Wino – śmiercionośny trunek antycznej wojny w relacjach Frontyna

Edyta Gryksa

doi:10.18778/0208-6050.113.02

Authors

Edyta Gryksa University of Silesia in Katowice https://orcid.org/0000-0001-8947-2490

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.113.02

Keywords:

Frontinus, tricks of war, wine, mandrake

Abstract

The aim of the article is to present and analyze 3 passages of the work entitled War Tricks by Iulius Sextus Frontinus, in which wine appears as a tool of war. Wine, the drink well known to the ancients, which inflamed the senses and the body, relaxed and was a valuable medicine with warming properties, could also become a lethal weapon. When it was drunk in a form diluted with water or with an admixture of mandrake (especially in larger amounts), it weakened concentration, lulled vigilance, and could even lead to death directly. Weakening the opponent’s vigilance, intoxicated with the soothing alcoholic beverage, made it possible to tip the tide of victory in a relatively easy way. Thus, a moment of forgetfulness or an illusory occasion to celebrate, turned out to be a clever trap from which there was often no escape.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Edyta Gryksa, University of Silesia in Katowice

Dr Edyta Gryksa – adiunkt w Instytucie Literaturoznawstwa na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Zainteresowania naukowe: historia i kultura starożytnej Grecji oraz Rzymu, wojskowość starożytna.

References

Frontyn, Podstępy wojenne, przekł. B. Burliga, Wrocław 2016.

Hezjod, Narodziny bogów, Tarcza, Prace i dni, przekł. J. Łanowski, Warszawa 1999.

Homer, Odyseja, przekł. R. R. Chodkowski, Lublin 2020.

Pliniusz, Historia naturalna, przekł. I. i T. Zawadzcy, Wrocław 2004.

Plutarch, Żywoty sławnych mężów, przekł. M. Brożek, Wrocław 1953.

Salustiusz, Sprzysiężenie Katyliny. Wojna z Jugurtą, przekł. K. Kumaniecki, Wrocław 2006.

Tacyt, Dzieła, t. I–II, przekł. i wstęp S. Hammer, Warszawa 2004.

Teofrast, Przyczyny powstawania i rozwoju roślin. Fizjologia roślin, przekł. H. Wójtowicz, Lublin 2002.

Burliga B., Dziedzictwo Odysa I, [w:] Frontyn, Podstępy wojenne, przekł. B. Burliga, Wrocław 2016, s. 40–43.

Burliga B., Imperium w tekście, tekst o imperium, [w:] Frontyn, Podstępy wojenne,przekł. B. Burliga, Wrocław 2016, s. 21–36.

Członkowska-Naumiuk M., Sposobem lub podstępem. O fortelach wojennych starożytnych Greków, „Mówią Wieki: magazyn historyczny” 2018, nr 11, s. 53–56.

Estreicher S. K., The Beginning of Wine and Viticulture, „Physical Status Solidi. C: Current Topics in Solid State Physics” 2017, vol. XIX, no. 7. https://doi.org/10.1002/pssc.201700008 DOI: https://doi.org/10.1002/pssc.201700008

Everett N., The Alphabet of Galen: Pharmacy from Antiquity to the Middle Ages. A Critical Commentary of the Latin Text with English Translations and Commentary, Toronto 2012.

Faszcza M. N., Pijany jak żołnierz? Rozważania o źródłach pewnego rzymskiego stereotypu, [w:] Alkohol w wojsku i na wojnie. Z dziejów wojskowości polskiej i powszechnej, red. A. Niewiński, Oświęcim 2018, s. 7–25.

Gallia A. B., Frontinus, Sextus Iulius, [w:] The Encyclopedia of Ancient History, eds R. S. Bagnall, K. Brodersen, C. B. Champion, A. Erskine, S. R. Huebner, 1st ed., Malden 2012. https://doi.org/10.1002/9781444338386.wbeah21149 DOI: https://doi.org/10.1002/9781444338386.wbeah21149

Graf M., Cieliczko M., Filologia wina – prolegomena, [w:] Język tożsamości. Język. Religia. Tożsamość XI, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Gorzów Wielkopolski 2015, s. 21–38.

Junkelmann M., Panis Militaris: Die Ernährung des römischen Soldaten oder der Grundstoff der Macht, Mainz 1997.

Kucz A., Hermeneutyka wina, [w:] Szkice o antyku, t. III (Hermeneutyka wina), red. A. Kucz, P. Matusiak, Katowice 2017, s. 7–12.

Kucz A., O perswazyjnej funkcji wina w narracjach biblijnych i mitologicznych, „Colloquia Litteraria” 2020, t. XXIX, nr 2, s. 85–96. https://doi.org/10.21697/cl.2020.29.2.4 DOI: https://doi.org/10.21697/cl.2020.29.2.4

Lampkowska P., Kilka słów o antidotach stosowanych w starożytności, „Studia Europaea Gnesnensia” 2011, nr 3, s. 211–226.

Liryka starożytnej Grecji, oprac. J. Danielewicz, Warszawa 2001.

Myśliwiec R., Uprawa winorośli, Kraków 2013.

Narloch K., Puchar cięższy od miecza. Alkohol a dyscyplina w armii późnego cesarstwa, [w:] Alkohol w wojsku i na wojnie. Z dziejów wojskowości polskiej i powszechnej, red. A. Niewiński, Oświęcim 2018, s. 26–41.

Nikolova P., Stoyanov Z., Doncheva D., Trendafilova S., Wine as Medicine in Ancient Times, „Scripta Scientifica Pharmaceutica” 2018, vol. V, no. 2, s. 14–21. https://doi.org/10.14748/ssp.v5i2.5610 DOI: https://doi.org/10.14748/ssp.v5i2.5610

Ogórka-Tabiś A., Wina świata antycznego – dziedzictwo kulturowe dzisiaj, [w:] Szkice o antyku, t. III (Hermeneutyka wina), red. A. Kucz, P. Matusiak, Katowice 2017, s. 123–134.

Oxford Classical Dictionary, eds S. Hornblower, A. Spawforth, E. Eidinow, 4th ed., Oxford 2012.

Roth J.P., The Logistics of the Roman Army at War (264 B.C. – A.D. 235), Leiden 1999. https://doi.org/10.1163/9789004236325 DOI: https://doi.org/10.1163/9789004236325

Rybowska J., Sowa J., Kult Dionizosa jako boga wina, „Collectanea Philologica” 1995, nr 1, s. 163–174.

Toussaint-Samat M., Historia naturalna i moralna jedzenia, przekł. A. B. Matusiak, M. Ochab, Warszawa 2002.

Waniakowa J., Mandragora and Belladonna – the Names of Two Magic Plants, „Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 2007, nr 124, s. 161–173.