Historia dźwiękiem malowana. Obraz wsi w małych formach epickich Władysława Stanisława Reymonta
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.11Słowa kluczowe:
wieś, Władysław Stanisław Reymont, dźwięk, odgłosAbstrakt
Niniejszy artykuł koncentruje się na omówieniu audiosfery w opowiadaniach Władysława Stanisława Reymonta, która zostaje skonfrontowana z naturalnym sposobem mierzenia czasu, gdyż dźwięki zazwyczaj nabierają siły w określonych porach roku (wiosna, lato), a tracą ją jesienią lub zimą. Odpowiadają one również cyklowi nieustannie odradzającej się natury, ale jednocześnie towarzyszą poszczególnym życiowym dramatom. W związku z tym audiosfera Reymonta została omówiona w dwóch kontekstach. Po pierwsze, zwrócono uwagę na dźwięki (w tym muzykę, na przykład śpiewy czy pieśni kościelne), które mierzą czas w kontekście społeczności wiejskiej. Z drugiej strony, istotne są dźwięki, które towarzyszą bohaterom tuż przed ich śmiercią.
Pobrania
Bibliografia
Bernat Sebastian, Krajobrazy dźwiękowe (soundscapes) jako przedmiot zainteresowań nauki i sztuki, w: S. Bernat, Dźwięk w krajobrazie. Podejście geograficzne, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2015, s. 83, https://doi.org/10.17951/b.2015.70.2.165
Google Scholar
Brzostek Dariusz, Nasłuchiwanie hałasu. Audioantropologia między ekspresją a doświadczeniem, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2014.
Google Scholar
Budrecka Aleksandra, Zagadnienia natury i cywilizacji w twórczości Reymonta, „Prace Polonistyczne. Studies in Polish Literature” 1968, nr 24, s. 44.
Google Scholar
Corbin Alain, Historia ciszy i milczenia. Od renesansu do naszych dni, przeł. K. Kot-Simon, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2019.
Google Scholar
Gołaszewska Maria, Estetyka pięciu zmysłów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
Google Scholar
Knysz-Tomaszewska Danuta, Krajobrazy impresjonistyczne w wybranych nowelach Reymonta, w: W kręgu Młodej Polski. Studia i szkice. Seria III, red. J. Sztachelska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 1998, s. 121.
Google Scholar
Kolbuszewski Jacek, Ochrona przyrody a kultura, Oficyna Wydawnicza Instytut Ekologii PAN, Wrocław 1992.
Google Scholar
Krzyżanowska Magdalena, Dźwiękowa więź z rzeczywistością, w: M. Krzyżanowska, W świecie dźwięków. Słuchacze w polskiej prozie lat 1864–1918, Wydawnictwo Episteme, Lublin 2023, s. 420, https://doi.org/10.54253/Fronesis/W_swiecie_dzwiekow
Google Scholar
Krzyżanowska Magdalena, Jak brzmi upływ czasu? Reymontowska koncepcja związku czasu z dźwiękiem, „Annales Univeritatis Mariae Curie-Skłodowska. Section FF”, t. XL, 2022, s. 59.
Google Scholar
Litwinowicz-Droździel Małgorzata, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.
Google Scholar
Losiak Robert, Miejskie pejzaże dźwiękowe. Z projektu badań nad audiosferą w doświadczeniu odbiorczym, w: Przestrzenie wizualne i akustyczne człowieka. Atropologia audiowizualna jako przedmiot i metoda badań, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2007, s. 241.
Google Scholar
Osiński Dawid Maria, Reymont, czyli życie. Głosy i glosy, „Tekstualia” 2024, nr 2, s. 11, https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.6384
Google Scholar
Piaskowski Łukasz, Audiosfera jako kategoria literaturoznawcza. Próba przybliżenia zagadnienia, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2020, t. LXIII, z. 4, s. 136–147.
Google Scholar
Piechota Dariusz, Echa powstania styczniowego w noweli „Gloria victis” Elizy Orzeszkowej, w: D. Piechota, Pozytywistów spotkania z naturą. Szkice ekokrytyczne, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2017, s. 268.
Google Scholar
Piechota Dariusz, Motyw deforestacji w literaturze drugiej połowy XIX wieku, „Kijowskie Studia Polonistyczne” 2023, nr 39, s. 53.
Google Scholar
Regiewicz Adam, Audioantropologia odgłosów, „Przegląd Kulturoznawczy” 2017, nr 1 (31), s. 107, https://doi.org/10.4467/20843860PK.17.007.6936
Google Scholar
Regiewicz Adam, Filolog w słuchawkach, czyli jak literaturoznawca słucha tekstu, w: Sposoby słuchania, red. M. Olejniczak, T. Misiak, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie, Konin 2017, s. 49.
Google Scholar
Regiewicz Adam, Punkt wyjścia, w: A. Regiewicz, Słownik odgłosów somatycznych, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2022, s. 15.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły. 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Wydawnictwo Collegium Columbinum, Kraków 2009.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, Suka, w: W.S. Reymont, Nowele. Tom I, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957, s. 131.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, Szczęśliwi, w: W.S. Reymont, Spotkanie. Szkice i Obrazki, Nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1906, s. 149.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, Śmierć, w: W.S. Reymont, Nowele. Tom I, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957, s. 90.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, W jesienną noc, w: W.S. Reymont, Nowele. Tom II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957, s. 99.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, W porębie, w: W.S. Reymont, Nowele. Tom II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957, s. 211.
Google Scholar
Reymont Władysław Stanisław, Zawierucha, w: W.S. Reymont, Nowele. Tom I, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957, s. 268.
Google Scholar
Rybicka Elżbieta, Środowisko dźwiękowe i łódzki modernizm, w: Łódź. Miasto modernistyczne, red. K. Badowska, T. Cieślak, K. Pietrych, K. Radziszewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, s. 199, https://doi.org/10.18778/8331-276-7.14
Google Scholar
Schafer R. Murray, The Soundscape. Our Sonic Enviroment and the Tuning of the World, Destiny Books, Rochester 1994.
Google Scholar
Sikora Ireneusz, Przyroda i wyobraźnia. O symbolice roślinnej w poezji Młodej Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1992.
Google Scholar
Sterne Jonathan, Sonic Imaginations, w: The Sound Studies Reader, red. J. Sterne, Routledge, New York 2012.
Google Scholar
Szadura Joanna, Czas jako kategoria kulturowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2017.
Google Scholar
Sztachelska Jolanta, Narracje dziecięce Bolesława Prusa, w: J. Sztachelska, Zabijanie klasyków. Studia i eseje, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2015, s. 104.
Google Scholar
Świetnie redagowany miesięcznik „Muzyka”, „Zwrotnica” 1926, nr 7, s. 215.
Google Scholar
Utkowska Beata, Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2004.
Google Scholar
Voegelin Salomé, Słuchając hałasu i ciszy. Ku filozofii sztuki dźwiękowej, „Teksty Drugie” 2015, nr 5, s. 262.
Google Scholar
Wodziński Antoni, Reymont o sobie, „Kurier Warszawski” 1926, nr 1.
Google Scholar
Wyka Kazimierz, Reymont, czyli ucieczka do życia, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.
Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
