Chłopi. Jedna powieść – dwie opery. Studium porównawcze librett

Stefan Drajewski

doi:10.18778/1505-9057.71.31

Autor

Stefan Drajewski Akademia Muzyczna w Poznaniu https://orcid.org/0000-0003-0516-4840

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.31

Słowa kluczowe:

opera, libretto operowe, teatr operowy, powieść, Władysław Stanisław Reymont

Abstrakt

Po przyznaniu Nagrody Nobla Reymontowi w Ameryce powstała idea wystawienia Chłopów w postaci opery. Libretto jest dziełem Jana Sroki, zaś muzykę skomponował Eugeniusz Walkiewicz. Do premiery nie doszło. W 1972 roku Witold Rudziński skomponował operę Chłopi na podstawie libretta Krystyny Berwińskiej i Wandy Wróblewskiej. Nie można porównać partytur, ponieważ pierwsza zaginęła, można natomiast porównać libretta, co jest moim zamiarem. Libretto Sroki ma postać wierszowaną, Berwińskiej i Wróblewskiej to w gruncie rzeczy tekst spreparowany z misternie powycinanych fragmentów powieści Reymonta. Chociaż oba wyrastają z tego samego źródła, różnią się nie tylko formą, ale także wiernością i oddaniem charakteru pierwowzoru zarówno pod względem ideowym, jak i językowym. Libretto Sroki jest rodzajem stylizacji, Berwińskiej i Wróblewskiej – wielowarstwową interpretacją dzieła noblisty.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.

Biogram autora

Stefan Drajewski - Akademia Muzyczna w Poznaniu

Stefan Drajewski, dr hab., sztuki muzyczne (teoria muzyki), adiunkt w Akademii Muzycznej w Poznaniu. Krytyk teatralny, baletowy i muzyczny. Publikuje na łamach „Ruchu Muzycznego”, Dwutygodnika.com. i portalu Kultura u Podstaw. Pisze teksty o balecie i operze do programów teatralnych. W 2023 roku wspólnie z Jagodą Ignaczak opublikował monografię Polski Teatr Tańca 1973–2023. Historia, ludzie, idee. W 2021 roku wydał zbiór recenzji operowych i baletowych pt. Z dziesiątego rzędu. Ma na swoim koncie następujące książki: Zatańczyć. Studia nad polskim baletem i teatrem tańca (2019), Ekfraza dzieła muzycznego w choreografiach Conrada Drzewieckiego (2017), Conrad Drzewiecki. Reformator polskiego baletu (2014) i wywiad rzekę Życie z tańcem. Rozmowy z Olgą Sawicką, primabaleriną polskiego baletu (2009). Wydał wspólnie z Jerzym Borwińskim książkę Teatr Polski w Poznaniu (2015). Artykuły i szkice publikował w wielu książkach zbiorowych i czasopismach.

Bibliografia

Bochwic Teresa, W rytmie Polski. Witold Rudziński – życie twórcy (1913–2004), Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2021.
Google Scholar

Dzieduszycki Wojciech, „Chłopi” w Teatrze Wielkim, „Życie Literackie” 1974, nr 46, s. 14.
Google Scholar

Gawroński Ludwik, Opera „Chłopi” według Reymonta, „Akcent” 2000, nr 4, s. 153–157.
Google Scholar

Horyzonty opery, red. D. Ratajczakowa, K. Lisiecka, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2012.
Google Scholar

Kaczyński Bogusław, Sukces zamiast klęski, „Kultura” 1974, nr 28, s. 13.
Google Scholar

Kański Józef, Dzieło trudu i pasji, „Trybuna Ludu” 1974, nr 186, s. 8.
Google Scholar

Kellner Irena, „Chłopi” po raz drugi, „Teatr” 1970, nr 5, s. 14.
Google Scholar

Kwasowski Jan, Lipce wpisane w operę, „Nowa Wieś” 3 listopada 1974, nr 44, s. 6.
Google Scholar

Libretto i przekład, red. E. Nowicka, A. Borkowska-Rychlewska, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2015.
Google Scholar

Lipczyński Olgierd, 12 tysięcy kilometrów przebył nasz rodak z USA, aby przywieźć do Ojczyzny odnalezioną partyturę opery „Chłopi”, „Dziennik Wieczorny” 1971, nr 146, s. 1, 3.
Google Scholar

Lisiecka Katarzyna, Fuzja sztuk i horyzontów. Arystotelesowskie paradygmaty opery, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2019.
Google Scholar

Lisiewicz Kazimierz, „Chłopi” – wreszcie nowa opera narodowa, „Kierunki” 1974, nr 34, s. 7.
Google Scholar

Mikołejko Zbigniew, Zstąpić w otchłań, zamieszkać w pieśni, w: Olga Tokarczuk, ahat ilī. Siostra bogów, posłowie, komentarze, wybór ilustracji Z. Mikołejko, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2024.
Google Scholar

Miraże identyfikacji. Libretto w operze XX i XXI wieku, red. E. Nowicka, A. Borkowska-Rychlewska, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2015.
Google Scholar

Morawski Piotr, Chłopi, czyli historie ludowe, „Dialog” 2021, nr 11–12, https://www.dialog-pismo.pl/w-numerach/chlopi-czyli-historie-ludowe
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Chłopi, oprac. F. Ziejka, t. 1 i 2, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1991 [BN I, 279].
Google Scholar

Rudziński Witold, Chłopi, opera w czterech częściach, libretto Krystyny Berwińskiej i Wandy Wróblewskiej według powieści Wł. St. Reymonta. Libretto znajduje się w Bibliotece Muzycznej Teatru Wielkiego-Opery Narodowej w Warszawie, sygnatura X-4687l.
Google Scholar

Rzeuska Maria, „Chłopi” Reymonta, Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Wydział I Językoznawstwa i Historii Literatury, Warszawa 1950.
Google Scholar

Sroka Jan, Chłopi. Libretto w pięciu aktach. Z powieści St.W. Reymonta, Wydawnictwo Muzyczne i Księgarnia J.B. Zalewski, Chicago 1928.
Google Scholar

Treugutt Stefan, „Chłopi” na scenie [tekst zamieszczony w programach teatralnych spektakli premierowych w Częstochowie i Krakowie].
Google Scholar

Walczak Jakub, Zagadnienia genologiczne i metodologiczne – zarys problematyki, „Przestrzenie Teorii” 2014, nr 22, s. 89–100, https://doi.org/10.14746/pt.2014.22.5
Google Scholar

Wyka Kazimierz, Próba nowego odczytania „Chłopów” Reymonta, „Pamiętnik Literacki” 1968, z. 2, s. 57–105.
Google Scholar

Wypych-Gawrońska Anna, Literatura w operze. Adaptacje dramatyczno-muzyczne utworów literackich w Polsce do 1918 roku, Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa 2005.
Google Scholar

Zakrzewska Barbara, Kariery muzyków polskich na przełomie XIX i XX wieku, Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego, Poznań 2022, s. 397–404.
Google Scholar

Zalewski Bolesław Józef, Historyja opery „Chłopi”, „Echo Muzyczne” 1929, nr 7, s. 7–8, 17–18.
Google Scholar

Zalewski Bolesław Józef, Opera „Chłopi”, „Echo Muzyczne” 1927, nr 4, s. 5–7.
Google Scholar

Żórawska-Witkowska Alina, O muzykologicznych pożytkach z badania librett. Kilka refleksji polskiego historyka muzyki, w: Libretto i przekład, red. E. Nowicka, A. Borkowska-Rychlewska, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2015, s. 25–41.
Google Scholar