Test substancji ekonomicznej w przypadku spółek pośredniczących – klauzula rzeczywistego właściciela a recharakteryzacja transakcji

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę testu substancji ekonomicznej w odniesieniu do spółek pośredniczących, analizując wzajemne relacje pomiędzy klauzulą rzeczywistego właściciela (beneficial owner) a recharakteryzacją transakcji (non-recognition) w prawie podatkowym. Autorzy dokonują przeglądu ewolucji koncepcji rzeczywistego właściciela w świetle Komentarza do Modelowej Konwencji OECD, zestawiając ją z metodyką badania substancji ekonomicznej stosowaną na gruncie przepisów o cenach transferowych. Na podstawie analizy orzecznictwa TSUE oraz sądów krajowych i zagranicznych autorzy stwierdzają, że współczesne podejście do oceny substancji ekonomicznej wykracza poza formalnoprawne kryteria własności i obejmuje bardziej złożoną ocenę prowadzonej działalności. Wskazują także na przenikanie się mechanizmów charakterystycznych dla reżimów WHT oraz TP, co prowadzi do konieczności zrównoważenia skuteczności przeciwdziałania nadużyciom z ochroną praw podatników. Zasadniczą tezą artykułu jest stwierdzenie, że test substancji ekonomicznej – choć w obu reżimach pełni w istocie funkcję antyabuzywną – różni się co do zakresu, celu i intensywności oceny: w klauzuli BO ma charakter binarny (kwalifikacyjny), a w ramach TP stanowi narzędzie kalibracji rozkładu funkcji i dochodów w grupach powiązanych.