarka Narodowa”, 7‒8, s. 99‒118. DOI: https://doi.org/10.33119/GN/101330
Stola W., 1993, Struktura przestrzenna i klasyfikacja funkcjonalna obszarów wiejskich Polski, „Dokumentacja Geograficzna”, 3, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.
Suliborski A., Przygodzki Z. (red.), 2010, Łódzka Metropolia. Problemy integracji społecznej i przestrzennej, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź.
Suliborski A., Wójcik M. (red.), 2014, Dysproporcje społeczne i gospodarcze w przestrzeni Łodzi. Czynniki, mechanizmy, skutki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Tobiasz-Lis P., 2014, Dysproporcje w przestrzeni miejskiej. Ujęcie teoretyczne, [w:] Suliborski A., Wójcik M. (red.), Dysproporcje społeczne i gospodarcze w przestrzeni Łodzi. Czynniki, mechanizmy, skutki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 49‒61. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-240-8.03
Wójcik M., 2006, Główne uwarunkowania rozwoju społeczno-gospodarczego obszarów wiejskich województwa łódzkiego, [w:] Głębocki B., Kacprzak E. (red.), Przemiany struktury przestrzennej rolnictwa – sukcesy i niepowodzenia, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, s. 163‒176.
Wójcik M., 2008a, Przemiany społeczno-gospodarcze wsi aglomeracji łódzkiej w okresie transformacji ustrojowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Wójcik M., 2008b, Pozarolnicze funkcje obszarów wiejskich aglomeracji łódzkiej, [w:] Gierańczyk W., Kluba M. (red.), Problemy i metody oceny kontinuum miejsko-wiejskiego w Polsce, „Studia Obszarów Wiejskich”, 13, Zespół Badań Obszarów Wiejskich Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Komisja Obszarów Wiejskich PTG, Warszawa, s. 125‒137.
Wójcik M., 2008c, Identyfikacja terenów suburbanizacji w strukturze przestrzennej obszarów wiejskich regionu łódzkiego, „Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN”, 69, s. 140‒149.
Wójcik M., 2010a, Zmiany funkcji obszarów wiejskich w województwie łódzkim w ujęciu koncepcji bazy ekonomicznej (1999‒2007), [w:] Wójcik M. (red.), Studia nad bazą ekonomiczną miast i rynkiem pracy w województwie łódzkim, Karpacki Instytut Rozwoju Regionalnego w Nowym Sączu, Zakład Geografii Regionalnej i Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego, Nowy Sącz‒Łódź, s. 57‒69.
Wójcik M., 2010b, Struktura i działanie – geograficzno-społeczna interpretacja oddziaływania funduszy Unii Europejskiej na przykładzie programu „Odnowa wsi”, [w:] Kacprzak E., Kołodziejczak A. (red.), Rola środków Unii Europejskiej w rozwoju obszarów wiejskich, „Studia Obszarów Wiejskich”, 24, Zespół Badań Obszarów Wiejskich Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Komisja Obszarów Wiejskich PTG, Warszawa, s. 186‒201.
Wójcik M., 2013a, Non-agricultural economic functions of rural areas in the Łódzkie Voivodeship (1999‒2009), „Barometr Regionalny”, 11(2), s. 43‒50. DOI: https://doi.org/10.56583/br.1128
Wójcik M., 2013b, Territorial identity of countryside residents in the suburban areas of Łódź, Poland, „Quaestiones Geographicae”, 32(2), s. 69‒79. DOI: https://doi.org/10.2478/quageo-2013-0014
Wójcik M., 2013c, Przemiany społeczno-przestrzenne osiedli wiejskich. Studium przypadku Łódzkiego Obszaru Metropolitalnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-047-3
Wójcik M., 2013d, Wieś 2050 – refleksje na temat przyszłości wsi polskiej ze szczególnym uwzględnieniem regionu łódzkiego, [w:] Bański R. (red.), Polska wieś w perspektywie długookresowej – ujęcie regionalne, „Studia Obszarów Wiejskich”, 31, s. 39‒52.
Wójcik M., Suliborski A., 2014, Geografia społeczna w Polsce – geneza, koncepcje i zróżnicowanie problemowe, ze szczególnym uwzględnieniem studiów geograficzno- -miejskich w ośrodku łódzkim, [w:] Suliborski A., Wójcik M. (red.), Dysproporcje społeczne i gospodarcze w przestrzenie Łodzi. Czynniki, mechanizmy, skutki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 17‒48. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-240-8.02
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
