Środowisko zgierskiej haskali w świetle Sefer Zgierz, Mazkeretnetsach Le-Kehilayehudit Be-Polin
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-9665.17.06Słowa kluczowe:
The Haskalah, book of remembrance, Zgierz, “jewish Enlightenment”, maskilAbstrakt
The Haskalah, as an intellectual movement among Jews, was a reformist trend of the late 18th century. In Zgierz, it only emerged in the 1860s. Its goal was to promote a new cultural ideal of the Jew as someone well-versed in the Torah while simultaneously integrating into the local community. Education, combating Jewish separatism, preserving identity, culture, and the Hebrew language, as well as the languages of local communities, were key tasks undertaken by the maskilim. Jewish Enlightenment was also manifested through active involvement in local government institutions, interactions with the Christian population, literary and journalistic activities. The following article attempts to outline the specific characteristics of this phenomenon in Zgierz, depicting its history, significance, and development.
Pobrania
Bibliografia
Aronson I.M. (1990), Troubled Waters: Origins of the 1881 Anti-Jewish Pogroms in Russia. University of Pittsburgh Press. DOI: https://doi.org/10.2307/jj.13316150
Bandurka M. (1976), Zgierz. Źródła do dziejów miasta w XIX i XX w.. Łódź: Towarzystwo Przyjaciół Zgierza i Urząd Miasta Zgierza.
Encyklopedya Powszechna Kieszonkowa (1888), zeszyt X, Nakład druk i własność Noskowskiego, Warszawa.
Jacobs J. (red.) (2009), Księga Pamięci Zgierza, Zgierz.
Kowal J. (2013), Wileńska Haskala wobec głównych idei Oświecenia europejskiego, [w:] J. Ławski, A. Janicka, G. Kowalski, Ł. Zabielski, Pogranicze, Kresy, Wschód a idee Europy, Seria II: Wiktor Choriew in memoriam, układ i wstęp, Białystok, s. 351–361.
Lewin S. (1989), Bet hasefer lerabanim be Warsza baszanim 1826–1863, „Gal Ed” 11, s. 35–58. DOI: https://doi.org/10.1007/BF02459127
Łastik S. (1961), Z dziejów Oświecenia żydowskiego. Ludzie i fakty. Warszawa: PIW.
Maślak-Maciejewska A. (2016), Izaak Mieses (1802–1883) – zapomniana postać żydowskiej społeczności Torunia, „Rocznik Toruński”, t. 43, s. 293–308.
Maślak-Maciejewska A. (2018), Modlili się w Templu. Krakowscy Żydzi postępowi w XIX wieku. Studium społeczno-religijne. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Polonsky A. (2000), Warszawska Szkoła Rabinów: orędowniczka narodowej integracji w Królestwie Polskim, [w:] M. Galas, Duchowość żydowska w Polsce. Materiały z międzynarodowej konferencji dedykowanej pamięci Profesora Chone Shmentka. Kraków 26–28 kwietnia 1999, s. 287–307.
Radziszewska K., Dekiert D., Wiatr E. (red.) (2017), Sztetl, szund, bunt i Palestyna: antologia twórczości literackiej Żydów w Łodzi (1905–1939), wyd. I. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-470-0
Rosin R. (red.) (1995), Zgierz. Dzieje miasta do 1988 r. Zarząd Miasta Zgierza. Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego w Łodzi. Towarzystwo Przyjaciół Zgierza. Łódź–Zgierz.
Selavan Schwarcz I. Yizker Bikher as Preservers of Family and Comunity History.
Spitzer S. (1886), Mojżesz Mendelssohn. Życiorys. Kraków: Wydawnictwo J. Fischer.
Tugendhold J. (2008), [w:] The Yivo Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, Yale University Press.
Wodziński M. (2003), Oświecenie żydowskie w Królestwie Polskim wobec chasydyzmu. Dzieje pewnej idei. Warszawa: Wydawnictwo Cyklady.
http://www.jewishgen.org/yizkor/ybinsights.html [dostęp: 19.03.2023]
https://delet.jhi.pl/pl/psj/article/16060/kahan_jaakow_jakub [dostęp: 19.03.2023]
https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=19271 [dostęp: 19.03.2024]
https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/2368-centnerszwer-jakub [dostęp: 19.03.2024]
https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/2638-fryszman-dawid [dostęp: 19.03.2024]
https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/5149-kacenelson-icchak [dostęp: 19.03.2024]
https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/b/925-brody/99-historia-spolecznosci/137121-historia-spolecznosci [dostęp: 19.03.2024]
https://web.archive.org/web/20191229051118/http://www.jhi.pl/psj/Buchner_Abraham [dostęp: 19.03.2023]
https://www.jewishgen.org/yizkor/zgierz/zgierz.html [dostęp: 17.12.2023]
https://www.jewishgen.org/yizkor/zgierz/zgip187.html [dostęp: 12.12.2023]
https://www.jewishgen.org/yizkor/zgierz/zgip293.html [dostęp: 15.12.2023]
https://www.jewishgen.org/yizkor/zgierz/zgip392.html [dostęp: 12.12.2023]
https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/Tugendhold_Jakob [dostęp: 19.03.2024]
Opublikowane
Wersje
- 2023-12-31 - (2)
- 2023-12-31 - (1)
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

