Description of the Walrus in Alexander Gwagnin’s Chronicles and Ancient Sources
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.70.05Keywords:
Alexander Gwagnin, Atlantic walrus, Claudius Aelianus, Matthias of Miechow, marine mammals, Oppian of Cilicia, Sigismund von Herberstein, trade in walrus tusks, walrus huntingAbstract
In his chronicles, Alexander Gwagnin (1534–1614) included a concise description of the walrus (Odobenus rosmarus L.) largely consistent with the description of this marine mammal, given by Oppian of Cilicia and Claudius Aelianus, two ancient authors from the 2nd and 3rd centuries AD. The probable source of both ancien accounts seems to be Pytheas’ lost work entitled On the Ocean. Pytheas od Massalia was a famous Greek traveler and sailor, who presented the islands located in the North Atlantic, including Britain and Iceland (Thule), as well as the local plants and animals. Gwagnin also characterized the subboreal and boreal fauna when describing Pechora, a geographical region located on the Arctic Ocean, which he probably did not know from personal experience, although dring his long life he visited the Baltic countries, including Prussia, Livonia and Sweden. It is suggested that he rather used earlier Latin and German sources published in the sixteenth century, among them works by Matthias Miechovita, Sigismund von Herberstein and Olaus Magnus. The similarity between the descriptions of the walrus in the Ancient Greek zoological literature and Gwagnin’s chronicles seems to be rather a coincidence, especially since Konrad Gessner’s five-volume work entitled Historia animalium, referring to the zoological knowledge of ancient authors, did not include the walrus.
Downloads
References
Claudii Aeliani De animalium natura libri XVII, P. Gillio Gallo et C. Gesnero Helvetio interpretibus, Apud Ioannem Tornaesium, [Genavae] 1611.
Claudius Aelianus, De natura animalium, ed. M. García Valdés, L.A. Llera Fueyo, L. Rodríguez-Noriega Guillén, Walter De Gruyter, Berolini–Novi Eboraci 2009. https://doi.org/10.1515/9783110973570 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110973570
Gesnerus Conradus, Historiae animalium liber I & IV, apud Christophum Froschoverum, Tiguri 1551 & 1558.
Guagninus Alexander, Sarmatiae Europeae descriptio, quae Regnum Poloniae, Lituaniam, Samogitiam, Russiam, Masoviam, Prussiam, Pomeraniam, Livoniam et Moschoviae Tartariaeque partem complectitur, drukarnia Macieja Wirzbięty, Kraków 1578.
Gwagnin Aleksander, Kronika o państwie ruskim. Kronika o ziemi tatarskiej, wyd. J. Byliński, Wydawnictwo e-booki, Wrocław 2018.
Gwagnin Aleksander, Kronika Sarmacyey Europskiey, w ktorey sie zamyka krolestwo Polskie ze wszystkiemi Państwy, Xięstwy, y Prowincyami swemi: tudzież też Wielkie Xięstwo Lithew: Ruskie, Pruskie, Zmudzkie, Inflantskie, Moskiewskie, y część Tatarow, przekł. M. Paszkowski, drukarnia Mikołaja Loba, Kraków 1611.
Herberstein Sigismundus, Rerum Moscoviticarum commentarii, Neyperg et Guettenhag, Basilae 1572.
Klaudiusz Elian, O właściwościach zwierząt (wybór), przekł. A.M. Komornicka, Prószyński i S-ka, Warszawa 2005.
Maciej z Miechowa, Opis Sarmacji Azjatyckiej i Europejskiej, wstęp H. Barycz, przekł. T. Bieńkowski, posłowie W. Voisé, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1972.
Matthias de Miechow, Tractatus de duabus Sarmatiis Asiana et Europiana et de contentis in eis, drukarnia Jana Hallera (Ioannis Haller), Cracoviae 1517.
Olaus Magnus, Carta marina et descriptio septemtrionalium terrarum ac mirabilium rerum in eis contentarum deligentissime elaborata, Thomas de Rubis, Venetiis 1539.
Olaus Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, apud Ioannem Mariam de Viottis Parmensem, Romae 1555.
Oppian, Colluthus, Tryphiodorus, with an English translation by A.W. Mair, William Heineman – Harvard University Press, London–Cambridge (MA) 1958.
Oppian, Halieutika. Poemat o rybach i rybakach, przekł. K. Bartol, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 2020. https://doi.org/10.14746/amup.9788323236412 DOI: https://doi.org/10.14746/amup.9788323236412
Oppiani Cynegetica et Halieutica, emendavit I.G. Schneider, A.I. Weigel, Lipsiae 1813.
Ὀππιανοῦ Ἁλιευτικῶν βιβλία πέντε; τοῦ αὐτοῦ Κυνηγετικῶν βιβλία τέσσαρα / Oppiani De piscibus libri V; Eiusdem de venatione libri IIII; Oppiani De piscibus Laurentio Lippio interprete libri V, in aedibus Aldi et Andreae soceri, Venetiis 1517.
Oppianus, Halieutica / Oppian, Der Fischfang, ed. F. Fajen, B.G. Teubner, Stuttgart–Leipzig 1999.
Pytheas of Massalia, On the Ocean. Text, Translation and Commentary, ed. C. Horst Roseman, Ares Publishers, Chicago 1994.
Simonis Starovolsci, Scriptorum Polonicorum Ἑκατοντάς, seu centum illustrium Poloniae scriptorum elogia et vitae, apud Heredes Damiani Zenarii, Venetiis 1627.
Starowolski Szymon, Setnik pisarzów polskich albo pochwały i żywoty stu najznakomitszych pisarzów polskich, przekł. i koment. J. Starnawski, wstęp F. Bielak i J. Starnawski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1970.
Tacyt, Dzieła, t. 2, przekł. S. Hammer, Czytelnik, Warszawa 1957.
Aikio Ante, An Essay on Saami Ethnolinguistic Prehistory, [w:] A Linguistic Map of Prehistoric Northern Europe, red. R. Grünthal, P. Kallio, Suomalais-Ugrilaisen Seuran, Helsinki 2012, s. 63–117.
Andersen Liselotte Wesley, Jacobsen Magnus W., Lydersen Christian, Semenova Varvara, Boltunov Andrei, Born Erik W., Wiig Øystein, Walruses (Odobenus rosmarus rosmarus) in the Pechora Sea in the context of contemporary population structure of Northeast Atlantic walruses, „Biological Journal of the Linnean Society” 2017, t. 122, s. 897–915. https://doi.org/10.1093/biolinnean/blx093 DOI: https://doi.org/10.1093/biolinnean/blx093
Barret James H., The Exploitation of Walrus Ivory in Medieval Europe, [w:] The Atlantic Walrus: Multidisciplinary Insights into Human-Animal Interactions, red. X. Keighley, M.T. Olsen, P. Jordan, S. Desjardins, Academic Press, London 2021, s. 169–196. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817430-2.00009-1 DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817430-2.00009-1
Boessenecker Robert W., Churchill Morgan, The Surprising Evolutionary Heritage of the Atlantic Walrus as Chronicled by the Fossil Record, [w:] The Atlantic Walrus: Multidisciplinary Insights into Human-Animal Interactions, red. X. Keighley, M.T. Olsen, P. Jordan, S. Desjardins, Academic Press, London 2021, s. 9–37. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817430-2.00006-6 DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817430-2.00006-6
Born Erik W., Stefansson Eydfinn, Mikkelsen Bjarni, Laidre Kristin L., Andersen Liselotte Wesley, Rigét Frank Farsø, Villum Jensen Mikkel, Bloch Dorete, A Note on a Walrus’ European Odyssey, „NAMMCO Scientific Publications” 2009, t. 9, s. 75–91. https://doi.org/10.7557/3.2921 DOI: https://doi.org/10.7557/3.2921
Budka Włodzimierz, Gwagnin Aleksander, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 9, red. K. Lepszy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, Wrocław–Warszawa–Kraków 1960–1961, s. 202–204.
Burton Maurice, Guide to the Mammals of Britain and Europe, Treasure Press, London 1985.
Dekker Willem, Status of the European Eel Stock and Fisheries, [w:] Eel Biology, red. K. Aida, K. Tsukamoto, K. Yamauchi, Springer Japan, Tokyo 2003, s. 237–254. https://doi.org/10.1007/978-4-431-65907-5_17 DOI: https://doi.org/10.1007/978-4-431-65907-5_17
Delliaux Maxime, Le morse et le phoque dans les mers du Nord au Moyen Âge: chasse, exploitation, commerce. Une approche par les textes, „Anthropozoologica” 2016, t. 51, nr 2, s. 85–96. https://doi.org/10.5252/az2016n2a1 DOI: https://doi.org/10.5252/az2016n2a1
Delliaux Maxime, Gautier Alban, Cheval ou baleine? Les noms du morse dans les mondes septentrionaux (IXe–milieu du XVIe siècle), „Anthropozoologica“ 2018, t. 53, nr 15, s. 175–183. https://doi.org/10.5252/anthropozoologica2018v53a15 DOI: https://doi.org/10.5252/anthropozoologica2018v53a15
Gis Kacper, Twórczość historyczna Aleksandra Gwagnina, nieopublikowana rozprawa doktorska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań 2018.
Jefferson Thomas A., Webber Marc A., Pitman Robert L., Marine Mammals of the World. A Comprehensive Guide to Their Identification, 2nd edition, Academic Press, Amsterdam–Boston 2015.
Jurewicz Oktawiusz, Słownik grecko-polski, Global Scientific Foundation, Truskaw 2021.
Kaczyńska Elwira, Witczak Krzysztof Tomasz, Greckie nazwy dużych zwierząt morskich w świetle relacji Eliana (O naturze zwierząt IX 49), „Symbolae Philologorum Posnaniensium Graecae et Latinae” 2018, t. 28, nr 2, s. 43‒56. https://doi.org/10.14746/sppgl.2018.XXVIII.2.3 DOI: https://doi.org/10.14746/sppgl.2018.XXVIII.2.3
Kastelein Ronald A., Walrus: Odobenus rosmarus, [w:] Encyclopedia of Marine Mammals, red. W.F. Perrin, B. Würsig, J.G.M. Thewissen, 2nd revised edition, Academic Press, Amsterdam–Boston 2009, s. 1212–1217. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-373553-9.00277-7 DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-373553-9.00277-7
Kiparsky Valentin, L’histoire du morse, Suomalainen Tiedeakatemia, Helsinki 1952.
Kitchell Kenneth F., Animals in the Ancient World from A to Z, Routledge, London‒New York 2014. https://doi.org/10.4324/9780203087503 DOI: https://doi.org/10.4324/9780203087503
Kurek Ewa, The Image of κῆτος in Oppian of Cilicia’s Halieutica, „Scripta Classica” 2010, t. 7, s. 55–62.
Lebecq Stéphane, Scènes de chasse aux mammifères marins (mers du Nord, VIe–XIIe siècles), [w:] Hommes, mers et terres du Nord au début du Moyen Âge, vol. I: Peuples, cultures, territoires, Presses Universitaires du Septentrion, Villeneuve d’Ascq 2011, s. 239–253. https://doi.org/10.4000/books.septentrion.45623 DOI: https://doi.org/10.4000/books.septentrion.45623
Leeming Henry, Russian Words in Sixteenth-Century English Sources, „The Slavonic and East European Review” 1968, t. 46, nr 106, s. 1–30.
Macbain Alexander, Etymological Dictionary of Scottish-Gaelic, Hippocrene Books, New York 1998.
Mammals in the Seas, vol. I, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome 1978.
Montanari Franco, Vocabolario della lingua greca, Loescher Editore, Torino 2004.
Pierce Elizabeth, Walrus Hunting and the Ivory Trade in Early Iceland, „Archaeologia Islandica” 2009, t. 7, s. 55–63.
Rédei Károly, Uralisches etymologisches Wörterbuch, Akadémiai Kiadó, Budapest 1986–1988.
Reichhoff Josef, Ssaki. Leksykon Przyrodniczy, przekł. H. Garbarczyk i E. Nowakowski, Świat Książki, Warszawa 1996.
Roesdahl Else, L’ivoire de morse et les colonies norroises du Groenland, „Proxima Thulé” 1998, t. 3, s. 9–48.
Smagowicz Krzysztof, Mantichora. Etymologiczny słownik nazw zwierząt, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2004.
Ssaki. Mały słownik zoologiczny, red. K. Kowalski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1991.
Staszewski Józef, Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych, wyd. 2, Wiedza Powszechna, Warszawa 1959.
Still Robert, Harrop Hugh, Stenton Tim, Dias Luís, Europe’s Sea Mammals Including the Azores, Madeira, the Canary Islands and Cape Verde. A Field Guide to the Whales, Dolphins, Porpoises and Seals, Princeton University Press, Princeton 2019. https://doi.org/10.2307/j.ctv941t9c DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv941t9c
The Atlantic Walrus: Multidisciplinary Insights into Human-Animal Interactions, red. X. Keighley, M.T. Olsen, P. Jordan, S. Desjardins, Academic Press, London 2021.
Wiig Øystein, Born Erik W., Stewart Robert E.A., Management of Atlantic Walrus (Odobenus rosmarus rosmarus) in the Arctic Atlantic, „NAMMCO Scientific Publications” 2014, t. 9, s. 315–341. https://doi.org/10.7557/3.2855 DOI: https://doi.org/10.7557/3.2855
Witczak Krzysztof Tomasz, Oppian z Cylicji o potworach morskich i falajnie (Halieutica I 360–408), „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies” 2024, nr 2(14), s. 1–15. https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2024.14.08 DOI: https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2024.14.08
Witczak Krzysztof Tomasz, Problem periodyzacji literatury łacińskiej doby cesarstwa rzymskiego (I–II w. n.e.), „Roczniki Humanistyczne” 2024, t. 72, nr 3, s. 97–116. https://doi.org/10.18290/rh24723.6 DOI: https://doi.org/10.18290/rh24723.6
Witczak Krzysztof Tomasz, Rychło Mikołaj, Pytheas of Massalia and his voyage to the north Atlantic in the light of onomastics, „Eos. Commentarii Societatis Philologae Polonorum” 2023, t. 110, s. 83–107.
Wojtkowiak Zbysław, Aleksander Gwagnin i Maciej Stryjkowski – dwaj autorzy jednego dzieła, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, Poznań 2014.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

