The toxic space of Łódź and Chicago. Władysław Stanisław Reymont’s Promised Land in dialogue with Upton Sinclair’s The Jungle

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.22

Keywords:

discourse of toxicity, industry, city, garbage, recycling, nature, Władysław Stanisław Reymont, Upton Sinclair

Abstract

This article is devoted to The Promised Land (1899) by Władysław Stanisław Reymont and The Jungle (1906) by Upton Sinclair. The action of both works takes place in industrial metropolises. In the case of the Polish writer, it is Łódź, where the textile industry is developing. In the case of the American writer, it is Chicago, or more precisely the Packingtown district dominated by the meat industry. In the analysis of both novels, I refer to Lawrence Buell’s discourse of toxicity, discussing the impact of industry on the environment and human health. This article is divided into 5 parts. In the first, I discuss the genesis of both novels, in the second I characterize the images of dying nature, and in the third I am interested in the impact of industry on human health. In the last two parts, my attention is focused on discussing the phenomenon of increased consumption, which resulted in excessive waste production. I also draw attention to the phenomenon of recycling, which was common in the 19th century, but was not associated with the ethical issue of caring for the natural environment. Recycling resulted from the constant desire for profit. The Promised Land and The Jungle record the devastation of local ecosystems and serve as a warning that continuous development at the expense of nature is not possible.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Dariusz Piechota, Uniwersytet w Białymstoku

    Dariusz Piechota, adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku, członek Laboratorium Animal Studies – Trzecia Kultura. Autor pięciu monografii, m.in. Pozytywistów spotkania z naturą. Szkice ekokrytyczne (2018), Świat mieszczan w prozie Michała Bałuckiego (2023). Współredaktor serii „Zielona Historia Literatury”. W kręgu jego zainteresowań badawczych znajdują się literatura przełomu XIX i XX wieku (pozytywizm i Młoda Polska), współczesna literatura i kultura popularna, animal studies, ekokrytyka.

References

Andrzejczak Krzysztof, Opowieści literackiej Ameryki. Zarys prozy Stanów Zjednoczonych od początków do czasów najnowszych, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2012.

Badowska Katarzyna, Nowoczesna czy prowincjonalna? Łódź okiem przedwojennych publicystów i pisarzy, w: Łódź. Miasto modernistyczne, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Radziszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, s. 217–238, https://doi.org/10.18778/8331-276-7.15

Beck Urlich, Na ile realna jest katastrofa klimatyczna?, przeł. M. Sutowski, w: Ekologia. Przewodnik Krytyki Politycznej, Krytyka Polityczna, Warszawa 2009, s. 76–117.

Brylska Aleksandra, Życie zaczyna się na wysypisku. O niechcianych mieszkańcach miast, „Przegląd Kulturoznawczy” 2019, nr 4 (42), s. 562–576, https://doi.org/10.4467/20843860PK.19.029.11925

Buell Lawerence, Toxic Discourse, „Critical Inquiry” 1998, nr 24, s. 639–665, https://doi.org/10.1086/448889

Chwalba Andrzej, Czy Galicji sukces był pisany? Cywilizacja przemysłowa 1880–1914, w: Kraków i Galicja wobec przemian cywilizacyjnych (1866–1914). Studia i szkice, red. K. Fiołek, M. Stala, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2011, s. 25–30.

Cieślak Tomasz, Miasto-moloch. Trwałe składowe kreacji przestrzeni Łodzi w literaturze do 1939 roku, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2023, nr 18, s. 7–32.

Coodley Lauren, Upton Sinclair: California Socialist, Celebrity Intellectual, University of Nebraska Press, Bison Books, Lincoln, NE 2013, https://doi.org/10.2307/j.ctt1ddr722

Crutzen Paul Stoermer Eugene, The Anthropocene, „Global Change Newsletter” 2000, nr 41, s. 17–18.

Czapliński Przemysław, Księga założycielska polskiego kapitalizmu. O „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Teksty Drugie” 2019, nr 5, s. 309–325, https://doi.org/10.18318/td.2019.5.2

Domańska Ewa, Humanistyka ekologiczna, „Teksty Drugie” 2013, nr 1/2, s. 13–32, https://doi.org/10.4000/books.iblpan.1010

Dziugieł-Łaguna Magdalena, Chaos nowoczesności a kosmos tradycji w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Prace Literaturoznawcze” 2013, nr 1, s. 61–75.

Fiedorczuk Julia, Cyborg w ogrodzie. Wstęp do ekokrytyki, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2015.

Franklin-Wallis Oliver, Zasypani. Sekretne życie śmieci, przeł. J. Konieczny, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2024.

Gielata Ireneusz, Bolesław Prus na progu nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2011.

Gutowski Wojciech, Symbolika urbanistyczna w literaturze Młodej Polski, w: Miasto-Kultura-Literatura. Wiek XIX, red. J. Data, Wydawnictwo Gdańskie, Gdańsk 1993, s. 64–78.

Hussey Michael, The Jungle and Government Investigation, „Teaching History. A Journal of Methods” 2009, nr 34, s. 30–39, https://doi.org/10.33043/TH.34.1.30-39

Jedlicki Jerzy, Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Sic!, Warszawa 2000.

Kasprzyk Gabriela, Dwa wegetarianizmy Władysława Reymonta – obraz wegetarianizmu w „Ziemi obiecanej” i „Chłopach”, „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies” 2024, nr 1 (13), s. 1–15, https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2024.13.08

Kołodziej Karolina, Władysław Rowiński, w: Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 roku, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Kołodziej, D. Dekiert, E. Wiatr, M. Kucner, K. Radziszewska, A. Warda, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022, s. 326–327.

Kołodziej Karolina, Cieślik-Wolski Bartosz, Na co chorowali i jak się leczyli bohaterowie Reymonta, w: Sposoby leczenia dawniej a dziś w świetle literatury i medycyny, część III, red. E. Łoch, G. Wallner, Wydawnictwo Wojciech Olech, Lublin 2006, s. 86–107.

Krzywicki Ludwik, Za Atlantykiem. Wrażenia z podróży po Ameryce, b.w., Warszawa 1895.

Kuźma Inga B., Biedne miasto Łódź, w: Łódź. Miasto modernistyczne, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Radziszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, s. 35–48, https://doi.org/10.18778/8331-276-7.03

Litwinowicz-Droździel Małgorzata, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.

Łubieński Stanisław, Książka o śmieciach, Agora, Warszawa 2020.

Madarang Stahl Kristina, Surviving the Jungle: Upton Sinclair, his Meatpacking Muckrake, and its Place in Modern Environmental Discourse, https://www.researchgate.net/publication/319681199_Surviving_the_Jungle_Upton_Sinclair_his_Meatpacking_Muckrake_and_its_Place_in_Modern_Environmental_Discourse

Moore Jason W., Nasz kapitałogeniczny świat. Kryzysy klimatyczne, polityka klasowa: projekt ucywilizowania, przeł. P. Szaj, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica” 2023, nr 11, s. 123–151, https://doi.org/10.24917/23534583.11.8

Nieszczerzewska Małgorzata, Ruiny nieobecne. Destrukcja i re-konstrukcja łódzkiego modernizmu, w: Łódź. Miasto modernistyczne, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Radziszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, s. 183–198, https://doi.org/10.18778/8331-276-7.13

Nixon Rob, Slow Violence and the Environmentalism of the Poor, Harvard University Press, Cambridge, Ma. 2011, https://doi.org/10.4159/harvard.9780674061194

Osterhammel Jürgen, Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, red. W. Molik, przeł. I. Drozdowska-Broering, J. Kałążny, A. Peszke, K. Śliwińska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2013.

Patterson Charles, Wieczna Treblinka, przeł. R. Rupowski, Vega!POL, Opole 2003.

Popiel Magdalena, Wstęp, w: W.S. Reymont, Ziemia obiecana, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2015, s. I–CII.

Reymont Władysław Stanisław, Notatki z podróży, „Kurier Warszawski” 1936, nr 5, s. 6.

Reymont Władysław Stanisław, Ziemia obiecana, oprac. M. Popiel, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2015.

Różańska Grażyna, Obraz miasta w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska” 2002, nr 1, s. 141–147.

Samborska-Kukuć Dorota, Czy Reymont szukał „Ziemi obiecanej” w „Bawełnie” i „Wśród kąkoli”?, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2024, nr 2 (69), s. 29–49, https://doi.org/10.18778/1505-9057.69.02

Samborska-Kukuć Dorota, „Uwielbiam masy ludzkie, kocham żywioły, przepadam za wszystkim, co się staje dopiero” – Łódź jako temat literacki „Ziemi obiecanej” w korespondencji Reymonta, w: Łódź. Miasto modernistyczne, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Radziszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, s. 249–257, https://doi.org/10.18778/8331-276-7.17

Sinclair Upton, Grzęzawisko, przeł. A. Niemojewski, Książka i Wiedza, Warszawa 1949.

Sobieraj Sławomir, Ameryka Reymonta. Między Polonią a Nowym Światem, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2008, nr 11, s. 85–100.

Sobieraj Tomasz, Trajektorie kapitalizmu (kapitałocenu). Ideologie powieści przemysłowych i środowiskowych, „Pamiętnik Literacki” 2023, z. 2, s. 65–86, https://doi.org/10.18318/pl.2023.2.4

Śmiechowski Kamil, Łódź – miasto przemysłowe, miasto nowoczesne?, w: Łódź. Miasto modernistyczne, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Radziszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, s. 17–33, https://doi.org/10.18778/8331-276-7.02

Tomczok Paweł, Literacki kapitalizm. Obrazy abstrakcji ekonomicznych w literaturze polskiej drugiej połowy XIX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2018.

Utkowska Beata, Ostatni reportaż Reymonta, w: Reymont. Perspektywy, red. D. Samborska-Kukuć, B. Utkowska, Wydawnictwo NCK, Warszawa 2025, s. 117–129.

Utkowska Beata, „Widziane”, „czute” i „myślane”. Kolory miasta w twórczości Władysława Stanisława Reymonta, „Colloquia Litteraria UKSW” 2018, nr 1, s. 7–25.

Wyka Kazimierz, Reymont, czyli ucieczka do życia, oprac. B. Koc, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.

Downloads

Published

2025-12-31

How to Cite

The toxic space of Łódź and Chicago. Władysław Stanisław Reymont’s Promised Land in dialogue with Upton Sinclair’s The Jungle. (2025). Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 71(2), 407-430. https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.22