Profil funkcjonowania poznawczego dziecka z niedokształceniem mowy o typie afazji – implikacje diagnostyczne i terapeutyczne

Magdalena Olempska-Wysocka

doi:10.18778/2544-7238.07.17

Autor

Magdalena Olempska-Wysocka Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Studiów Edukacyjnych, Pracownia Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych https://orcid.org/0000-0002-9740-3302

DOI:

https://doi.org/10.18778/2544-7238.07.17

Słowa kluczowe:

afazja, alalia, funkcjonowanie poznawcze dziecka z afazją, diagnoza dziecka z afazją, apraksja mowy

Abstrakt

W artykule podjęto problematykę funkcjonowania poznawczego dzieci z niedokształceniem mowy o typie afazji. Zwrócono uwagę na bardzo duże zróżnicowanie tej grupy dzieci, uzależnione w znacznej mierze od głębokości i rozległości zaburzeń neurologicznych w aspekcie ruchowym i/lub percepcyjnym. Przedstawiono istotne z tego punktu widzenia modele i teorie dotyczące procesów pamięciowych, które mogą stanowić wyjaśnienie trudności w funkcjonowaniu poznawczym, symptomatycznych dla dzieci z niedokształceniem mowy o typie afazji.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Baddeley A., 1996, Exploring the Central Executive, „The Quarterly Journal of Experimental Psychology Section A”, Vol. 49(1), s. 5–28, https://doi.org/10.1080/713755608

Baddeley A., 1999, Essentials of Human Memory, Hove: Psychology Press/Taylor & Francis.

Baddeley A., 2000, The Episodic Buffer: A New Component of Working Memory?, „Trends in Cognitive Science”, Vol. 4, s. 417–423.

Baddeley A., 2003, Working Memory and Language: An Overview, „Journal of Communication Disorders”, Vol. 36(3), s. 189–208.

Baddeley A., 2012, Working Memory: Theories, Models, and Controversies, „Annual Review of Psychology”, Vol. 63, s. 1–29.

Bishop D.V.M., 1997, Cognitive neuropsychology and developmental disorders: Uncomfortable bedfellows, „The Quarterly Journal of Experimental Psychology”, Vol. 50A, s. 899–923.

Dehn M.J., 2008, Working Memory and Academic Learning: Assessment and Intervention, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.

Dewey D., Roy E.A., Square‑Storer P.A., Hayden D., 1988, Limb and oral praxic abilities of children with verbal sequencing deficits, „Developmental Medicine & Child Neurology”, No. 30, s. 743–751.

Fiori S., Pannek K., Podda I., Cipriani P., Lorenzoni V., Franchi B., Pasquariello R., Guzzetta A., Cioni G., Chilosi A., 2021, Neural Changes Induced by a Speech Motor Treatment in Childhood Apraxia of Speech: A Case Series, „Journal of Child Neurology”, Vol. 36(11), s. 958–967, https://doi.org/10.1177/08830738211015800

Fish M., Skinder‑Meredith A., 2023, Here’s How to Treat Childhood Apraxia of Speech, San Diego: Plural Publishing Inc.

Gathercole S., Baddeley A., 1989, Evaluation of the role of phonological STM in the development of vocabulary in children: A developmental study, „Journal of Memory and Language”, Vol. 28(2), s. 200–213, https://doi.org/10.1016/0749-596X(89)90044-2

Gruszczyk‑Kolczyńska E., Zielińska E., 2005, Wspomaganie dzieci w rozwoju zdolności do skupiania uwagi i zapamiętywania, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Guenther F.H., 2002, Neural control of speech movements. To appear, [w:] A. Meyer, N. Schiller (red.), Phonetics and Phonology in Language Comprehension and Production: Differences and Similarities, Berlin: Mouton de Gruyter, s. 209–240.

Guenther F.H., 2016, Neural control of speech, Cambridge: MIT Press, https://doi.org/10.7551/mitpress/10471.001.0001

Hulme C., Roodenrys S., 1995, Practitioner review: Verbal working memory development and its disorders, „Journal of Child Psychology and Psychiatry”, Vol. 36, s. 373–398.

Kent R.D., 2004, Models of speech motor control: Implications from recent developments in neurophysiological and neuro‑ behavioral science, [w:] B. Maassen, R. Kent, H.F.M. Peters, P.H.H.M. van Lieshout, W. Hulstijn (red.), Speech motor control in normal and disordered speech, Oxford: Oxford University Press, s. 1–28.

Maruszewski T., 2011, Psychologia poznania. Umysł i świat, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Nijland L., Terband H., Maassen B., 2015, Cognitive Functions in Childhood Apraxia of Speech, „Journal of Speech, Language, and Hearing Research: JSLHR”, Vol. 58(3), s. 550–565, https://doi.org/10.1044/2015_JSLHR‑S-14-0084

Raine A., Hulme C., Chadderton H., Bailey P., 1991, Verbal short‑term memory span in speech‑disordered children: Implications for articulatory coding in short‑term memory, „Child Development”, Vol. 62, s. 415–423.

Shriberg L.D., Lohmeier H.L., Strand E.A., Jakielski K.J., 2012, Encoding, memory, and transcoding deficits in childhood apraxia of speech, „Clinical Linguistics & Phonetics”, Vol. 26, s. 445–482.

Tourville J.A., Guenther F.H., 2011, The DIVA model: A neural theory of speech acquisition and production, „Language and Cognitive Processes”, Vol. 26(7), s. 952–981, https://doi.org/10.1080/01690960903498424