Mieszkańcy Królestwa Polskiego wobec zagrożenia wojną w latach 1890–1914 w świetle raportów konsulów niemieckich i austro-węgierskich z Warszawy
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.117.04Słowa kluczowe:
kryzysy międzynarodowe, opinia publiczna, dyplomacja, plotki, panika wojenna, Królestwo Polskie, 1890–1914Abstrakt
W Królestwie Polskim w okresie 1890–1914 regularnie co kilka lat dochodziło do wzrostu obaw o możliwość wybuchu wojny między Rosją z jednej strony a Niemcami i Austro-Węgrami z drugiej. Nastroje te wywoływały m.in. zmiany w dyslokacji wojsk, przetasowania personalne w warszawskim okręgu wojskowym, manewry wojskowe, powoływanie rezerwistów na ćwiczenia, krążące plotki oraz kryzysy międzynarodowe. Królestwo Polskie było najbardziej na zachód wysuniętą prowincją rosyjską z trzech stron otoczoną przez potencjalnych wrogów, tj. Niemcy i Austro-Węgry. W przypadku wojny europejskiej od jej pierwszych godzin stanowiłoby teren walk, grożących życiu i mieniu jego mieszkańców. Mieszkańcy prowincji, zwłaszcza w okresie rewolucji lat 1905–1907, obawiali się pruskiej interwencji militarnej, która miałaby zapobiec przywróceniu autonomii Królestwa Polskiego w granicach rosyjskiego imperium.
Pobrania
Bibliografia
Politisches Archiv des Auswärtigen Amtes (Berlin) [PAAA], R.10794, R.10810, R.10818, R.10819, R.10830
Österreichisches Staatsarchiv, Abteilung Haus-, Hof- und Staatsarchiv [HHStA], PA XXXVIII, nr 284, 288, 340, 357, 365
Dmowski R., Niemcy, Rosya i kwestya polska, Lwów 1908.
„Kurjer Polski” 1912.
„Kurjer Warszawski” 1912.
„Mucha” 1909, 1911, 1913.
„Słowo” 1912.
Afflerbach H., The Tops of Improbable War in Europe before 1914, [w:] An Improbable War. The Outbreak of World War I and European Political Culture befor 1914, eds. H. Afflerbach, D. Stevenson, New York 2007, s. 161–182. DOI: https://doi.org/10.3167/9781845452759
Budziński J. R., Polityka zagraniczna Rosji 1907–1914, Toruń 2001.
Dülffer J., Kröger M., Wippich R.-H., Vermiedene Kriege. Deeskalation von Konflikten der Großmächte zwischen Krimkrieg und Erstem Weltkrieg, 1865–1914, München 1997. https://doi.org/10.1515/9783486830347 DOI: https://doi.org/10.1515/9783486830347
Giza A., Filipow K., Wojny bałkańskie 1912–1913 roku. Aspekty polityczne i militarne (początki niewoli Bułgarów w Macedonii Egejskiej i Wardarskiej), Białystok 2002.
Hall R. C., The Balkan Wars 1912–1913. Prelude to the First World War, London 2000.
Kulik M., Warszawski okręg wojskowy rosyjskiej cesarskiej armii w latach 1894–1914, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2008, t. IX, nr 4, s. 5–24.
Majewski P. M., Kiedy wybuchnie wojna? 1938. Studium kryzysu, Warszawa 2019.
Neiberg M. S., Taniec furii. Wybuch pierwszej wojny światowej oczami Europejczyków, Kraków 2013.
Rabka R., Bałkany 1912–1913, Warszawa 2010.
Rolf M., Rządy imperialne w Kraju Nadwiślańskim. Królestwo Polskie i cesarstwo rosyjskie (1864–1915), Warszawa 2016. https://doi.org/10.31338/uw.9788323525806 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323525806
Stępnik K., Wojny bałkańskie lat 1912–1913 w prasie polskiej. Korespondencje wojenne i komentarze polityczne, Lublin 2011.
Szlanta P., Kryzys zażegnany czy wojna przełożona? Bośniacki kryzys aneksyjny końca 1908 r. – początku 1909 r., [w:] Społeczeństwo w dobie przemian. Wiek XIX i XX. Księga jubileuszowa prof. dr hab. Anny Żarnowskiej, red. M. Nietyksza, A. Szwarc, K. Sierakowska, A. Janiak-Jasińska, Warszawa 2003, s. 433–442.
Szlanta P., Wilhelm II. Ostatni z Hohenzollernów, Warszawa 2015.
Wandycz P., Pax Europae. Dzieje systemów międzynarodowych w Europie 1815–1914, Warszawa 2003.
Williamson S. R., Austria-Hungary and the Origins of the First World War, London 1991. https://doi.org/10.1007/978-1-349-21163-0 DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-21163-0
Zaremba M., Wielka Trwoga. Polska 1944–1947. Ludowa reakcja na kryzys, Kraków 2012.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
