Młyn czy papiernia? Właściciele podczęstochowskiej wsi Łojki na drodze do uprzemysłowienia majątku rolnego
DOI:
https://doi.org/10.18778/2080-8313.25.01Słowa kluczowe:
młyn, papiernia, folwark, manufakturaAbstrakt
Historia papiernictwa na ziemiach polskich w makroskali ma rozległą i wieloaspektową literaturę, gorzej jest z badaniami analitycznymi. W niniejszym artykule przedmiotem analizy będzie papiernia w podczęstochowskiej wsi Łojki, w połowie XIX w. Niniejszy tekst jest próbą zwrócenia uwagi historyków zajmujących się gospodarką XIX stulecia na akta notarialne i księgi wieczyste. Dziedzic Otto Kunert, poszukując nowych źródeł dochodów dla coraz bardziej zadłużonego majątku, założył w swych dobrach papiernię. Zadowalał się mniejszymi, ale pewnymi dochodami z jej wydzierżawiania. Kooperantami byli w coraz większym stopniu miejscowi Żydzi. Dochody z papierni nie uratowały jednak dóbr przed groźbą licytacji. Produkcja papieru ustała tu najprawdopodobniej w latach siedemdziesiątych XIX w., kończąc okres produkcji manufakturowej.
Bibliografia
Archiwum Państwowe w Częstochowie, Akta notariuszy częstochowskich: I. Budrewicza, A. Makarowskiego, A. Mazurkiewicza, J. Leśniewskiego.
Archiwum Państwowe w Częstochowie, ASC Częstochowa, Parafia Ewangelicka. Akta małżeństw z lat 1846–1858.
Archiwum Państwowe w Częstochowie, Wydział Hipoteczny Powiatu Częstochowskiego, Ks. Hip. nr 7/469, Łojki.
Budka W., Papiernie w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim w latach (1810–1830), „Przegląd Papierniczy” 1953, nr 9, s. 121–123.
Eldsner M., Papiernie w Królestwie Polskim w r. 1858. Antologia prac historyka papiernictwa W. Budki, Duszniki Zdrój 2009.
Górska T., Jubileusz Fabryki Papieru w Myszkowie, „Przegląd Papierniczy” 1965, nr 6, s. 183.
Karski J., Małyski J., 100 lat Częstochowskiej Fabryki Papieru, „Przegląd Papierniczy” 1968, nr 1, s. 27.
Nita M., Fabryka Papieru w Myszkowie w latach 1894–1939, „Przegląd Papierniczy” 1978, nr 5, s. 189.
Rydygier H., Historia Fabryki Papieru w Myszkowie oraz „S.A. Steinhagen i Saenger, Fabryki Papieru i Celulozy”, „Przegląd Papierniczy” 1998, nr 8, s. 491.
Siniarska-Czaplicka J., Papiernia w Kopcu koło Białej, „Przegląd Papierniczy” 1969, nr 9, s. 296–297.
Sobalski F., Dzieje Częstochowskiej Papierni (do roku 1914), „Przegląd Papierniczy” 1969, nr 4, s. 131–133.
Sobalski F., Papiernia w Łojkach koło Częstochowy, „Przegląd Papierniczy” 1963, nr 10, s. 331.
Sobalski F., Przemysł papierniczy w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku. „Przegląd Papierniczy” 1968, nr 11, s. 397–401.
Sobalski F., Przemysł papierniczy w Polsce w 1921 r. „Przegląd Papierniczy” 1972, nr 6, s. 199.
Sobalski F., Z dziejów fabryki obić papierowych w Częstochowie, „Przegląd Papierniczy” 1964, nr 5, s. 166.
Wykaz fabryk papieru w Królestwie Polskim z r. 1823, „Przegląd Papierniczy” 1956, nr 8, s. 248–252.
Złotkowski D., Akta notarialne i księgi wieczyste niedocenianym źródłem w badaniu historii gospodarczej XIX–XX wieku (na przykładzie guberni piotrkowskiej), [w:] Nie zamyka się w „skorupie” uczonego. Studia ofiarowane Profesorowi Wiesławowi Pusiowi w osiemdziesiątą rocznicę urodzin, red. J. Kita, Łódź 2020, s. 93–112.
Złotkowski D., Częstochowa u progu niepodległości w 1918 roku, [w:] Listopad 1918 roku w Zagłębiu Dąbrowskim, red. D. Nawrot, Sosnowiec 2019, s. 79–96.
Złotkowski D., Gospodarka w Dominium Kłobuckim w XIX i na początku XX wieku, Radomsko 2018.
Złotkowski D., Właściciele dóbr Łojki wobec problemów gospodarczych XIX–XX wieku. (Próba zarysowania podstawowych problemów badawczych), „Ziemia Częstochowska” 2021, t. 47, s. 71–193.
Złotkowski D., „Wiedząc dobrze to z wyroków Boga Najwyższego, iż kto się rodzi, umierać musi…”. Testamenty z pierwszej połowy XIX wieku w świetle akt notariuszy częstochowskich, cz. 1, Częstochowa 2005.
Opublikowane
Wersje
- 2024-04-11 - (2)
- 2022-12-30 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
