Rola placówek PCK w rewindykacji dzieci polskich po II wojnie światowej z zachodnich stref okupowanych Niemiec (1945–1949)
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.117.09Słowa kluczowe:
skutki II wojny światowej, grabież i germanizacja dzieci polskich, działalność rewindykacyjna, Polski Czerwony Krzyż, okupacja Niemiec po 1945 r.Abstrakt
Jednym z bardzo bolesnych następstw polityki nazistowskich Niemiec wobec okupowanej Polski w czasie II wojny światowej była grabież dzieci. Współcześnie podaje się, iż była to liczba 196 200 osób. Podjęte przez Polskę działania rewindykacyjne trudno uznać za satysfakcjonujące. Liczba odzyskanych dzieci jest szacowana na 10–16% ogółu zrabowanych przez aparat nazistowskiego państwa. W tej sytuacji należy postawić pytanie o przyczyny niskiej efektywności tych starań. Na ile na tę sytuację, obok czynnika obiektywnego – wywiezione dzieci często nie pamiętały swoich nazwisk, jak i innych szczegółów ułatwiających identyfikację, rzutowały różne względy organizacyjne i kadrowe polskiego aparatu poszukiwawczego? Należy też zastanowić się, w jakim stopniu na sprawność poczynań Polskiego Czerwonego Krzyża w zachodnich strefach okupowanych Niemiec oddziaływał fakt, iż dla Amerykanów, Brytyjczyków i Francuzów ich wsparcie dla polskich działań było funkcją polityki wobec Warszawy i szerzej – polityki wobec podbitych Niemiec.
Pobrania
Bibliografia
Archiwum Akt Nowych w Warszawie [AAN], Generalny Pełnomocnik Rządu ds. Repatriacji [GPRR], sygn. 433, 499
Archiwum Akt Nowych w Warszawie [AAN], Zarząd Główny Polskiego Czerwonego Krzyża [ZG PCK], sygn. 6, 59, 62, 72, 73, 74, 94, 240, 250, 251
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, sygn. 1/267 t. 2
Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych [AMSZ], Biuro do Spraw Repatriacji [BdSR], sygn. 109, 111, 125
Archiwum Państwowe w Łodzi [APŁ], Zarząd Miejski [ZM], sygn. 56, 57
Królikowski Ł. Z. OFM Conv., Skradzione dzieciństwo, Kraków [1991].
Moje wojenne dzieciństwo. Wspomnienia nadesłane na konkurs, t. II, oprac. red. B. Krzywobłocka, Warszawa 1999.
Raport o stratach poniesionych przez Polskę w wyniku agresji i okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej. Opracowanie, t. I, [Warszawa 2022].
„Głos Ludu” 1946.
„Głos Robotniczy” 1948.
„Trybuna Ludu” 1949.
Banaś K., Władysław Wolski. Meandry kariery komunistycznego działacza, Łódź 2019.
Gondek L., Polskie misje wojskowe 1945–1949, Warszawa 1981.
Hrabar R. Z., Jakim prawem?, Katowice 1962.
Hrabar R., Janczarowie XX wieku, Katowice 1983.
Judt T., Powojnie. Historia Europy od roku 1945, Poznań 2008.
Karpińska-Morek E., „Bo przyjdzie krampus i zabierze ci nupel”, [w:] Teraz jesteście Niemcami. Wstrząsające losy zrabowanych polskich dzieci, Kraków 2018, s. 332–350.
Karpińska-Morek E., Szafa Hrabara, [w:] Teraz jesteście Niemcami. Wstrząsające losy zrabowanych polskich dzieci, Kraków 2018, s. 258–267.
Kersten K., Repatriacja ludności polskiej po II wojnie światowej (studium historyczne), Wrocław–Warszawa–Kraków 1974.
Koop V., Organizacja Lebensborn. Rozrodcze stajnie Hitlera, Warszawa 2014.
Łuczak C., Polacy w okupowanych Niemczech 1945–1949, Poznań 1993.
Majta T., „Jakbym był sam na świecie”, [w:] Teraz jesteście Niemcami. Wstrząsające losy zrabowanych polskich dzieci, Kraków 2018, s. 324–331.
Majta T., Lebensborn – megalomania Heinricha Himmlera, [w:] Teraz jesteście Niemcami. Wstrząsające losy zrabowanych polskich dzieci, Kraków 2018, s. 94–107.
Pilch A., Losy Polaków w Austrii po drugiej wojnie światowej 1945–1955, Wrocław–Warszawa–Kraków 1994.
Schmitz-Köster D., W imię rasy. Dzieci dla Führera – mity i rzeczywistość, Warszawa 2000.
Szymoniczek J., Dwa Zarządy Główne Polskiego Czerwonego Krzyża w latach 1939–1945: wyjątek od zasad Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, „Dzieje Najnowsze” 2008, R. XL, nr 3, s. 15–27.
Szymoniczek J., W cieniu wojny. Polski Czerwony Krzyż w latach 1945–1972, Warszawa 2016.
Uchodźcy świata 2000. 50 lat pomocy humanitarnej, red. M. Cutts, K. Dragan, Warszawa 2000.
Wasiak J., Rewindykacja dzieci łódzkich z Niemiec, „Rocznik Łódzki” 1962, t. VI(IX), s. 175–189.
Waś-Turecka A., „Nie chcę już nikogo szukać”, [w:] Teraz jesteście Niemcami. Wstrząsające losy zrabowanych polskich dzieci, Kraków 2018, s. 350–357.
Wróbel J., Na rozdrożu historii. Repatriacja obywateli polskich z Zachodu w latach 1945–1949, Łódź 2009.
Declaration Regarding the Defeat of Germany and the Assumption of Supreme Authority by the Allied Powers, Signed at Berlin, June 5, 1945, https://www.cvce.eu/obj/declaration_alliee_concernant_la_defaite_de_l_allemagne_5_juin_1945-fr-0a19ed95-a03b-45ab-a03b-4dcce7affc74.html (dostęp: 14 IV 2023).
Trials of War Criminals before the Nuernberg Military Tribunals under Control Council Law No. 10. Neurbnberg October 1946 – April 1949, vol. V (The RuSHA case. The Pohl Case), Washington 1950, https://www.uni-marburg.de/de/icwc/dokumentation/icwc-datenbank/dokumente/nmt/nt_war-criminals_vol-v.pdf (dostęp: 13 IX 2023).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

