Instytucja naczelnika okręgu celnego w Rosji w pierwszej połowie XIX wieku

Krzysztof Latawiec

doi:10.18778/1644-857X.21.01.05

Autor

Krzysztof Latawiec Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie / Maria Curie-Sklodowska University in Lublin https://orcid.org/0000-0003-2741-162X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1644-857X.21.01.05

Słowa kluczowe:

Rosja, cło, urzędnik, administracja celna

Abstrakt

Na początku drugiej dekady XIX w. na terenie Rosji pojawiła się instytucja naczelnika okręgu celnego. Pełnił on funkcje nadzorcze w stosunku do urzędów celnych działających na granicy monarchii Romanowów. Ponadto realizował zarządzenia organu zwierzchniego w postaci Departamentu Handlu Zewnętrznego Ministerstwa Finansów. Na podstawie źródeł rękopiśmiennych i drukowanych dokonano analizy, w wyniku której należy stwierdzić, że stanowisko naczelnika okręgu celnego powstało w ramach powolnej modernizacji administracji celnej na przełomie XVIII i XIX w. Ponadto sam proces kształtowania się zakresu praw i obowiązków naczelnika okręgu celnego miał miejsce w drugiej, trzeciej i czwartej dekadzie XIX stulecia. Tak wypracowany model urzędnika nadzorującego działanie administracji celnej i straży granicznej na stałe znalazł się w strukturach rosyjskiej administracji skarbowej. Co więcej, w 1851 r. w wyniku likwidacji odrębności celnej Królestwa Polskiego stanowisko naczelnika okręgu celnego pojawiło się na tych peryferiach Imperium Rosyjskiego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Krzysztof Latawiec - Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie / Maria Curie-Sklodowska University in Lublin

Dr hab. Krzysztof Latawiec – PhD, currently holds the position of professor at the Department of Archives and Auxiliary Sciences of History at the Institute of History at Maria Curie-Sklodowska University in Lublin. Editor-in-chief of the journal “Res Historica” and thematic editor of the journal “Wschodni Rocznik Humanistyczny”.

Research interests: the presence of Russian citizens in the Kingdom of Poland, the presence of Poles within the Romanov Empire, and the functioning of education, the judiciary, and state administration in the territory of Poland in the late 19th and early 20th century.

Bibliografia

Latvijas Valsts Vēstures Arhīvs [LVVA], fonds 545, apraksts 2, lieta 50, lieta 61, lieta 77, lieta 79.

Rossiyskiy Gosudarstvennyy Istoricheskiy Arkhiv [RGIA], fond 19, opis 3, delo 1, delo 7,

Rossiyskiy Gosudarstvennyy Istoricheskiy Arkhiv [RGIA], fond 19, opis 4, delo 9,

Rossiyskiy Gosudarstvennyy Istoricheskiy Arkhiv [RGIA], fond 1152, opis 1, 1811 god, delo 42,

Rossiyskiy Gosudarstvennyy Istoricheskiy Arkhiv [RGIA], fond 1152, opis 1, 1819 god, delo 88.

Mesyatsoslov s rospis’yu chinovnykh osob ili obshchiy shtat Rossiyskoy imperii na leto ot Rozhdestva Khristova 1812, Sankt Petersburg 1812.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XX (1775–1780), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXI (1781–1783), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXIII (1789–1796), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXIV (1796–1798), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXV (1798–1799), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXVII (1802–1805), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXI (1810–1811), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXII (1812–1815), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXIV (1817), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXVI (1819), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXVII (1820–1821), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXVIII (1822), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XXXIX (1824), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XL (1825), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, s 1649 goda, vol. XLIV, chast’ vtoraya (Kniga shtatov, otdeleniye III i IV), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. II (1827), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. IV (1829), Sankt Petersburg 1830.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. V, otdeleniye vtoroye (1830), Sankt Petersburg 1831.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. VI, otdeleniye pervoye (1831), Sankt Petersburg 1832.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. VII (1832), Sankt Petersburg 1833.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. XI, otdeleniye pervoye (1836), Sankt Petersburg 1837.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. XI, otdeleniye vtoroye (1836), Sankt Petersburg 1837.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. XII, otdeleniye pervoye (1837), Sankt Petersburg 1838.

Polnoye Sobraniye Zakonov Rossiyskoy Imperii, sobraniye II, vol. XXVII, otdeleniye pervoye (1852), Sankt Petersburg 1853.

Stat’i K Shestomu Tomu Svoda, [in:] Prodolzheniye Svoda Zakonov Rossiyskoy Imperii, izdaniya 1842 goda, vol. VI (S 1 Yanvarya po 31 Dekabrya 1845 goda), Sankt Petersburg 1846, pp. 1–38.

Stat’i K Shestomu Tomu Svoda, [in:] Prodolzheniye Svoda Zakonov Rossiyskoy Imperii, izdaniya 1842 goda, vol. X (S 1 Iyulya po 31 Dekabrya 1847 goda), Sankt Petersburg 1848, pp. 1–28.

Stat’i k Shestomu Tomu Svodu, [in:] Prodolzheniye Svoda Zakonov Rossiyskoy Imperii, izdaniya 1842 goda, vol. XVII (S 1 Iyulya 1852 po 30 Iyunya 1853 goda), Sankt Petersburg 1853, pp. 1–34.

Svod Zakonov Rossiyskoy Imperii, Ustavy Kazennogo Upravleniya, chast’ vtoraya, Sankt Petersburg 1832.

Svod Zakonov Rossiyskoy Imperii, Ustavy Kazennogo Upravleniya, chast’ vtoraya (Uchrezhdeniya i ustavy tamozhennyye), Sankt Petersburg 1842.

Svod Zakonov Rossiyskoy Imperii, 1832, 1833, 1834, 1835 gody, chast’ vtoraya (Stat’i k 6, 7, 8, 9 i 10 Tomam Svoda), Sankt Petersburg 1836.

Ustawa celna dla Królestwa Polskiego, Warsaw 1851.

Balkovaya V. G., Inspektory tamozhen v XVIII v., “Tamozhennya politika Rossii na Dal’nem Vostoke” 2014, No. 3(68), pp. 115–120.

Borshchik N. D., Prokhorov D. A., Tamozhennyye uchrezhdeniya Tavricheskoy oblasti v 1784–1796: struktura, shtat, funktsii, “Uchenyye zapiski. Elektronnyy nauchnyy zhurnal Kurskogo gosudarstvennogo universiteta” 2018, No. 3(47), pp. 8–14.

Górak A., Kształtowanie przywilejów rosyjskiej służby cywilnej za Kaukazem w latach 1800–1844, [in:] Dzieje biurokracji, vol. IV, part 1, eds A. Górak, K. Latawiec, D. Magier, Lublin–Siedlce 2011, pp. 241–270.

Górak A., Latawiec K., Rosyjska administracja specjalna w Królestwie Polskim 1839–1918, Lublin 2015.

Karlina O. N., Organizatsiya tamozhennogo kontrolya na zapadnoy granitse Rossiyskoy imperii v kontse XVIII – pervoy polovine XIX v. (na materialakh Volynskoy gubernii, [in:] Rossiyskiye i slavyanskiye issledovaniya: nauchnyy sbornik, Vypusk 9, eds A. P. Sal’kov, O.Ya. Yanovskiy, Minsk 2014, pp. 39–49.

Koshman V. A., Organy gosudarstvennoy vlasti v tavricheskoy oblasti (1784–1796), Simferopol’ 2018.

Latawiec K., Investigating the Position of Customs District Chief in the Kingdom of Poland in the Early 1850s, “Studia Iuridica Lublinensia” 2022, vol. XXXI, No. 2 [forthcoming]. DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2022.31.2.145-167

Latawiec K., Rosyjska straż graniczna w Królestwie Polskim w latach 1851–1914, Lublin 2014.

Latawiec K., Górak A., Legieć J., Bogdanow S., Naczelnicy organów rosyjskiej administracji specjalnej w Królestwie Polskim w latach 1839–1918. Słownik biograficzny, vol. II (Ministerstwo Finansów), Lublin 2016.

Lyatavets K., Tamozhennyye uchrezhdeniya v Tsarstve Pol’skom v 50–60 gg. XIX veka, [in:] Istoriya torhivli, podatkiv ta myta. Zbirnyk naukovykh prats’, ed. O. O. Dyachok, Dnipropetrovs’k 2007, pp. 124–130.

Morozov O. V., Mytna systema Rosiys’koï imperiï v ukraïns’kykh huberniyakh XVIII – pochatok XX st. Monohrafiya, Dnipropetrovs’k 2011.

Piskunova Ye.P., Deyatel’nost’ gertsoga A.–E. de Rishel’ye v Rossii, “Vlast’” 2010, No. 10, pp. 108–110.

Radayde D. S., Razvitiye tamozhennoy sistemy Rossii po yevropeyskoy granitse v 1811–1819 gg., “Uchenyye zapiski Tavricheskogo natsional’nogo universiteta im. V. I. Vernadskogo”, Seriya “Yuridicheskiye nauki” 2012, vol. XXV(LXIV), No. 2, pp. 350–356.

Savosina N. G., Formirovaniye organizatsionnoy struktury Departamenta vneshney torgovli Rossii v pervoy treti XIX v., “Vestnik Zabaykal’skogo gosudarstvennogo universiteta” 2014, No. 4(107), pp. 9–18.

Savosina N. G., Tamozhennyye uchrezhdeniya v sisteme organov gosudarstvennoy vlasti dorevolyutsionnoy Rossii, Chita 2013.

Savosina N. G., Territorial’naya organizatsiya tamozhennogo dela XIX veka, “Gumanitarnyy vektor” 2014, Istoriya, No. 3(39), pp. 51–57.

Zav’yalov D. A., Kar’yera tamozhennika v epokhu Yekateriny Velikoy, “Tamozhennaya politika Rossii na Dal’nem Vostoke” 2015, No. 1(70), pp. 89–98.