Łódź w Warszawie i Krakowie, czyli pierwodruk Ziemi obiecanej Władysława Reymonta w „Kurierze Codziennym” i „Nowej Reformie”

Przemysław Pietrzak

doi:10.18778/1505-9057.71.23

Authors

Przemysław Pietrzak Uniwersytet Warszawski https://orcid.org/0000-0002-1621-2070

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.23

Keywords:

Władysław Stanisław Reymont, Promised Land, “Kurier Codzienny”, “Nowa Reforma”, press, novel

Abstract

The article is concerned with first edition of Promised Land by Władysław Stanisław Reymont as a serial in two journals: “Kurier Codzienny” in Warsaw and “Nowa Reforma” in Kraków between 1897 and 1898. What I seek to investigate is possible mutual connections between ideas crucial for the novel and the problems discussed in one or both newspapers (urban space in Łódź, Polish-Jewish relations, laborers’ conditions). Content of the journals may be considered as a sort of introduction or commentary on the literary work. Sometimes the opposite: it is a novel that critically refers to what a reader could usually find in paper columns. I attempt then to reconstruct the possible conditions of Promised Land’s original reading. As a novel published in newspaper it was not only a separate narrative, but also a part of the journal’s broader offering. I also aim to precise key differences between “Kurier” and “Nowa Reforma” and ask how they could have influenced the reception of Reymont’s novel.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Przemysław Pietrzak, Uniwersytet Warszawski

Przemysław Pietrzak, dr hab., adiunkt w Zakładzie Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich w Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się historią i teorią gatunków ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnego przenikania się form fikcjonalnych z faktograficznymi. Opublikował m.in. monografię Powieść w świecie prasy. Bolesław Prus i inni (2017) oraz szereg artykułów w „Pamiętniku Literackim”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Pracach Filologicznych” i książkach zespołowych dotyczących głównie romantycznej teorii gatunków literackich, polskiej genologii, powiązania powieści z gatunkami prasowymi i reportażem.

References

A.K., Nasz kredyt hipoteczny, „Kurier Codzienny” 1897, nr 47, s. 2.

A.P., [rubryka „Z różnych stron”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 50, s. 3.

Bałabuch Henryk, Pozycja redaktora prowadzącego w Królestwie Polskim w końcu XIX w., „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1993/1994, z. 2, s. 15–28.

Bismarck, „Kurier Codzienny” 1898, nr 210, s. 1.

Bismarck, „Kurier Codzienny” 1898, nr 211, s. 1.

Bolesławski Józef, Listy spod zaboru rosyjskiego, „Nowa Reforma” 1897, nr 29, s. 1.

Budrewicz Tadeusz, „Kostka Napierski” – przeoczone konteksty polityczne powieści, w: Władysław Orkan. Piewca Gorców i Podhala, red. B. Faron, Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK, Kraków 2015, s. 77–92.

„Bunt łódzki” 1892 roku: studia z dziejów wielkiego konfliktu społecznego, red. P. Samuś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1992.

Chwalba Andrzej, Religijność robotników w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku, w: „Bunt łódzki” 1892 roku: studia z dziejów wielkiego konfliktu społecznego, red. P. Samuś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1992, s. 119–130.

Cynizm wyborczy, „Nowa Reforma” 1897, nr 64, s. 1.

Czapliński Przemysław, Księga założycielska polskiego kapitalizmu: o „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Teksty Drugie” 2019, z. 5, s. 309–325, https://doi.org/10.18318/td.2019.5.20

Ćwierczakiewiczowa Lucyna, Z Iwonicza, „Kurier Codzienny” 1898, nr 183, s. 2.

Dlewski W., Współczesny ruch rewolucyjny w Rosji, „Nowa Reforma” 1897, nr 18, 19.

Dmowski Roman, Nowa powieść społeczna. Uwagi o „Ziemi obiecanej” Wł. St. Reymonta, „Przegląd Wszechpolski” 1899, nr 2, s. 80–90.

Dziugieł-Łaguna Magdalena, Chaos nowoczesności a kosmos tradycji w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Prace Literaturoznawcze” 2013, nr 1 (68), s. 61–75.

Elsi, Kto winien? cz. I, „Nowa Reforma” 1898, nr 192, s. 1.

Elsi, Kto winien? cz. IV, „Nowa Reforma” 1898, nr 196, s. 1.

G.R., Z Krynicy, „Kurier Codzienny” 1898, nr 182, s. 3.

Goniewicz-Potocka Jadwiga, „Maleńka stacyjka życia”. Łódzki epizod Ignacego Dąbrowskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2024, nr 1 (68), s. 9–21, https://doi.org/10.18778/1505-9057.68.01

Historia prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976.

Hr. Stanisław Tarnowski o zaburzeniach, „Nowa Reforma” 1898, nr 154, s. 1.

Hr. Stanisław Tarnowski o zaburzeniach, cz. II, „Nowa Reforma” 1898, nr 154, s. 1.

j.w., Ze spisu jednodniowego, „Kurier Codzienny” 1897, nr 53, s. 2.

Jabłonowski Władysław, Ziemia obiecana, „Głos” 1899, nr 11, s. 247.

Jarowiecki Jerzy, Studia nad prasą polską XIX i XX wieku, t. 2, Akademia Pedagogiczna im. KEN, Kraków 2006, s. 11–72.

Jastrzębiec J.L., Z całej Polski, „Przegląd Wszechpolski” 1898, nr 13, s. 3–4. Jeske-Choiński Teodor, „Ziemia obiecana”, „Kurier Warszawski” 1899, nr 150, s. 1.

Jodełka-Burzecki Tomasz, Nota wydawnicza, w: W.S. Reymont, Pisma, wydanie krytyczne pod redakcją Zygmunta Szweykowskiego, t. III: Ziemia obiecana, T. I–II, oprac. T. Jodełka-Burzecki, I. Orlewiczowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970, s. 629–745.

Jodełka-Burzecki Tomasz, Reymont przy biurku. Z zagadnień warsztatu pisarskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978, s. 279–330.

Karwacka Helena, Wokół „Ziemi obiecanej”, „Przegląd Humanistyczny” 2000, nr 4, s. 33–58.

Kmiecik Zenon, Prasa polska w Królestwie Polskim i Imperium Rosyjskim w latach 1865–1904, w: Historia prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976, s. 11–57.

Kmiecik Zenon, Warszawska praca codzienna w latach 1886–1904, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1986, z. 4, s. 23–47.

Koc Barbara, O rękopisach, cenzurze i warsztacie pisarskim „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Przegląd Humanistyczny” 1988, z. 7, s. 151–163.

Koc Barbara, O „Ziemi obiecanej” Reymonta, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1990.

[komentarz redakcyjny: Kraków, 18 lutego], „Nowa Reforma” 1897, nr 40, s. 1.

[komentarz redakcyjny: Kraków, 12 marca], „Nowa Reforma” 1897, nr 59, s. 1.

[komentarz redakcyjny: Kraków, 19 marca], „Nowa Reforma” 1897, nr 65, s. 1.

[komentarz redakcyjny: Kraków, 9 kwietnia], „Nowa Reforma” 1897, nr 82, s. 1.

[komentarz redakcyjny: Kraków, 8 czerwca], „Nowa Reforma” 1898, nr 130, s. 1.

[komentarz redakcyjny: Kraków, 30 lipca], „Nowa Reforma” 1898, nr 173, s. 1.

[korespondencja: Jasło, 14 czerwca], „Nowa Reforma” 1898, nr 135, s. 1.

Krwawe rozruchy wyborcze, „Nowa Reforma” 1897, nr 49, s. 1–2.

Krwawe zaburzenia w Dawidowie, „Nowa Reforma” 1897, nr 60, s. 2.

Krzyżanowski Julian, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1937.

Ks. Stojałowski i „kolega” Daszyński, „Nowa Reforma” 1898, nr 170, s. 1.

Ksiądz Stojałowski wobec wyborów, „Naprzód” 1897, nr 7, s. 2.

Kulczycka-Saloni Janina, Literatura polska lat 1876–1902 a inspiracja Emila Zoli, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1974.

Latham Sean, Scholes Robert, The Rise of Periodical Studies, „Publications of the Modern Language Association of America” 2006, nr 2, s. 517–531, https://doi.org/10.1632/003081206X129693

Lew H., Z piśmiennictwa, „Izraelita” 1899, nr 9, s. 87–88.

Litwinowicz-Droździel Małgorzata, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.

„Ludzie czy szakale?”, „Nowa Reforma” 1898, nr 151, s. 1.

Matuszewski Ignacy, Przemysł w powieści, „Tygodnik Ilustrowany” 1899, nr 48–49, s. 993–944, 958–959.

Myśliński Jerzy, Prasa polska w Galicji w dobie autonomicznej (1867–1918), w: Historia prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976, s. 114–176.

Nadmierna wrażliwość, „Kurier Codzienny” 1898, nr 186, s. 1.

Narodowość a międzynarodowość, „Naprzód” 1897, nr 8, s. 3.

Netty, [rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1893, nr 284, s. 3.

Odezwa wyborcza Krakowskiego Komitetu Demokratycznego, „Nowa Reforma” 1897, nr 51, s. 1.

Orkan Władysław, Listy 1891–1910, t. 1: 1891–1904, oprac. G. Brodacki, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2011.

Perl Feliks, Dzieje ruchu socjalistycznego w zaborze rosyjskim, Nakładem Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS, Warszawa 1932.

Piechota Dariusz, Przestrzeń Łodzi w zwierciadle dyskursu toksyczności: na marginesie „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Humanistyka i Przyrodoznawstwo” 2020, nr 26, s. 113–130, https://doi.org/10.31648/hip.6757

Pietrzak Przemysław, Powieść w świecie prasy. Bolesław Prus i inni, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.

Popiel Magdalena, Metamorfozy Piekła, w: Stulecie Młodej Polski, red. M. Podraza-Kwiatkowska, Kraków 1995, s. 349–357.

Popiel Magdalena, Od topografii do przestrzeni mitycznej. Analiza przestrzeni w „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Pamiętnik Literacki” 1979, z. 4, s. 89–131.

Próchnik Adam, Bunt łódzki w roku 1892. Studium historyczne, Magistrat m. Łodzi, Łódź 1932.

Prus Bolesław, Kronika tygodniowa, „Kurier Codzienny” 1897, nr 301, s. 1.

[przedruk z gazety „Warszawskij Dniewnik”], „Kurier Codzienny” 1892, nr 126, s. 1.

Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, oprac. i wstęp B. Koc, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2002.

Reymont Władysław Stanisław, Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki, B. Kocówna, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.

Reymont Władysław Stanisław, Ziemia obiecana, wstęp i oprac. Magdalena Popiel, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wydanie II przejrzane i uzupełnione, Wrocław 2014.

Rod. Wład. [Władysław Rowiński?], Brak i nadmiar, „Kurier Codzienny” 1896, nr 351, s. 3.

Romankówna Mieczysława, „Ziemia obiecana” Reymonta a rzeczywistość łódzka, „Prace Polonistyczne” 1937, s. 85–108.

Rowiński Władysław, Małe wyjaśnienie, „Kurier Codzienny” 1896, nr 335, s. 3.

Rowiński Władysław, Potrzeby robotników, „Kurier Codzienny” 1896, nr 337, s. 2.

Rozkład w obozie Stojałowskiego, „Naprzód” 24 listopada 1898, numer okazowy, s. 2.

Rozruchy w kraju, „Nowa Reforma” 1898, nr 137, s. 1.

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 133, s. 2.

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 136, s. 2.

[rubryka „Kronika”] „Nowa Reforma” 1898, nr 141, s. 2.

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 183, s. 2.

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 197, nr 3.

[rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1896, nr 339, s. 3.

[rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1896, nr 341, s. 3.

[rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 51, s. 3.

[rubryka „Naokoło świata”], „Kurier Codzienny” 1898, nr 183, s. 2.

[rubryka „Polityka”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 75, s. 4.

[rubryka „Przegląd polityczny”], „Nowa Reforma” 1898, nr 176, s. 1.

[rubryka „Telegraficzne i telefoniczne wiadomości »Nowej Reformy«”], „Nowa Reforma” 1898, nr 183, s. 3.

[rubryka „Z chwili”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 57, s. 3.

S., Fronda zza grobu, „Kurier Codzienny” 1898, nr 212, s. 1.

Soboń Marcin, Frysztak jako tragiczny przykład zachowania władz porządkowych w sytuacji pogromowej, w: Pogromy Żydów na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. T. 2: Studia przypadków (do 1939), red. K. Kijek, A. Markowski, Instytut Historii PAN, Warszawa 2019, s. 121–136.

Soboń Marcin, „Hurra, chłopcy!” Pogromy Żydów w Nowosądeckiem w 1898, w: Pogromy Żydów na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. T. 2: Studia przypadków (do 1939), red. K. Kijek, A. Markowski, Instytut Historii PAN, Warszawa 2019, s. 103–119.

Stan wyjątkowy przed sądem parlamentu, [stenogram dyskusji z 22 listopada 1898], „Naprzód” 24 listopada 1898, numer okazowy, s. 3.

Śmiechowski Kamil, Sikorska-Kowalska Marta, Fukumoto Kenshi, Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016, https://doi.org/10.18778/8088-449-6

Thérenty Marie-Ève, Mosaïques. Être écrivain entre presse et roman (1829–1836), Honoré Champion, Paris 2003.

Tomczok Paweł, Literacki kapitalizm. Obrazy abstrakcji ekonomicznych w literaturze polskiej drugiej połowy XIX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2018.

[umieszczone pod nagłówkiem „Warszawa, d. 10 maja”] „Kurier Codzienny” 1892, nr 129, s. 1.

Une heure avec Ladislas Reymont, romancier polonais, laureat du Prix Nobel 1924, par Frédéric Lefevre, „Les nouvelles littéraires” 1925, nr 134, s. 1.

Unowsky Daniel, The Plunder. The 1898 Anti-Jewish Riots in Habsburg Galicia, Stanford University Press, Stanford 2019, https://doi.org/10.11126/stanford/9780804799829.001.0001

Wielki strejk angielski, „Nowa Reforma” 1898, nr 183, s. 1–2.

Władysław St. Reymont pod znakiem „panteizmu druku”. Fragmenty korespondencji z firmą Gebethner i Wolff (1894–1926), oprac. B. Koc, Biblioteka Narodowa, Warszawa 2000.

Wyka Kazimierz, Reymont, czyli ucieczka do życia, oprac. B. Koc, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.

Z najnowszej literatury polskiej, „Naprzód” 1899, nr 13, s. 1.

[Z wyborów austriackich], „Kurier Codzienny” 1897, nr 71, s. 3.

Związek robotników w Rosji, „Nowa Reforma” 1897, nr 30, s. 2.