Ungleiche Paare: Kasuswechsel in koordinierten Nominalphrasen

Abstrakt

Książka BASTIANa SICKa Der Dativ ist dem Genitiv sein Tod zainspirowała szczegółowe badania nad używaniem przypadków we współczesnym języku niemieckim. SICK (2004) opisał tylko pół prawdy (albo jeszcze mniej), ponieważ obserwujemy nie tylko zastępowanie dopełniacza przez celownik, ale też zastępowanie celownika przez dopełniacz; ponadto obserwujemy zastępowanie celownika przez biernik i biernika przez celownik; poza tym wszystkie przypadki bywają zastępowane przez mianownik. Wszystko to występuje obficie w apozycjach, ale też w rekcji czasowników i przyimków, na przykład Er begab sich in einem anderen Raum, chociaż in w określeniach kierunku wymaga biernika: Er begab sich in einen anderen Raum (dosł. „udał się w inny pokój“). Zaskakujące jest jednak to, że taka zmiana przypadków zdarza się też we frazach nominalnych współrzędnych, jak na przykład den Leichen von Generalbundesanwalt Buback und seines Fahrers (zamiast: seinem Fahrer). W niniejszym artykule prezentuję i interpretuję wybrane przykłady takiej zmiany przypadka („zmiana“ zarówno w sensie synchronicznym jak i diachronicznym), dokumentując w ten sposób wzrastającą niepewność rodzimych użytkowników języka niemieckiego co do użycia przypadków. Można przypuszczać, że system niemieckich przypadków przeobraża się lub nawet podlega rozpadowi.