Ofiara fin de siècle’u – dekadent w Wampirze Reymonta
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.16Słowa kluczowe:
dekadent, szaleństwo, spirytyzm, hinduizm, katastrofizmAbstrakt
Artykuł stanowi analizę jednostki zdeterminowanej przez zjawiska schyłku XIX wieku w Europie. W czasach, gdy ludźmi zawładnęły katastroficzne myśli, a tradycyjne wartości się wyczerpały, pojawia się potrzeba poszukiwania sensu gdzieś indziej niż dotychczas. Tych najbardziej przytłoczonych ponurym światem nazywa się dekadentami, schyłkowcami. To tragiczne postaci literackie, które zatracają się w pesymizmie, mają skłonność do autodestrukcji i poszukują skrajnych doświadczeń. Niniejsza praca analizuje kreację bohaterów Wampira Władysława Stanisława Reymonta w świetle wyznaczników dekadentyzmu. Zawiera ponadto wgląd w psychikę protagonistów powieści, skupia się na tym, w jaki sposób manifestuje się choroba duszy, oraz wskazuje konsekwencje płynące z obsesyjnego angażowania się w spirytyzm, hinduizm, ale i miłość.
Pobrania
Bibliografia
Brzozowski Stanisław, Kierunki w literaturze polskiej wobec życia, „Głos” 1903, nr 19, s. 302.
Feldman Wilhelm, Współczesna literatura polska: 1880–1901 z 17 portretami, Jan Fiszer, Warszawa 1903.
Ihnatowicz Ewa, Tomkowski Jan, Witraż z wampirem, w: J. Tomkowski, Szkice młodopolskie, red. J. Tomkowski, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2016, https://doi.org/10.4000/books.iblpan.10182
Jankowski Józef, Wampir, red. B. Kocówna, „Tygodnik Ilustrowany” 1911, nr 26, s. 504.
Jeske-Choiński Teodor, Na schyłku wieku, w drukarni „Wieku”, Warszawa 1894; wyd. 2, Warszawa 1895.
Kocówna Barbara, Reymont. Opowieść biograficzna, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1971.
Kozłowski Władysław Mieczysław, Dekadentyzm współczesny, jego geneza i filozofia (Fryderyk Nietzsche), wyd. 2 rozszerzone i przerobione, Jan Fiszer, Kraków 1904.
Kucab Mateusz, Lalka i nieobecność. Kilka uwag o bohaterach „Wampira” Władysława Stanisława Reymonta, „Dydaktyka Polonistyczna” 2019, nr 5, s. 88–100, https://doi.org/10.15584/dyd.pol.14.2019.7
Kucab Mateusz, W poszukiwaniu straconego Eleuzis. Szekspirowskie i indyjskie inspiracje w „Wampirze” Władysława Stanisława Reymonta, „Dydaktyka Polonistyczna” 2018, nr 4, s. 60–73, https://doi.org/10.15584/dyd.pol.13.2018.5
Kristeva Julia, Czarne słońce. Depresja i melancholia, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2007.
Krzyżanowski Jerzy Roman, Marzyciel i Wampir, w: Reymont. Z dziejów recepcji twórczości, red. B. Kocówna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1975, s. 176.
Majewska Joanna, Modernistów sprawy najbardziej zagadkowe. „Là-bas” Jorisa-Karla Huysmansa i „Wampir” Władysława Stanisława Reymonta, „Artes Humanae” 2018, t. 3, s. 83–93, https://doi.org/10.17951/arte.2018.3.83-93
Markiewicz Henryk, Młoda Polska i „izmy”, w: Modernizm polski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1968, s. 292.
Mazurkiewicz Adam, „Wszystko jest tajemnicą i wszystko zagadką”. Uwagi na marginesie lektury „Wampira” Władysława Stanisława Reymonta, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2010, nr 3, s. 189–201, https://doi. org/10.18778/1505-9057.13.14
Nałkowski Wacław, Forpoczty ewolucji psychicznej i troglodyci, w: W. Nałkowski, Jednostka i Ogół. Szkice i krytyki psycho-społeczne, Nakładem Ursyna Czatowicza, Warszawa 1951, s. 35.
Nietzsche Fryderyk, Wola mocy, Vis-á-Vis/Etiuda, Kraków 2011.
Niezwykły wypadek rozdwojenia, „ABC: pismo codzienne” 1927, nr 335, s. 5.
Reymont Władysław Stanisław, Wampir, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.
Słowacki Juliusz, Kordian. Część pierwsza trylogii: Spisek koronacyjny, wyd. 5, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1948.
Trześniowski Dariusz, „Wampir” Reymonta: upiorne sny zmęczonej Europy, w: Inny Reymont, red. W. Książek-Bryłowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2002, s. 117.
Walas Teresa, Ku otchłani (dekadentyzm w literaturze polskiej 1890–1905), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1986.
Walaszczyk Iga, Rozdwojenie, wielokrotność – podróż w nieznane. „Wampir” W.S. Reymonta, „Tekstualia” 2024, nr 2, s. 69–84, https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.6559
Wojciechowski Paweł, Młodopolski jarmark wampiryzmu, w: Czytanie modernizmu, red. M.J. Olszewska, G.P. Bąbiak, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2004.
Wyka Kazimierz, Modernizm polski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1968, s. 90.
Z życia Władysława Reymonta, „ABC: pismo codzienne” 1927, nr 334, s. 3.
Zdrenka Marcin, O gnuśności. Studium lenistwa i jego kontekstów, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.
Zimand Roman, Dekadentyzm warszawski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

