Ścielenie łóżka w polskim kapitalizmie. Narracja indywidualistyczna i jej krytycy

Tomasz S. Markiewka

doi:10.18778/1733-8069.14.4.05

Autor

Tomasz S. Markiewka Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Collegium Medicum, ul. Jagiellońska 13-15, 85-067 Bydgoszcz https://orcid.org/0000-0003-2580-311X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.14.4.05

Słowa kluczowe:

narracja, kapitalizm, neoliberalizm, indywidualizm, nierówności

Abstrakt

Artykuł składa się z trzech części. W pierwszej autor tłumaczy, że narrację rozumie przede wszystkim jako narzędzie do porządkowania naszego pojmowania świata. W drugiej części rekonstruuje narrację indywidualistyczną, która upowszechniła się w Polsce wraz z nadejściem systemu kapitalistycznego. W trzeciej części przedstawia możliwą kontrnarrację wobec tej indywidualistycznej wizji. Korzystając z poglądów i ustaleń badaczy krytycznie nastawionych do neoliberalnej wersji kapitalizmu – takich jak Ha-Joon Chang czy Joseph Stiglitz – podaje także merytoryczne argumenty za przyjęciem tej kontrnarracji.

Biogram autora

Tomasz S. Markiewka - Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Collegium Medicum, ul. Jagiellońska 13-15, 85-067 Bydgoszcz

Tomasz Szymon Markiewka, doktor filozofii, zajmuje się problematyką z pogranicza współczesnej filozofii polityki i nauki. Pracuje w Collegium Medicum UMK. Autor Języka neoliberalizmu (2017), tłumacz Społeczeństwa, w którym zwycięzca bierze wszystko Roberta H. Franka i Philipa J. Cooka (2017).

Bibliografia

Barthes Roland (2006) S/Z. Przełożyli Michał Paweł Markowski, Maria Gołębiowska [w:] Anna Buczyńska, Michał Paweł Markowski, red., Teorie literatury XX wieku, s. 360−374.

Bregman Rutger (2018) Utopia dla realistów. Recepta na idealny świat. Przełożył Sławomir Paruszewski. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.

Chang Ha-Joon (2010) 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie. Przełożyła Barbara Szelwa. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Chang Ha-Joon (2014) Źli samarytanie. Mit wolnego handlu i tajna historia kapitalizmu. Przełożyli Michał Sutkowski, Barbara Szelwa. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Cobley Paul (2014) Narrative. London: Routledge Taylor & Francis Group.

Domańska Ewa (2012) Historia egzystencjalna. Krytyczne studium narratywizmu i humanistyki zaangażowanej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dunn Elizabeth (2017) Prywatyzując Polskę. O bobofrutach, wielkim biznesie i restrukturyzacji pracy. Przełożył Przemysław Sadura. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Federowicz Michał, Sitek Michał, red., (2011) Raport o stanie Edukacji 2010. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Frank Robert H. (2016) Success and Luck. Good Fortune and the Myth of Meritocracy. Princeton: Princeton University Press.

Frank Robert H., Cook Philip J. (2017) Społeczeństwo, w którym zwycięzca bierze wszystko. Dlaczego garstka najbogatszych posiada o wiele więcej niż reszta z nas. Przełożył Tomasz Szymon Markiewka. Toruń: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Haidt Jonathan (2006) The Happiness Hypothesis: Finding Modern Truth in Ancient Wisdom. New York: Basic Books.

Havelock Eric (2006) Muza uczy się pisać. Rozważania o oralności i piśmienności w kulturze Zachodu. Przełożył Paweł Majewski. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Latour Bruno (2010) Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci. Przełożyli Aleksandra Derra, Krzysztof Abriszewski. Kraków: Universitas.

Lyotard Jean-François (1997) Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy. Przełożyli Małgorzata Kowalska, Jacek Migasiński. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Markiewka Tomasz Szymon (2012) Bruno Latour i „koniec” postmodernizmu. „Diametros”, nr 33, s. 101−119.

Markiewka Tomasz Szymon (2017) Język neoliberalizmu. Filozofia, polityka, media. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Maziarski Wojciech (2014) Tuska kalifat i ebola. „Gazeta Wyborcza” [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: http://wyborcza.pl/1,75968,16506111,Tusk_a_kalifat_i_ebola.html

Mazzucato Mariana (2016) Przedsiębiorcze państwo. Obalić mit o relacji sektora publicznego i prywatnego. Przełożyła Joanna Bednarek. Poznań: Wydawnictwo Ekonomiczne Heterodox.

Milanovic Branko (2016) Global Inequality. A New Approach for the Age of Globalization. Harvard: Harvard University Press.

Mirowski Philip (2013) Never Let a Serious Crisis Go to Waste. How Neoliberalism Survived the Financial Meltdown. Verso: London.

Monbiot George (2017) Out of the Wreckage: A New Politics for an Age of Crisis. London: Verso.

Ochojska Janina (2018) Janina Ochojska o daninie solidarnościowej: nie można karać ludzi za bogactwo. „Onet” [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: https://wiadomosci.onet.pl/kraj/janina-ochojska-o-daninie-solidarnosciowej-nie-mozna-karac-ludzi-za-bogactwo/fh4gpm5

OECD (2018) A Broken Social Elevator? How to Promote Social Mobility. Paris: OECD Publishing [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: https://read.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/broken-elevator-how-to-promote-social-mobility_9789264301085-en#page3

PAP (2014) Komorowski: nie ma wolności bez przedsiębiorczości. „Wirtualna Polska” [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: https://finanse.wp.pl/komorowski-nie-ma-wolnosci-bez-przedsiebiorczosci-aktl-6116327848306817a

Rhodes Carl, Bloom Peter (2018) CEO Society. The Corporate Takeover of Everyday Life. London: Zed Books.

Ricoeur Paul (1993) Życie w poszukiwaniu opowieści. Przełożyła Elżbieta Wolicka, „Logos i Ethos”, nr 2, s. 225−236.

Rosner Katarzyna (2006) Narracja, tożsamość i czas. Kraków: Universitas.

Sartre Jean-Paul (1998) Egzystencjalizm jest humanizmem. Przełożył Janusz Krajewski. Warszawa: Wydawnictwo Literackie „Muza”.

Stiglitz Joseph (2015) Cena nierówności. W jaki sposób dzisiejsze podziały społeczne zagrażają naszej przyszłości?. Przełożył Robert Mitoraj. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Stryczek Jacek (2015) Pieniądze są dobre (wywiad Tomasza Kwaśniewskiego). „Gazeta Wyborcza” [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,17992845,Pieniadze_sa_dobre.html

Szahaj Andrzej (2014) Kapitalizm drobnego druku. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Szahaj Andrzej (2017) Neoliberalizm, turbokapitalizm, kryzys. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Therborn Göran (2015) Nierówność, która zabija. Jak globalny wzrost nierówności niszczy życie milionów i jak z tym walczyć. Przełożył Paweł Tomanek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wallerstein Immanuel (2007) Analiza systemów-światów. Wprowadzenie. Przełożyli Katarzyna Gawlicz, Marcin Starnawski. Warszawa: Dialog.

Wąsowski Michał (2012) Co zrobić, żeby więcej zarabiać? Jan Kulczyk: Wcześniej wstawać, więcej się uczyć. Tylko czy to wystarczy?. „Na temat” [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: http://natemat.pl/20555,co-zrobic-zeby-wiecej-zarabiac-jan-kulczyk-wczesniej-wstawac-wiecej-sie-uczyc-tylko-czyto-wystarczy

Wilkinson Richard, Pickett Kate (2011) Tam, gdzie panuje równość, wszystkim żyje się lepiej. Przełożył Paweł Listwan. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.

Winiecki Jan (2014) Czy sportowców karzą za sukces?. „Liberté!” [dostęp 26 czerwca 2018 r.]. Dostępny w Internecie: https://liberte.pl/sportowcow-karza-sukces/