Wielokulturowe dziedzictwo materialne Katowic

Marta Chmielewska

doi:10.18778/2300-0562.02.03

Autor

Marta Chmielewska Zakład Geografii Osadnictwa i Studiów Regionalnych, Katedra Geografii Ekonomicznej, Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Śląski, 41-200 Sosnowiec, ul. Będzińska 60

DOI:

https://doi.org/10.18778/2300-0562.02.03

Słowa kluczowe:

Katowice, Żydzi, Niemcy, dziedzictwo kulturowe

Abstrakt

Katowice, które w przeszłości były ośrodkiem wielokulturowym, zamieszkanym jednocześnie przez Ślązaków, Niemców, Żydów i Polaków, dziś są miastem jednonarodowym, a Polacy stanowią ponad 90% jego mieszkańców. Celem artykułu jest charakterystyka dziedzictwa materialnego pozostawionego w Katowicach przez ich dawnych mieszkańców pochodzenia niemieckiego i żydowskiego. W artykule nakreślono historię rozwoju miasta z uwypukleniem wpływu społeczności poszczególnych kultur na ówczesny charakter Katowic, przedstawiono wybrane elementy poniemieckiego i pożydowskiego dziedzictwa materialnego oraz omówiono stosunek do tego dziedzictwa późniejszych pokoleń katowiczan.

Bibliografia

Barciak A., 2004, Uwagi o strukturze zawodowej i społecznej mieszkańców terenów współczesnych Katowic do początków XVIII w., [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 138. rocznicę uzyskania praw miejskich. Przemiany struktur społeczno-zawodowych ludności w dziejach Katowic, Katowice, s. 31–39.

Chmielewska M., 2009, Osiedla i kolonie robotnicze w Katowicach – identyfikacja, rozmieszczenie i stan zachowania, „Acta Geographica Silesiana”, 6, s. 9–14.

Chmielewska M., 2010, Kopalnie węgla kamiennego w Katowicach, [w:] Zagożdżon P.P., Madziarz M. (red.), Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury, t. 3, Wrocław, s. 50–59.

Chmielewska M., 2011, Morfologiczne przemiany śródmieścia Katowic, „Acta Geographica Silesiana”, 1, s. 23–27.

Chmielewska M., 2012a, Current changes in morphology of the city center of Katowice, „Acta Geographica Silesiana”, 11, s. 5–14.

Chmielewska M., 2012b, Morfologiczne przekształcenia przestrzeni miejskiej Katowic, maszynopis pracy doktorskiej, Sosnowiec.

Chmielewska M., 2012c, Osiedla patronackie jako dziedzictwo kulturowe miasta postindustrialnego – studium przypadków: Giszowiec, Nikiszowiec i Załęże w Katowicach, [w:] Sitek S. (red.), „Stare i nowe” problemy badawcze w geografii społeczno-ekonomicznej, Sosnowiec, s. 63–76.

Chmielewska M., Szajnowska-Wysocka A., 2011, Upper Silesia as a historical region of cultural borderland, [w:] Heffner K. (red.), Historical regions in the structures of European Union, Region and Regionalism, No. 10, vol. 2, s. 59–66.

Dudała H., Dziwoki J., 2004, Rok 1865 w świetle katowickich ksiąg metrykalnych, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 138. rocznicę uzyskania praw miejskich. Przemiany struktur społeczno-zawodowych ludności w dziejach Katowic, Katowice, s. 63–137.

Falęcki T., 2004, Nazwy miejscowe Katowic jako obraz przemian politycznych i kulturalnych, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 138. rocznicę uzyskania praw miejskich. Przemiany struktur społeczno-zawodowych ludności w dziejach Katowic, Katowice, s. 21–30.

Golka M., 1997, Wielokulturowość: między ładem a chaosem, [w:] Cichocki R. (red.), Teorie społeczne a możliwości praktyczne, Poznań, s. 11–22.

Jaworski W., 2004, Struktura społeczno-zawodowa ludności żydowskiej w Katowicach w XX w., [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 138. rocznicę uzyskania praw miejskich. Przemiany struktur społeczno-zawodowych ludności w dziejach Katowic, Katowice, s. 211–225.

Jedynak Z., 2002, Przemiany własnościowe, gospodarcze i społeczne na terenie Wielkich Katowic, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 136. rocznicę uzyskania praw miejskich, Katowice, s. 80–86.

Jedynak Z., 2005, Badania naukowe i upowszechnianie wiedzy historycznej w Katowicach przełomu XIX i XX w., [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 139. rocznicę uzyskania praw miejskich. Wielokulturowość Katowic, Katowice, s. 93–101.

Kuzio-Podrucki A., 2002, Wincklerowie. Ich dzieje i fortuna, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 136. rocznicę uzyskania praw miejskich, Katowice, s. 244–250.

Pierzak J., 2005, Zróżnicowanie kulturowe Katowic w pradziejach i wczesnym średniowieczu, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 139. rocznicę uzyskania praw miejskich. Wielokulturowość Katowic, Katowice, s. 41–59.

Rekłajtis E., 2007, Wielokulturowość i uproszczenia makroskali, [w:] Barska A., Korzeniowski M. (red.), Wielokulturowość – międzykulturowość – transkulturowość w perspektywie europejskiej i pozaeuropejskiej, Opole, s. 71–94.

Sobczyński M., 2012, Interakcja „badacz – przedmiot badania” w studiach nad mniejszościami w Polsce, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, 1, s. 95–112. DOI: https://doi.org/10.18778/2300-0562.01.06

Starnawska J., 1990, Dzieje Katowic (1299–1945), Katowice.

Suchacka M., Szczepański M.S., Ślęzak-Tazbir W., 2007, Prometeusz w wielkim mieście. Wielokulturowość i twórcze metropolie, [w:] Barska A., Korzeniowski M. (red.), Wielokulturowość – międzykulturowość – transkulturowość w perspektywie europejskiej i pozaeuropejskiej, Opole, s. 153–168.

Szaflarski J. (red.), 1978, Katowice 1865–1945, Katowice.

Szaraniec L., 1980, Osady i osiedla Katowic, Katowice.

Szaraniec L., 2007, Wielokulturowość Górnego Śląska, Katowice.

Tkocz M., 1995, Katowice jako ośrodek regionalny w latach 1865–1995, Katowice.

Walerjański D., 2007, Zapisane w kamieniu – zachowane zabytki żydowskie, [w:] Zabytki kultury żydowskiej w województwie śląskim, Katowice, s. 14–26.

Woźniczka Z., 2002, Katowice po II wojnie światowej, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 136. rocznicę uzyskania praw miejskich, Katowice, s. 126–152.

Woźniczka Z., 2005, Katowice po 1945 roku – od tygla ludnościowego do jednorodności narodowej, [w:] Barciak A. (red.), Katowice w 139. rocznicę uzyskania praw miejskich. Wielokulturowość Katowic, Katowice, s. 109–137.