O neosemantyzacji zapożyczeń łacińskich we współczesnej polszczyźnie (na wybranych przykładach)
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6077.54.11Słowa kluczowe:
zapożyczenia łacińskie, neosemantyzacja, polisemy, anglosemantyzmy, globalizacjaAbstrakt
Przedmiotem artykułu jest analiza wybranych czterech leksemów (zapożyczeń łacińskich), posiadających jedną formę i różne znaczenia nabyte w drodze zapożyczenia lub ich rozwoju na gruncie języka polskiego. Wychodząc z założenia, że neosemantyzacja jest zjawiskiem nasilającym się i dobrze widocznym w perspektywie ostatnich 30 lat, postanowiłam wykorzystać w analizie m.in. wyrazy, które były już przedmiotem opisu w 1. poł. lat 90. — filozofia i opcja. Następną parę tworzą leksemy atencja i protagonista, które obecnie modyfikują swoje znaczenia. Obserwując zjawiska leksykalno-semantyczne polszczyzny końca XX i początku XXI w., możemy mówić o powszechności procesu neosemantyzacji i jego intensyfikacji. Bez wątpienia neosemantyzacje są przejawem globalizacji językowej i postępującej homogenizacji kultury.
Pobrania
Bibliografia
Atencja, https://www.miejski.pl/slowo (dostęp: 5.01.2020).
Bańko M., Svobodová D., Ràczaszek-Leonardi J., Tatjewski M., 2016, Nie całkiem obce. Zapożyczenia wyrazowe w języku polskim i czeskim, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323522058
Bauman Z., 2002, Globalizacja: i co z tego dla ludzi wynika, tłum. E. Klekot, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Buttler D., 1978, Rozwój semantyczny wyrazów polskich, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Buttler D., Markowski A., 1991, Słownictwo wspólnoodmianowe, książkowe i potoczne współczesnej polszczyzny, w: J. Anusiewicz, J. Bartmiński (red.), „Język a kultura”, t. 1, Wrocław: Wiedza o Kulturze, s. 107–121.
Doliński I., 2001, Język użytkowników komputerów jako przejaw i czynnik globalizacji, w: G. Szwat-Grybowa, A.Z. Makowiecki (red.), Kultura, język, komunikacja. Problemy globalizacji i kultur narodowych, Warszawa: Wydział Polonistyki UW, Instytut Slawistyki PAN, s. 175–180.
Elektroniczny Korpus Tekstów Polskich z XVII i XVIII w. (do 1772 r.), https://korba.edu.pl/query_corpus/4/ (dostęp: 5.01.2020).
Fishman J.A., 2000, Can Threatened Languages Be Saved?, Clevedon: Multilingual Matters. DOI: https://doi.org/10.21832/9781853597060
Lewicka E. (oprac.), 2011, Zapożyczenia we współczesnej polszczyźnie: zestawienie bibliograficzne w wyborze, Kielce: Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach.
Łozowski P., 2018, Panchronia, czyli język jako symbol doświadczenia, w: P. Stalmaszczyk (red.), Metodologie językoznawstwa. Od diachronii do panchronii, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 165–177.
Maćkiewicz J., 1984, Co to są tzw. internacjonalizmy, „Język Polski” 74, s. 176–184.
Mańczak-Wohlfeld E., 2006, Angielsko-polskie kontakty językowe, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Mańczak-Wohlfeld E., Witalisz A., 2019, Anglicisms in The National Corpus of Polish: Assets and Limitations of Corpus Tools, “Studies in Polish Linguistics” 14, s. 171–190. DOI: https://doi.org/10.4467/23005920SPL.19.019.11337
Mańczak-Wohlfeld E., Witalisz A., 2019, Wpływ angielszczyzny na języki europejskie i nieeuropejskie w kontekście projektu GLAD (Global Anglicism Database), „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” 75, s. 99–110. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6615 DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6615
Markowski A., 2002, Zapożyczenia dawne — dziś (stan z początku i końca XX wieku), w: W. Gruszczyński (red.), Język narzędziem myślenia i działania, Warszawa: Elipsa, s. 76–85.
Markowski A., 2005, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Markowski A., 2006, Miejsce neosemantyzmu w strukturze polisemu, „Przegląd Humanistyczny” 5/6, s. 239–249.
Miodek J., 1996, Jaka jesteś polszczyzno?, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Mycawka M., 1991a, O modyfikacji znaczeniowej wyrazu filozofia, „Język Polski” 71, z. 2, s. 98–105.
Mycawka M., 1991b, Opcja — wyraz modny we współczesnych tekstach politycznych, „Język Polski” 71, z. 3–5, s. 207–213.
Mycawka M., 1992a, Kilka uwag o wyrazie consensus, „Język Polski” 72, z. 1, s. 64–67.
Mycawka M., 1992b, Dlaczego używamy wyrazu aborcja?, „Język Polski” 72, z. 4–5, s. 297–301.
Mycawka M., 1994a, „Totalny luz” — o łączliwości modnego przymiotnika, „Język Polski” 74, z. 2, s. 87–92.
Mycawka M., 1994b, Jeszcze o consensusie, „Język Polski” 74, z. 4–5, s. 375–376.
Urbańczyk S., 1992, Sytuacja językowa w Polsce XVII wieku, w: M. Stępień, S. Urbańczyk (red.), Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 237–249.
Walczak B., 1992, „Pawiem narodów byłaś i papugą”? Megalomania i cudzoziemczyzna w dziejach języka polskiego, „Język Polski” 72, z. 2–3, s. 95–101.
Walczak B., 2016, Globalizacja językowa — przejawy i prognozy, w: H. Kurek, M. Święcicka (red.), Globalizacja a przemiany języków słowiańskich, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, s. 13–24.
Waszakowa K., 1995, Dynamika zmian w zasobie leksykalnym współczesnej polszczyzny, „Poradnik Językowy”, z. 2–3, s. 2–12.
Witalisz A., 2007, Anglosemantyzmy w języku polskim — ze słownikiem, Kraków: Tertium.
Witalisz A., 2016, Przewodnik po anglicyzmach w języku polskim, Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego.
Witaszek-Samborska M., 1992, Wyrazy obcego pochodzenia we współczesnej polszczyźnie na podstawie słowników frekwencyjnych, Poznań: Wydawnictwo Nakom.
Zabawa M., 2012, English lexical and semantic loans in informal spoken Polish, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
