Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku
type: channel
description: Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku to periodyk naukowy poświęcony problematyce społecznej i gospodarczej. Jest jedną z dwóch tego typu publikacji naukowych ukazujących się cyklicznie na polskim rynku wydawniczym. Publikuje artykuły, wydawnictwa źródłowe, recenzje, polemiki i inne formy wypowiedzi o charakterze naukowym dotyczące historii powszechnej i dziejów Polski od schyłku XVIII w. do czasów współczesnych. Autorzy publikujący na łamach Studiów wywodzą się z wielu ośrodków naukowych z kraju i z zagranicy. Przygotowywane przez nich prace reprezentują wysoki poziom merytoryczny, a czasopismo weszło do obiegu naukowego.
publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
language: pl
publication name: Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku
issn: 2080-8313
items: Dom mody Siostry Callot – bluzka na lato 1913
items: Rola dworu ziemiańskiego w kształtowaniu i utrwalaniu polskości w latach 1864–1914 w zaborze rosyjskim i na ziemiach zabranych. Przegląd stanu badań
items: Strajki i manifestacje robotnicze w Sanoku w latach 1919–1933
items: Gastronomia kłodzka w latach 1945–1970 na łamach prasy regionalnej
items: Struktura geograficzna i towarowa eksportu wyrobów polskiego przemysłu elektromaszynowego w latach osiemdziesiątych XX wieku
items: Okres niewoli narodowej w odsłonie prywatności – cykl konferencji „Życie prywatne Polaków w XIX wieku”
items: Organizacja Pracy Obywatelskiej Młodzieży „Straż Przednia” w Łodzi w relacji Jerzego Hauptmanna z września 1939 roku
items: „Walka klasowa” łódzkiego proletariatu (1905–1939) w świetle wspomnień działaczy komunistycznych z Bałut. Część III: Rewolucjonisty dzień powszedni (zakończenie)
items: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25726
items: Aktywność ziemiaństwa Królestwa Polskiego podczas warszawskich wystaw rolniczo-przemysłowych w XIX wieku
items: Obchody świąt państwowych w Rudzie Pabianickiej w okresie międzywojennym (1923–1939)
items: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/17966
items: Ewolucja regulacji prawnych kąpielisk w II Rzeczypospolitej
items: Wyznania religijne w powiecie wieluńskim w latach 1918–1939 na tle mozaiki religijnej II Rzeczypospolitej
items: „Twarda kobieta w męskim świecie” czy wrażliwa romantyczka? Helena Anna z Weilów Geyer w świetle swoich spisanych wspomnień
items: „Walka klasowa” łódzkiego proletariatu (1905–1939) w świetle wspomnień działaczy komunistycznych z Bałut część i: działalność w SDKPiL i PPS-lewicy do chwili odzyskania niepodległości przez Polskę
items: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25745
items: Sprawozdanie z konferencji naukowej „Światy Władysława Zamoyskiego (1853–1924)”, Poznań, 22–23 października 2024 r.
items: Sprawozdanie z XII Konferencji Naukowej „Życie prywatne Polaków w XIX wieku. Relacje – więzi – parantele”, Łódź, 10–11 października 2024 r.
items: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25742
items: Miasto i przestrzeń miejska na pograniczach ziem polskich w epoce zaborów (1772–1918). Próba nowego spojrzenia, XXI Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Białystok, 17–20 września 2024 r.
items: Sprawozdanie z IX Dobrzyckiej Konferencji Naukowej, Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy Zespół Pałacowo-Parkowy, Dobrzyca, 5–7 września 2024 r.
items: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25739
items: https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25738
items: Sprawozdanie ze spotkania z dr. hab. Mateuszem Wyżgą, prof. Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie wokół książki Chłopstwo. Historia bez krawata
items: Adam Leszczyński, Obrońcy pańszczyzny, Wydawnictwo Krytyki Politycznej [Krytyka Polityczna Publishing House], Warszawa 2023, ss. [pp.] 311
items: Mateusz Wyżga, Chłopstwo. Historia bez krawata, Wydawnictwo Znak Horyzont [Publishing House Znak Horyzont], Kraków 2022, ss. [pp.] 491
items: Historia mafii amerykańskiej okiem agentów federalnych – sekcja amerykańska the Mafia Monograph
items: „Hej! Użyjmy żywota…” – życie towarzyskie członków wileńskiego Towarzystwa Filomatów
items: Jan Kochanowski – Jan Matejko. W 440 rocznicę śmierci poety

Dom mody Siostry Callot – bluzka na lato 1913
type: item
description: Artykuł poświęcony jest domowi mody Callot Soeurs. Za główny materiał badawczy posłużyła metkowana bluzka stworzona w tej firmie na sezon lato 1913. Analiza tej bluzki, jej oznaczeń, użytych materiałów, a w szczególności koronki typu filet – pozwala umieścić ją w kontekście rozwoju międzynarodowego rynku produkcji i handlu ekskluzywną odzieżą w przededniu pierwszej wojny światowej. Krój bluzki dokumentuje zachodzące wówczas przemiany w upraszczaniu damskiej odzieży, a użyte materiały oraz koronka zdradzają silne przywiązanie paryskiej marki do wyrafinowanych i nietuzinkowych projektów. Opracowany wzór koronki wpisuje się w ówczesne międzynarodowe kampanie promujące koronki typu filet o kompozycjach nawiązujących zarówno do historii, jak i najnowszych osiągnięć dekoratorskich. Metka zaś to bardzo ważny dowód na kreowanie rozpoznawalności marki oraz otwarcie europejskich wytwórców na zagraniczne rynki zbytu – w tym na amerykańskich zamożnych odbiorców. Metka ta, to również emblemat ochrony znaku towarowego w międzynarodowym obrocie, w czasach gdy masowo zaczynano podrabiać najlepsze paryskie marki odzieżowe – w tym Callot Soeurs.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: Callot Soeurs
  topic: keywords
subject: moda 1913
  topic: keywords
subject: koronki
  topic: keywords
subject: Balety Rosyjskie i moda
  topic: keywords
subject: haute couture
  topic: keywords
subject: historia mody
  topic: keywords
subject: jakość szycia
  topic: keywords
subject: paryskie domy mody
  topic: keywords
subject: paryska moda w Stanach Zjednoczonych
  topic: keywords
creator: Przemysław Krystian Faryś
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 35
ending page: 60
doi: 10.18778/2080-8313.27.02

Rola dworu ziemiańskiego w kształtowaniu i utrwalaniu polskości w latach 1864–1914 w zaborze rosyjskim i na ziemiach zabranych. Przegląd stanu badań
type: item
description: Niniejszy artykuł stanowi próbę syntetycznego omówienia stanu badań nad problemem roli, jaką dwór ziemiański oraz jego mieszkańcy odegrali w kształtowaniu i umacnianiu polskości oraz kultury polskiej na terytorium zaboru rosyjskiego w latach 1864–1914. Problematyka artykułu nie porusza stricte politycznych inicjatyw ziemiaństwa, przedstawia natomiast przegląd propolskiej działalności kulturalnej, społecznej i gospodarczej ziemiaństwa z Królestwa Polskiego oraz ziem zabranych. Próbuje również odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu działalność ziemiaństwa polskiego miała wpływ na wstrzymanie lub ograniczenie procesów rusyfikacyjnych na ziemiach polskich w okresie od upadku powstania styczniowego do wybuchu I wojny światowej.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: dwór szlachecki
  topic: keywords
subject: kultura
  topic: keywords
subject: ziemiaństwo
  topic: keywords
subject: XIX w.
  topic: keywords
subject: Królestwo Polskie
  topic: keywords
subject: ziemie zabrane
  topic: keywords
creator: Anna Niedbała
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 199
ending page: 228
doi: 10.18778/2080-8313.27.08

Strajki i manifestacje robotnicze w Sanoku w latach 1919–1933
type: item
description: W opracowaniu przedstawiono niektóre aspekty charakteru i przebiegu protestów robotniczych w największym zakładzie przemysłowym Sanoka, jakim była Fabryka Wagonów, w latach 1919–1933. Wskazano na główne przyczyny strajków i protestów robotniczych. Najważniejsze z nich wynikały z trudności ekonomicznych, ale także z podziałów politycznych, społecznych, czasami etnicznych wśród protestujących robotników i bezrobotnych. Zwrócono uwagę na skutki kryzysu w sferze obniżenia produkcji, masowych redukcji pracowników i pogorszenia się ich stopy życiowej. Omówiono działania władz lokalnych na rzecz przezwyciężania konfliktów między dyrekcją a pracownikami fabryki. Oceniono, jako niewystarczające działania interwencyjne państwa w kwestii poprawy warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa. Fabryka Sanocka w prezentowanym okresie stała się ważnym ośrodkiem ruchu robotniczego i działalności związkowej.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: wielki kryzys gospodarczy
  topic: keywords
subject: Podkarpacie
  topic: keywords
subject: protesty robotnicze
  topic: keywords
subject: Sanok
  topic: keywords
subject: II Rzeczpospolita
  topic: keywords
creator: Robert Lipelt
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 61
ending page: 83
doi: 10.18778/2080-8313.27.03

Gastronomia kłodzka w latach 1945–1970 na łamach prasy regionalnej
type: item
description: Tuż po zakończeniu II wojny światowej Polacy zaczęli przejmować poniemieckie lokale gastronomiczne w Kłodzku, ale nie cieszyli się długo ich posiadaniem, gdyż po rozprawieniu się z prywatnymi zakładami gastronomicznymi pod koniec lat czterdziestych XX w., rozpoczęły działalność m.in. gospody spółdzielcze. Do październikowej odwilży 1956 r. lokale gastronomiczne generalnie nie zachęcały do odwiedzin. Dopiero w drugiej połowie lat pięćdziesiątych zaczęto nieśmiało zatrudniać artystów plastyków. W lokalach gastronomicznych panował ciągły tłok, ludzie często długo czekali na wolne miejsce, by później tracić czas na realizację zamówienia. Jednak przez cały interesujący nas okres jakość serwowanego jedzenia pozostawiała wiele do życzenia. Obsługa również była kiepska. Niewystarczająca liczba personelu była trudnym do rozwiązania problemem. Na początku lat sześćdziesiątych połowa wszystkich pracowników gastronomii nie posiadała odpowiednich kwalifikacji. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych zapanowała moda na folklor i folkloryzm, a jednym z najbardziej znanych tego typu lokali w województwie wrocławskim była kłodzka “Wilcza Jama”.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: Sudety
  topic: keywords
subject: region kłodzki
  topic: keywords
subject: Kłodzko
  topic: keywords
subject: gastronomia
  topic: keywords
creator: Romuald M. Łuczyński
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 85
ending page: 116
doi: 10.18778/2080-8313.27.04

Struktura geograficzna i towarowa eksportu wyrobów polskiego przemysłu elektromaszynowego w latach osiemdziesiątych XX wieku
type: item
description: Przemysł elektromaszynowy pełnił i pełni ważną funkcję w gospodarce każdego kraju. Wpływa on na jej rozwój, nowoczesność, a także na poziom współpracy naukowo-technicznej z rozwiniętymi partnerami zagranicznymi. Wyroby przemysłu elektromaszynowego są niezbędne do realizacji działalności społeczno-gospodarczej w każdej ze sfer gospodarki. Systematycznie wzrasta zakres ich stosowalności na skutek postępującej mechanizacji i automatyzacji. W latach 1980–1990 udział eksportu wyrobów przemysłu elektromaszynowego ogółem w eksporcie Polski w porównaniu z udziałem innych przemysłów był najwyższy i oscylował wokół 40%. Wraz ze zmianami zachodzącymi w polskiej gospodarce zmienił się także udział eksportu tego przemysłu. W latach 1980–1983 został zanotowany największy jego udział w eksporcie ogółem, który wynosił ponad 42% (najwyższy miał miejsce w 1981 r. – 45,2%). W okresie 1984–1985 nastąpił znaczny spadek tego udziału, po którym w 1986 r. ponownie nastąpił krótkotrwały wzrost. Od 1987 r. można mówić o stałym corocznym spadku udziału eksportu wyrobów przemysłu elektromaszynowego w eksporcie ogółem, który w 1990 r. wynosił już tylko 30%. Było to wynikiem pogarszającej się sytuacji w przemyśle elektromaszynowym i narastającego kryzysu w całej polskiej gospodarce. W latach osiemdziesiątych nastąpiło pogorszenie się pozycji konkurencyjnej grupy krajów RWPG na rynkach krajów OECD, w tym zwłaszcza krajów EWG. Jednocześnie towarzyszyło temu ograniczenie zdolności krajów RWPG do finansowania importu oraz zmniejszenie udziału krajów OECD w globalnym imporcie z krajów RWPG na rzecz importu z państw rozwijających się (spoza OECD i RWPG).
subject: Artykuł
  topic: section
subject: przemysł elektromaszynowy
  topic: keywords
subject: wyroby przemysłu elektromaszynowego
  topic: keywords
subject: eksport i import
  topic: keywords
subject: współpraca przemysłowa
  topic: keywords
subject: pozycja konkurencyjna
  topic: keywords
subject: kraje RWPG
  topic: keywords
subject: koniunktura gospodarcza
  topic: keywords
subject: struktura geograficzna i towarowa
  topic: keywords
creator: Zbigniew Klimiuk
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 117
ending page: 152
doi: 10.18778/2080-8313.27.05

Okres niewoli narodowej w odsłonie prywatności – cykl konferencji „Życie prywatne Polaków w XIX wieku”
type: item
description: Konferencja naukowa „Życie prywatne Polaków w XIX wieku” w tym roku miała swoją dwunastą odsłonę. Zapoczątkowana w 2012 r. sesja naukowa stanowi platformę dyskusyjną nad doświadczeniami mieszkańców ziem polskich w okresie niewoli narodowej od strony prywatności. Od ponad dekady badacze XIX stulecia odsłaniają różne obszary życia prywatnego Polaków w realiach zaborowych. Proponowany przez organizatorów konferencji ogląd epoki jest bardzo różnorodny: od historii płci i wieku poprzez historię życia codziennego, praktyk żywieniowych (jedzenia), rzeczy, śmierci, mentalności, po historię rodziny i mikrohistorię.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: historia prywatności
  topic: keywords
subject: ziemie polskie
  topic: keywords
subject: zabory
  topic: keywords
subject: XIX w.
  topic: keywords
subject: mikrohistoria
  topic: keywords
creator: Izabela Socka
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 155
ending page: 167
doi: 10.18778/2080-8313.27.06

Organizacja Pracy Obywatelskiej Młodzieży „Straż Przednia” w Łodzi w relacji Jerzego Hauptmanna z września 1939 roku
type: item
description: Artykuł stanowi krytyczne opracowanie fragmentów pamiętnika Jerzego Hauptmanna (1920– 2008), żołnierza Armii Krajowej, profesora Park University (USA). Treść wspomnień ukazuje aktywność Organizacji Pracy Obywatelskiej Młodzieży „Straż Przednia” w Łodzi przed II wojną światową. Straż Przednia w historiografii polskiej nie cieszyła się dotychczas dużym zainteresowaniem. Oprócz krytycznego opracowania źródła tekst składa się ze wstępu poświęconego dziejom organizacji oraz biografii Hauptmanna.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: II Rzeczpospolita
  topic: keywords
subject: Jerzy Hauptmann
  topic: keywords
subject: Łódź
  topic: keywords
subject: organizacje młodzieżowe
  topic: keywords
subject: Straż Przednia
  topic: keywords
creator: Dariusz Dąbrowski
creator: Piotr Ruciński
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 169
ending page: 198
doi: 10.18778/2080-8313.27.07

„Walka klasowa” łódzkiego proletariatu (1905–1939) w świetle wspomnień działaczy komunistycznych z Bałut. Część III: Rewolucjonisty dzień powszedni (zakończenie)
type: item
description: Trzyczęściowy artykuł przedstawia pamiętniki działaczy komunistycznych jako ważne źródło do dziejów „walki klasowej” w okresie od rewolucji 1905–1907 do wybuchu II wojny światowej. Część trzecia opisuje „codzienne” zajęcia w okresie międzywojennym, takie jak wieszanie sztandarów i plakatów, „technika” (drukowanie i kolportaż nielegalnej literatury) czy walka z prowokatorami. Inne omówione tutaj tematy to strajki, doświadczenia więzienne i emigracja do ZSRR. Niezależnie bowiem od propagandowej funkcji omawianych tekstów, pozwalają one przyjrzeć się różnym wydarzeniom z historii Łodzi (np. strajkom i demonstracjom) niejako pod mikroskopem, oddając emocje towarzyszące ich uczestnikom, a czasem też indywidualne odczucia i charaktery autorów.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: proletariat
  topic: keywords
subject: robotnicy
  topic: keywords
subject: komunizm
  topic: keywords
subject: ruch robotniczy
  topic: keywords
subject: wspomnienia
  topic: keywords
subject: Komunistyczna Partia Polski (KPP)
  topic: keywords
creator: Marcin Antczak
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 229
ending page: 249
doi: 10.18778/2080-8313.27.09

https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25726
type: item
title: Socjalizacja do ludobójstwa i biomedyczna wizja Trzeciej Rzeszy w monografii Roberta Jay Liftona, Nazistowscy lekarze. Mord medyczny i psychologia ludobójstwa, tłum. Maciej Jacek Klich, Znak Horyzont, Kraków 2024, ss. 747
description: Wydawnictwo Znak Horyzont zdecydowało się wydać drukiem w polskojęzycznej wersji monografię Roberta Jay Liftona Nazistowscy lekarze: mord medyczny i psychologia ludobójstwa. Książka została po raz pierwszy opublikowana w Stanach Zjednoczonych w 1986 r. i doczekała się wznowień kolejno w roku 2000 i 2017. Mimo, że monografia liczy sobie już prawie czterdzieści lat, to dopiero w 2024 r. ukazało się jej pierwsze wydanie w języku polskim. W tym miejscu warto postawić sobie pytanie: czy tłumaczenie obcojęzycznych publikacji wydanych w przeszłości, których treść nie została uaktualniona w oparciu o najnowszy stan badań jest uzasadniona, czy jednak ich wartość naukowa uległa już dewaluacji? Celem niniejszego artykułu będzie analiza książki R. J. Liftona, zawartych w niej informacji oraz jej wartości dla współczesnych czytelników i badaczy zajmujących się zagadnieniami nazistowskiej medycyny, sprawców czy w ogóle Zagłady.
subject: Artykuł recenzyjny
  topic: section
subject: nazistowska medycyna
  topic: keywords
subject: Zagłada
  topic: keywords
subject: Auschwitz
  topic: keywords
subject: obozy koncentracyjne i obozy zagłady
  topic: keywords
subject: eksperymenty medyczne
  topic: keywords
subject: psychologia ludobójstwa
  topic: keywords
subject: socjalizacja do przemocy
  topic: keywords
subject: ludobójstwo
  topic: keywords
creator: Agnieszka Kita
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 253
ending page: 272
doi: 10.18778/2080-8313.27.10

Aktywność ziemiaństwa Królestwa Polskiego podczas warszawskich wystaw rolniczo-przemysłowych w XIX wieku
type: item
description: Przez dwie dekady po klęsce powstania styczniowego w Królestwie Polskim dominował program pracy organicznej, którego twórcy jako jeden z najistotniejszych punktów programowych zakładali modernizację społeczeństwa i gospodarki ziem polskich, w tym rolnictwa. Jednym z ważnych narzędzi w realizacji programu miała być organizacja wystaw rolniczo-przemysłowych. Po powstaniu styczniowym w Warszawie odbyły się cztery takie wystawy, a podczas trzech pierwszych wyraźnie dominowały działy związane z rolnictwem i przemysłem spożywczym. Uczestniczyli w nich m.in. ziemianie Królestwa Polskiego prezentując swoje osiągnięcia. Celem artykułu jest wskazanie tych najbardziej aktywnych przedstawicieli środowiska ziemiańskiego w organizacji wystaw, a tym samym ich wkładu w modernizację gospodarki, a szczególnie rolnictwa.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: ziemiaństwo
  topic: keywords
subject: ruch wystawienniczy
  topic: keywords
subject: Warszawa
  topic: keywords
subject: XIX w.
  topic: keywords
subject: rolnictwo
  topic: keywords
subject: przemysł
  topic: keywords
creator: Jarosław Kita
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 11
ending page: 33
doi: 10.18778/2080-8313.27.01

Obchody świąt państwowych w Rudzie Pabianickiej w okresie międzywojennym (1923–1939)
type: item
description: Ruda Pabianicka jako miasto funkcjonowała jedynie przez 16 lat, a mianowicie w latach 1923–1939. Przez ten stosunkowo krótki okres władze miasta oraz jego mieszkańcy starali się wypracować własne tradycje, wśród których wymienić warto obchody świąt narodowych. Na obchody te składały się uroczystości religijne zarówno w kościele katolickim, jak i ewangelickim, a ponadto uroczystości kulturalne, czyli przedstawienia, projekcje filmów czy koncerty, a także imprezy sportowe. Wspomniane działania miały też na celu budowanie tożsamości miasta i wzbudzanie lokalnego patriotyzmu.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: obchody
  topic: keywords
subject: święta państwowe
  topic: keywords
subject: Ruda Pabianicka
  topic: keywords
subject: Druga Rzeczpospolita
  topic: keywords
creator: Aneta Katarzyna Stawiszyńska
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-05-30
publication date: 2023-05-30
starting page: 131
ending page: 144
doi: 10.18778/2080-8313.24.06

https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/17966
type: item
title: Organicznicy i społecznicy na prowincji. Na marginesie książki Marty Milewskiej pt. „Medycy, higieniści i darczyńcy. Społeczne formy wsparcia opieki medycznej w guberni płockiej w latach 1865–1914”, Wyd. Akademia Finansów i Biznesu Vistula, Warszawa 2020, ss. 250
description: Po klęsce powstania styczniowego w okresie wzmożonej polityki rusyfikacyjnej władze zaborcze niezbyt mocno angażowały się w rozwój różnych dziedzin życia społecznego w Królestwie Polskim. Konstatacja ta dotyczy także angażowania się przez obcą władzę w rozwój opieki medycznej mieszkańców prowincji Królestwa Polskiego. Dlatego też niezmiernie istotne stały się wszelkie inicjatywy podejmowane oddolnie celem wsparcia opieki zdrowotnej i osób potrzebujących pomocy. Społeczne formy wsparcia opieki medycznej na przykładzie guberni płockiej w drugiej połowie XIX stulecia stały się celem badawczym dr Marty Milewskiej. Poprzez analizę materiałów źródłowych różnej proweniencji i wykorzystanie literatury przedmiotu przygotowała ona monografię poszerzającą dotychczasowy stan historiografii w zakresie historii regionalnej Płocka i okolic. Praca ta będzie jednak przydatna także do badań o charakterze komparatystycznym.
subject: Recenzja
  topic: section
subject: inicjatywy społeczne
  topic: keywords
subject: opieka medyczna
  topic: keywords
subject: higiena
  topic: keywords
subject: dobroczynność
  topic: keywords
subject: gubernia płocka
  topic: keywords
subject: XIX w.
  topic: keywords
creator: Jarosław Kita
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-05-30
publication date: 2023-05-30
starting page: 145
ending page: 155
doi: 10.18778/2080-8313.24.07

Ewolucja regulacji prawnych kąpielisk w II Rzeczypospolitej
type: item
description: Po odzyskaniu przez Polskę w 1918 r. niepodległości podjęto szereg działań legislacyjnych mających na celu unormowanie zagadnień związanych z kąpieliskami. W polskim języku prawnym termin kąpielisko posiadał w okresie międzywojennym dwa znaczenia: sanitarne – zakładów kąpielowych (publicznych łaźni, miejsc utrzymania higieny) oraz miejsc, miejscowości wypoczynku nad wodą. Regulacje prawne miały w szczególności na celu unifikację pięciu pozaborczych systemów prawnych w jeden system. Wyjątkowe opóźnienia cywilizacyjne występowały na obszarze dawnego zaboru rosyjskiego. Szczególne przepisy obowiązywały w zakresie zakładów kąpielowych rytualnych dla ludności żydowskiej. Ustawa o uzdrowiskach z 1922 r. przewidywała szczególny reżim prawny dla kąpielisk morskich. Kolejnym źródłem regulacji było rozporządzenie o urządzeniu i utrzymywaniu zakładów kąpielowych publicznych z 1922 r., które regulowało, w ramach jednego aktu prawnego, tak „kąpieliska” w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, jak i zespoły urządzeń sanitarnych służące utrzymaniu higieny. Kolejny ważny krok stanowiła ustawa wodna z 1922 r., która nie zawierała definicji legalnej terminu „kąpielisko”, ustanawiając jedynie zasadę powszechnego dostępu do wód publicznych. Ustawa ta wprowadziła, obowiązującą do dziś w kolejnych ustawach Prawo wodne, zasadę uzyskania zgody organów wodnoprawnych na otwarcie kąpieliska. Najpełniejsza w II Rzeczypospolitej regulacja kąpielisk w zbiornikach słodkowodnych i słonowodnych zawarta została w przepisach rozporządzenia o zakładach kąpielowych z 1936 r. Ten akt prawny obowiązywał już na obszarze całego kraju i regulował wszelkie instytucje kąpielowe, przeznaczone do publicznego użytku dla celów higienicznych, sportowych, a także rytualnych. W porządku prawnym Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej oraz III RP kąpielisko występowało jako pojęcie wieloznaczne, odnoszące się zarówno do urządzenia sanitarnego, jak i miejsca do pływania do roku 1998.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: kąpielisko
  topic: keywords
subject: prawo wodne
  topic: keywords
subject: zakłady kąpielowe
  topic: keywords
subject: zakłady kąpielowe rytualne dla ludności żydowskiej
  topic: keywords
subject: uzdrowiska
  topic: keywords
creator: Robert Bobkier
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-06-06
publication date: 2023-06-06
starting page: 47
ending page: 79
doi: 10.18778/2080-8313.24.03

Wyznania religijne w powiecie wieluńskim w latach 1918–1939 na tle mozaiki religijnej II Rzeczypospolitej
type: item
description: Rolniczy powiat wieluński w okresie międzywojennym był obszarem o mniejszym zróżnicowaniu religijnym i wyznaniowym niż Polska i województwo łódzkie. Zdecydowanie dominowało tu wyznanie rzymskokatolickie – zarówno pod względem liczby wiernych, liczby duchownych, struktur organizacyjnych, jak i bazy materialnej. Drugie miejsce zajmował judaizm, gdzie większość wiernych skupiona była wokół ośmiu gmin. Podium zamykali ewangelicy augsburscy rozsiani po całym powiecie z jedyną parafią w Wieluniu. Pozostałe wyznania były nieliczne, a wśród nich jedynie prawosławni posiadali własną parafię, która uległa likwidacji.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: powiat wieluński
  topic: keywords
subject: wyznania religijne
  topic: keywords
subject: judaizm
  topic: keywords
subject: ewangelicy
  topic: keywords
subject: prawosławie
  topic: keywords
subject: greckokatolicyzm
  topic: keywords
subject: Badacze Pisma Świętego
  topic: keywords
subject: mariawityzm
  topic: keywords
subject: baptyzm
  topic: keywords
creator: Michał Michalski
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-06-06
publication date: 2023-06-06
starting page: 81
ending page: 116
doi: 10.18778/2080-8313.24.04

„Twarda kobieta w męskim świecie” czy wrażliwa romantyczka? Helena Anna z Weilów Geyer w świetle swoich spisanych wspomnień
type: item
description: Celem artykułu jest próba ukazania prywatnego życia Heleny Anny z Weilów Geyer (1855–1935) w świetle jej wspomnień oraz znalezienie odpowiedzi na tytułowe pytanie. Kobieta, która urodziła się w ziemiańskiej rodzinie Weilów, w młodym wieku obdarzyła, początkowo nieodwzajemnionym, uczuciem szwagra swojej siostry – Gustawa Geyera, członka zamożnej rodziny burżuazyjnej. Po latach nieszczęśliwej miłości zbliżyła się do ukochanego, który wkrótce został jej mężem. Małżeństwo z synem Ludwika Geyera wymogło na Helenie zmianę otoczenia. Przenosiny z rodzinnego majątku do rozwijającej się przemysłowej Łodzi spowodowały, że musiała przywyknąć do wielkomiejskiej rzeczywistości. O tym, jak (i czy w ogóle) odnajdowała się w nowej sytuacji, opowiedziała w spisanych po latach wspomnieniach. Wspomnienia H.A. Geyer są świadectwem osoby, która doświadczyła zarówno życia ziemiańskiego, jak i życia bogatej burżuazji. Zderzenie obu światów unaocznia czytelnikowi, jak wymagające dla jednostki było życie w XIX-wiecznej metropolii. Niestety, świat łódzkiej burżuazji okazał się również bardzo brutalny dla wrażliwej H.A. Geyer.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: Geyerowie
  topic: keywords
subject: Łódź
  topic: keywords
subject: burżuazja
  topic: keywords
subject: ziemiaństwo
  topic: keywords
subject: romantyzm
  topic: keywords
subject: bohater romantyczny
  topic: keywords
creator: Aleksandra Staniszewska
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-06-06
publication date: 2023-06-06
starting page: 117
ending page: 129
doi: 10.18778/2080-8313.24.05

„Walka klasowa” łódzkiego proletariatu (1905–1939) w świetle wspomnień działaczy komunistycznych z Bałut część i: działalność w SDKPiL i PPS-lewicy do chwili odzyskania niepodległości przez Polskę
type: item
description: Całość problemu zostanie ujęta w trzyczęściowy artykuł prezentujący pamiętniki działaczy komunistycznych jako ważnego źródła do dziejów „walki klasowej” w okresie od rewolucji 1905–1907 do wybuchu II wojny światowej. Pierwsza jego część zawiera opis metod badawczych oraz analizę doświadczeń poszczególnych pokoleń rewolucjonistów wraz ze wskazaniem zarówno punktów wspólnych, jak i różnic w ich życiorysach. Niezależnie bowiem od propagandowej funkcji omawianych tekstów, pozwalają one przyjrzeć się różnym wydarzeniom z historii Łodzi (np. strajkom i demonstracjom) niejako pod mikroskopem, oddając emocje towarzyszące ich uczestnikom, a czasem też indywidualne odczucia i charaktery autorów.
subject: Other
  topic: section
subject: proletariat
  topic: keywords
subject: robotnicy
  topic: keywords
subject: komunizm
  topic: keywords
subject: ruch robotniczy
  topic: keywords
subject: wspomnienia
  topic: keywords
subject: Komunistyczna Partia Polski (KPP)
  topic: keywords
subject: Polska Partia Socjalistyczna-Lewica (PPS-Lewica)
  topic: keywords
subject: Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL)
  topic: keywords
creator: Marcin Antczak
rights: Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-04-11
publication date: 2024-04-11
starting page: 161
ending page: 182
doi: 10.18778/2080-8313.25.08

https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25745
type: item
title: Sprawozdanie z Międzynarodowej konferencji naukowej „Non nova, sed novae. Fotografie i pocztówki w zasobach bibliotek, archiwów, muzeów i kolekcji prywatnych”, Biblioteka Naukowa PAU i PAN, Kraków, 13–15 listopada 2024 r.
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: konferencja naukowa
  topic: keywords
subject: Kraków
  topic: keywords
subject: fotografie i pocztówki
  topic: keywords
creator: Anna Drzewiecka
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 325
ending page: 331
doi: 10.18778/2080-8313.27.21

Sprawozdanie z konferencji naukowej „Światy Władysława Zamoyskiego (1853–1924)”, Poznań, 22–23 października 2024 r.
type: item
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: Władysław Zamoyski
  topic: keywords
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: konferencja
  topic: keywords
subject: Poznań
  topic: keywords
creator: Aleksandra Losik
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 321
ending page: 323
doi: 10.18778/2080-8313.27.20

Sprawozdanie z XII Konferencji Naukowej „Życie prywatne Polaków w XIX wieku. Relacje – więzi – parantele”, Łódź, 10–11 października 2024 r.
type: item
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: konferencja naukowa
  topic: keywords
subject: życie prywatne
  topic: keywords
subject: XIX wiek
  topic: keywords
subject: więzi
  topic: keywords
creator: Przemysław Rozental
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 315
ending page: 320
doi: 10.18778/2080-8313.27.19

https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25742
type: item
title: Sprawozdanie z konferencji „Wielokulturowe miasta przemysłowe w regionie łódzkim w XIX i XX wieku – w ujęciu historycznym, kulturowym, geograficznym, socjologicznym i gospodarczym”, Łódź, 26–28 września 2024 r.
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: konferencja naukowa
  topic: keywords
subject: miasta przemysłowe
  topic: keywords
subject: XIX i XX wiek
  topic: keywords
creator: Marta Sikorska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 311
ending page: 314
doi: 10.18778/2080-8313.27.18

Miasto i przestrzeń miejska na pograniczach ziem polskich w epoce zaborów (1772–1918). Próba nowego spojrzenia, XXI Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Białystok, 17–20 września 2024 r.
type: item
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: miasto
  topic: keywords
subject: XIX wiek
  topic: keywords
subject: XXI Powszechny Zjazd Historyków Polskich
  topic: keywords
creator: Kamil Śmiechowski
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 307
ending page: 309
doi: 10.18778/2080-8313.27.17

Sprawozdanie z IX Dobrzyckiej Konferencji Naukowej, Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy Zespół Pałacowo-Parkowy, Dobrzyca, 5–7 września 2024 r.
type: item
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: ziemiaństwo polskie
  topic: keywords
subject: właściciele ziemscy
  topic: keywords
subject: siedziby ziemiańskie
  topic: keywords
subject: polityka ugodowa
  topic: keywords
subject: lojalizm
  topic: keywords
subject: okres zaborów
  topic: keywords
subject: konferencja naukowa
  topic: keywords
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: Dobrzyca
  topic: keywords
creator: Stanisław Borowiak
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 301
ending page: 305
doi: 10.18778/2080-8313.27.16

https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25739
type: item
title: Sprawozdanie z promocji czwartego tomu monografii Łódź poprzez wieki. Historia miasta, t. 4: Od 1945 roku, redakcja naukowa Krzysztof Lesiakowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 19 lipca 2024 r.
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: monografia
  topic: keywords
subject: promocja
  topic: keywords
subject: Łódź po 1945 r.
  topic: keywords
creator: Aleksandra Staniszewska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 297
ending page: 300
doi: 10.18778/2080-8313.27.15

https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/histspol/article/view/25738
type: item
title: Sprawozdanie z promocji trzeciego tomu monografii Łódź poprzez wieki. Historia miasta, t. 3: 1914–1945, redakcja naukowa Przemysław Waingertner, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 20 czerwca 2024 r.
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: monografia
  topic: keywords
subject: promocja
  topic: keywords
subject: Łódź w latach 1914–1945
  topic: keywords
creator: Adrianna Czekalska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 291
ending page: 295
doi: 10.18778/2080-8313.27.14

Sprawozdanie ze spotkania z dr. hab. Mateuszem Wyżgą, prof. Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie wokół książki Chłopstwo. Historia bez krawata
type: item
subject: Sprawozdanie naukowe
  topic: section
subject: sprawozdanie naukowe
  topic: keywords
subject: monografia
  topic: keywords
subject: promocja
  topic: keywords
creator: Adrianna Czekalska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 285
ending page: 289
doi: 10.18778/2080-8313.27.13

Adam Leszczyński, Obrońcy pańszczyzny, Wydawnictwo Krytyki Politycznej [Krytyka Polityczna Publishing House], Warszawa 2023, ss. [pp.] 311
type: item
subject: Recenzja
  topic: section
creator: Rafał Stobiecki
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 279
ending page: 281
doi: 10.18778/2080-8313.27.12

Mateusz Wyżga, Chłopstwo. Historia bez krawata, Wydawnictwo Znak Horyzont [Publishing House Znak Horyzont], Kraków 2022, ss. [pp.] 491
type: item
subject: Recenzja
  topic: section
creator: Rafał Stobiecki
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 275
ending page: 278
doi: 10.18778/2080-8313.27.11

Historia mafii amerykańskiej okiem agentów federalnych – sekcja amerykańska the Mafia Monograph
type: item
description: Artykuł przedstawia tłumaczenie i analizę fragmentów dokumentu sporządzonego przez Federalne Biuro Śledcze, dotyczącego historii rozwoju mafii na terenie Stanów Zjednoczonych. Jego celem jest przedstawienie perspektywy spojrzenia agentów federalnych i porównanie jej z dostępnym współcześnie stanem wiedzy.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: Federalne Biuro Śledcze
  topic: keywords
subject: mafia amerykańska
  topic: keywords
subject: przestępczość zorganizowana
  topic: keywords
subject: służby porządkowe
  topic: keywords
subject: the Mafia Monograph
  topic: keywords
creator: Bartosz Kaczmarek
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-12-30
publication date: 2023-12-30
starting page: 233
ending page: 256
doi: 10.18778/2080-8313.26.11

„Hej! Użyjmy żywota…” – życie towarzyskie członków wileńskiego Towarzystwa Filomatów
type: item
description: Towarzystwo Filomatów powstało 13 października 1817 r. z inicjatywy sześciu studentów Uniwersytetu Wileńskiego. Głównym celem stowarzyszenia było samokształcenie oraz samodoskonalenie. Z czasem filomaci rozszerzyli swą działalność, tworząc związki zależne. Młodzieńcy nie ograniczali się wyłącznie do nauki. Uczestniczyli w życiu kulturalnym Wilna, nawiązywali kontakty z prominentnymi postaciami społeczności lokalnej, ale także tworzyli wewnętrzne życie towarzyskie na niwie związków młodzieżowych. Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie wydarzeń, w jakich uczestniczyli filomaci, opisanie form rozrywek, które były im bliskie, a także próba określenia, w jaki sposób życie towarzyskie definiowało charakter młodzieżowej organizacji.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: Towarzystwo Filomatów
  topic: keywords
subject: życie towarzyskie
  topic: keywords
subject: rozrywka
  topic: keywords
subject: Wilno
  topic: keywords
subject: związki młodzieżowe
  topic: keywords
creator: Elżbieta Klimus
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-12-30
publication date: 2023-12-30
starting page: 9
ending page: 28
doi: 10.18778/2080-8313.26.01

Jan Kochanowski – Jan Matejko. W 440 rocznicę śmierci poety
type: item
description: Tekst jest efektem pracy nad scenariuszem przygotowanej przez autorkę w 2021 r. wystawy „Jan Kochanowski w twórczości Jana Matejki. Wokół bohatera i obrazu” nawiązującej do zainteresowań Jana Matejki (1838–1893) postacią poety epoki Odrodzenia. Jan Matejko kilkakrotnie w swojej twórczości przedstawiał wydarzenia i postacie ważne dla historii kultury, a wśród nich pojawia się także Jan Kochanowski (1530–1584). Artysta wykonał szkice portretowe, szkice kompozycyjne do obrazów, obraz historyczny czy też portret imaginacyjny poety, uwiecznił go także w dziele Ubiory w Polsce 1275–1795. Znakomity malarz gromadził w kolekcji artefakty związane z epoką. W pierwszych latach twórczości Matejki powstał obraz Jan Kochanowski z Urszulką (1862) przedstawiający poetę, autora Trenów cierpiącego po stracie córki. W roku 1884 krakowska Akademia Umiejętności uczciła trzechsetną rocznicę śmierci Jana Kochanowskiego zjazdem naukowym jego imienia. Jan Matejko ofiarował fantazyjny portret poety z humorystycznym wierszykiem własnego autorstwa umieszczonym na odwrocie obrazu. Artysta w ówczesnej działalności kulturalnej i społecznej był również zaangażowany w powstanie wystawy, organizowanej w salach Sukiennic przez Zarząd Muzeum Narodowego. Między innymi udostępnił publiczności artefakty z własnej kolekcji, a portret poety jego autorstwa witał gości wystawy.
subject: Artykuł
  topic: section
subject: Jan Kochanowski
  topic: keywords
subject: Jan Matejko
  topic: keywords
subject: twórczość artystyczna
  topic: keywords
subject: jubileusz
  topic: keywords
subject: Kraków
  topic: keywords
creator: Marta Kłak-Ambrożkiewicz
rights: Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2023-12-30
publication date: 2023-12-30
starting page: 29
ending page: 42
doi: 10.18778/2080-8313.26.02