Skrzydlate słowa w podręcznikach do nauczania języka polskiego jako obcego

Anna Brzozowska

doi:10.18778/0860-6587.27.28

Autor

Anna Brzozowska Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, Zakład Lingwistyki Stosowanej i Kulturowej, ul. Pomorska 171/173, 90-236 Łódź https://orcid.org/0000-0003-3189-2809

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.27.28

Słowa kluczowe:

skrzydlate słowa, podręcznik, glottodydaktyka

Abstrakt

Skrzydlate słowa należą do zjawisk stosunkowo rzadko pojawiających się w podręcznikach do nauczania języka polskiego jako obcego. W artykule przeanalizowanych zostało 13 podręczników. Celem badania była odpowiedź na dwa pytania. Po pierwsze, w jakiej funkcji i w jakiej pozycji pojawiają się jednostki skrzydlate. Po drugie, czy recepcja tekstu wymaga rozumienia skrzydlatego słowa przez ucznia. Użyte przez autorów opracowań jednostki skrzydlate można przyporządkować do kilku kategorii. Występują w tytułach podręczników, tytułach rozdziałów, tekstach (tytułach/podtytułach oraz tekście właściwym), a także ćwiczeniach: leksykalno-frazeologicznych i gramatycznych (w oderwaniu od semantyki frazemu bądź łączących semantykę z zagadnieniami gramatycznymi). Dodatkowy podział obejmuje przypadki uzależniające właściwą recepcję tekstu/ćwiczenia od rozumienia skrzydlatego słowa oraz takie, w których jego znajomość nie jest konieczna.

Bibliografia

Bralczyk J., 2007, 444 zdania polskie, Warszawa.

Chlebda W., 2005, Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacje lingwistyczne, Opole.

Eco U., 2003, O literaturze, Warszawa.

Kochan J., 2014, Fryderyk Engels, Karol Marks: religia jako opium ludu, „Nowa Krytyka” t. 32, s. 41–60.

Kostomarov V. G., 1998, Čitaja i počitaja Griboedova: krylatye slova i vyraženija, Moskwa.

Markiewicz H., Romanowski A., 1990, Skrzydlate słowa, Warszawa.

Markiewicz H., Romanowski A., 2005, Skrzydlate słowa. Wielki słownik cytatów polskich i obcych, Warszawa.

Ožegov S.I., 1974, Leksikologija. Leksikografija. Kulʹtura reči, Moskwa.

Sławiński J. (red.), 1976, Słownik terminów literackich, Wrocław.

Sierotwiński S., 1986, Słownik terminów literackich, Wrocław.

Šuležkova S.G., 2002, Krylatye vyraženija russkogo jazyka, ih istočniki i razvitie, Moskwa.

Švarckopf B.S., 1990 Osnovnye parametry opisanija krylatyh vyraženij sovremennogo russkogo literaturnogo jazyka, w: V.N. Telija (red.), Frazeografija w Mašinnom fonde russkogo jazyka, Moskwa.

Tarsa J., 1996, Tekst artystyczny jako generator skrzydlatych słów. Problemy recepcji, „Studia Rossica III”, s. 307–312.

Trębska-Kerntopf A., 2015, Aforyzm w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Lublin.

Zarzycka G., 2010, Skrzydlate słowa w procesie nauczania języka polskiego jako obcego. Propozycje programowe, w: P. Garncarek, P. Kajak, A. Zieniewicz (red.), Kanon kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa, s. 121–142.

Zarzycka G., 2012, Kultura popularna w polskich skrzydlatych słowach, w: P. Garncarek, P. Kajak (red.), Kultura popularna w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Warszawa, s. 205–220.

Achtelik A., Hajduk-Gawron W., Madeja A., Świątek M., 2012, Bądź na B1. Zbiór zadań z języka polskiego oraz przykładowe testy certyfikatowe dla poziomu B1, Kraków.

Bajor E., Madej E., 1999, Wśród ludzi i ich spraw: kurs języka polskiego jako obcego dla humanistów, Warszawa.

Burkat A., Jasińska A., Małolepsza M., Szymkiewicz A., 2010, Hurra!!! Po polsku 3. Podręcznik studenta, Kraków.

Dąmbska E.G., Lipińska E., 2003a, Kiedyś wrócisz tu... Cz. 1, Kraków.

Dąmbska E.G., Lipińska E., 2003b, Kiedyś wrócisz tu... Cz. 2, Kraków.

Kubiak B., 2012a, Na łamach prasy. Część 1. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania (C2), Kraków.

Kubiak B., 2012b, Na łamach prasy. Część 2. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania (C2), Kraków.

Lipińska E., 2014, Z polskim na Ty. Podręcznik do nauki języka polskiego (B1), Kraków.

Madeja A., Morcinek B., 2007, Polski mniej obcy: Podręcznik do nauki języka polskiego dla średnio zaawansowanych, Katowice.

Martyniuk W., 1986, „Mów do mnie jeszcze!”: podręcznik języka polskiego dla średniozaawansowanych, Kraków.

Pięcińska A., 2014, Co raz wejdzie do głowy – już z niej nie wyleci, czyli frazeologia prosta i przyjemna. Podręcznik dla uczniów, pomoc dla nauczycieli (B1–C1), Kraków.

Seretny A., 2014, Per aspera ad astra. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania (C1), Kraków.

Seretny A., 2017, Kto czyta – nie błądzi. Podręcznik do nauki języka polskiego. Ćwiczenia rozwijające sprawność czytania (B2, C1), Kraków.

Szelc-Mays M., 2006, Coś wam powiem...: ćwiczenia komunikacyjne, Kraków.