Waloryzacja nieużytkowanych cmentarzy luterańskich na terenie nadleśnictw Maskulińskie i Pisz a możliwości rozwoju tanatoturystyki
DOI:
https://doi.org/10.18778/0867-5856.25.1.08Keywords:
nieużytkowane cmentarze luterańskie, tanatoturystyka, miejsca pamięci, roślinność cmentarzy, waloryzacja cmentarzyAbstract
W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań 67 nieużytkowanych cmentarzy luterańskich, znajdujących się na gruntach nadleśnictw Pisz i Maskulińskie (południowa część województwa warmińsko-mazurskiego). Zinwentaryzowano nagrobki, roślinność oraz określono rodzaj, powierzchnię cmentarzy oraz współrzędne geograficzne za pomocą odbiornika GPS. Przedstawiono również waloryzację cmentarzy na przykładzie obiektów z nadleśnictwa Maskulińskie. Najlepiej zachowane i/lub najbardziej interesujące cmentarze zostaną objęte szlakiem turystycznym.
Downloads
References
ANDRZEJEWSKI M., SOCHA T., 1998, Fosfor i jego przydatność w badaniach archeologicznych, [w:] W. Śmigielski (red.), Nauki przyrodnicze i fotografia lotnicza w archeologii, Poznań, 9, s. 57–63.
BORYSIAK J., PILARSKA E., 2014, Cechy tożsamości obszaru młodoglacjalnego w architekturze krajobrazu nieczynnych cmentarzy ewangelickich (Pomorze Zachodnie, Polska), Ogólnopolska konferencja naukowa „Przyroda, krajobraz, człowiek”, Barcin 26–27 czerwca 2014, Stowarzyszenie Ekologiczne w Barcinie, Urząd Miasta i Gminy Barcin, Barcin.
CZARNA A., ANTKOWIAK W., 2008, Vascular plants in the former old town evangelical cemetery in Wschowa (The Wielkopolska Region), „Botanika-Steciana” 12, s. 71–78.
CZARNA A., PISKORZ R., 2005, Vascular flora of cemeteries in Zakopane town in the Tatry Mountains, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu” 373 (9), s. 47–58.
DŁUGOZIMA A., 2011, Cmentarze jako ogrody żywych i umarłych, Warszawa.
DŁUGOZIMA A., DYMITRYSZYN I., WINIARSKA E., 2012, Wytyczne do rewaloryzacji i ochrony nieczynnych cmentarzy ewangelickich Nadleśnictwa Maskulińskie. Inwentaryzacja, analiza i ocena cmentarzy na terenie nadleśnictwa Maskulińskie, Warszawa (mps).
DORDA A., 1995, Ciekawostki dendrologiczne na cmentarzu żydowskim w Cieszynie, „Wszechświat” 86, 12, s. 320–321.
DUBOS R., 1986, Pochwała różnorodności, PIW, Warszawa.
FRANCIS D., KELLAHER L., 2005, The Secret Cemetery, Berg Publishers, Oxford.
GODET J.D., 1997, Drzewa i krzewy. Rozpoznawanie gatunków, Warszawa.
HOLLY G., 2007, Stan zachowania zabytkowych cmentarzy chrześcijańskich na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, „Roczniki Bieszczadzkie”, 15, s. 305–342.
HOŁDYŃSKI C., ŻURKOWSKA T., 2001, Drzewa i krzewy opuszczonych cmentarzy w Mazurskim Parku Krajobrazowym, „Rocznik Dendrologiczny” 49.
JĘDRZEJKO K., WALUSIAK E., 2008, Flora gatunków naczyniowych oraz ich zespoły i mikrozbiorowiska na wybranych cmentarzach w regionie Podbeskidzia Zachodniego (Polska Południowa), „Ekologia” 3, s. 77–98.
it.mragowo.pl/szlak-sentymentalny-po-starychcmentarzach,8,1954,pl.html; 29.12.2014 r.
KING G.G., 2004, Michigan Historic Cemeteries Preservation Guide, Charter Township of Canton, Michigan.
KNERCER W., 2004a, Cmentarze w krajobrazie, Olsztyn (mps).
KNERCER W., 2004b, Ocalić od zapomnienia, „Rocznik Mazurski”, 4.
KOLBUSZEWSKI J., 1996, Cmentarze, Wyd. Dolnośląskie, Wrocław.
KONDRACKI J., 1998, Geografia fizyczna Polski, PWN, Warszawa.
KOWALIK S., 2006, Społeczność lokalna a kultura lokalna, [w:] A.W. Brzezińska, A. Hulewska, J. Słomska (red.), Edukacja regionalna, Warszawa.
LEWANDOWSKA I., 2012, Trudne dzieciństwo ziemi. Warmia i Mazury 1945–1989, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn.
LISOWSKA M., SUDNIK-WÓJCIKOWSKA B., GALERA H., 1994, Flora cmentarzy lewobrzeżnej Warszawy – wybrane aspekty analizy siedliskowej, „Fragmenty Floristica et Geobotanica Series Polonica” 1, s. 19–31.
ŁAGUNA W., 2006, Rola starych cmentarzy w strukturze małych miast na przykładzie miasta Dzierzgonia, [w:] J. Rylke (red.), Przyroda i miasto, t. VIII, Warszawa.
MAJGIER L., RAHMONOV O., 2013, Zróżnicowanie roślinności w obrębie porzuconych cmentarzy ewangelickich na terenie gminy Ryn, [w:] Cmentarze i ogrody w krajobrazie. O sacrum, symbolice, kompozycji i przemijaniu, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego” 22, Sosnowiec.
Leśny Kompleks Promocyjny Lasy Mazurskie Puszcza Piska. Mapa przyrodnicza skala 1: 100 000, Studio Avalon, Olsztyn.
MACIOTI M.I., 2006, Mity i magie ziół, Universitas, Krakow.
MAJDECKA-STRZEŻEK A., 2008, Ukryta symbolika ogrodów, „Zieleń Miejska”, 11, s. 18.
MICHAŁOWSKI A., 2001, Architektura krajobrazu w końcu XX wieku. Znaczenie i zadania, [w:] Krajobraz kulturowy. Warsztaty dla nauczycieli i metodyków. Zeszyt dydaktyczny, Warszawa.
OLDENBERG F.S., 2000, Przyczynek do poznania Mazur, Warszawa.
PASIERB J.S., 1995, Ochrona zabytków sztuki kościelnej, Warszawa.
Plan Ochrony Mazurskiego Parku Krajobrazowego, Krutyń 2012.
Program gospodarczo-ochronny Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Lasy Mazurskie”, 2013, RDLP w Białymstoku i Olsztynie.
RAHMONOV O., JĘDRZEJKO K., MAJGIER L., 2010, The secondary succession in the area of abandoned cemeteries in northern Poland, [w:] Landscape ecology-methods, applications and interdisciplinary approach, M. Barancokova, J. Krajci, J. Kollar, I. Belcakova (eds.), Institute of Landscape Ecology, Slovak Academy of Sciences, Bratislava, s. 647–657.
REMBOWSKA K., 2002, Kultura w tradycji i we współczesnych nurtach badań geograficznych, Łódź.
RHOADS L., 1995, Death's Garden: Relationships with Cemeteries, Automatism Press, San Francisco.
RICHTER G., 1995, Kryteria planowania zieleni na cmentarzach, [w:] O. Czerner, J. Juszkiewicz (red.), Sztuka cmentarzy, Wrocław.
RUDKOWSKI T., 2004, O ochronę cmentarzy zabytkowych, „Ochrona Zabytków”, 1–2, s. 104–114.
SEATON A.V., 1996, Guided by the dark: from thanatopsis to thanatourism, „International Journal of Heritage Studies”, 2(4). DOI: https://doi.org/10.1080/13527259608722178
STYPIŃSKI P., 1978, Drzewa i krzewy cmentarzy Olsztyna, „Rocznik Dendrologiczny”, 35, s. 153–161.
SZUMAŃSKI M., 2005, Strukturalizacja terenów zieleni, Wyd. SGGW, Warszawa.
TANAŚ S., 2008, Przestrzeń turystyczna cmentarzy. Wstęp do tanatoturystyki, Łódź.
TANAŚ S., 2013, Cmentarz jako przestrzeń spotkań, [w:] B. Krakowiak, A. Stasiak, B. Włodarczyk (red.), Kultura i turystyka – miejsca spotkań, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łodź, s. 323– 334.
THOMAS L.V., 1991, Trup: czyli od biologii do antropologii, Łódź.
WIKA S., BŁOŃSKA A., URBANEK D., 2005, Szata roślinna nekropolii Katowic i Rybnika – studium porównawcze, [w:] Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Wydział Nauk o Ziemi, 36, s. 61–67.
ŻURKOWSKA T., 2008, Mazurskie cmentarze. Symbole w krajobrazie, Borussia, Olsztyn.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
