Rola filozofii prawa w podejmowaniu decyzji sędziowskiej – rozważania w oparciu o filozofię Gustava Radbrucha
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6069.97.11Słowa kluczowe:
filozofia prawa, pozytywizm prawniczy, prawo natury, decyzja sędziowska, Gustav RadbruchAbstrakt
Niniejszy artykuł ma na celu poruszenie problematyki filozofii prawa i jej wpływu na kształtowanie decyzji sędziowskiej na tle filozofii Gustava Radbrucha. Niejednokrotnie w sposób nieświadomy to przyjmowana przez sędziego postawa filozoficzna wobec prawa determinuje sposób wykładni norm, co wpływa na decyzję finalną. Poprzez analizę filozofii Gustava Radbrucha i zestawienie jej z poglądami Hansa Kelsena dowiedzione zostanie, że poglądy filozoficzne sędziów nie pozostają bez znaczenia dla decyzji sędziowskiej. Do uwidocznienia wspomnianego problemu zostanie wykorzystana analiza artykułu Lona Fullera „sprawa grotołazów”. Posłuży ona do przedstawienia zależności między przyjmowaniem pozytywistycznego paradygmatu a wykładnią formalistyczną, a także paradygmatów realistycznych lub prawonaturalnych a wykładnią antyformalistyczną. Zatem aby wykazać, że filozofia prawa jest czynnikiem wpływającym na decyzję sędziowską podjęte zostaną dwa zasadnicze problemy – przemiany myśli filozoficzno-prawnej pod wpływem wydarzeń historycznych oraz korespondencja między filozofią prawa a sposobem prowadzenia wykładni przez sędziów.
Pobrania
Bibliografia
Chauvin, Tatiana. 1999. „Sprawiedliwość: między celowością a bezpieczeństwem prawnym. Ewolucja poglądów Gustawa Radbrucha”. Studia Iuridica 37: 15–39.
Crowe, Jonathan. 2019. „Not-so-easy cases”. Statute Law Rewiew 40(1): 79–82. DOI: https://doi.org/10.1093/slr/hmy027
Fuller, Lon Luvois. 1949. „The case of speluncean explorers”. Harvard Law Review 62(4): 616–645. DOI: https://doi.org/10.2307/1336025
Haldemann, Frank. 2005. „Gustav Radbruch vs. Hans Kelsen: A Debate on Nazi Law”. Ratio Jurisprudence 18(2): 162–178. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9337.2005.00293.x
Kelsen, Hans. 2014. Czysta teoria prawa. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Kosielińska-Grabowska, Urszula. 2008. „Idea sprawiedliwości u Gustawa Radbrucha”. W Rozdroża sprawiedliwości we współczesnej myśli filozoficznoprawnej. Red. Bartosz Wojciechowski, Mariusz J. Golecki. 75–96. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Kulesza, Witold. 2013. Crimen laesea iustitiae odpowiedzialność karna sędziów i prokuratorów za zbrodnie sądowe według prawa norymberskiego, niemieckiego, austriackiego i polskiego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-894-3
Kurasz, Adriana. 2007. „Czy istnieje prawo naturalne?” Studia Ełckie 9: 35–51.
Lipowicz, Agata. 2009. „Formalne i materialne gwarancje niezawisłości sędziowskiej jako element systemu praworządności demokratycznej”. Homines Hominibus 5: 163–170.
Łętowska, Ewa. 1993. „Dekalog dobrego sędziego”. Gazeta Wyborcza (6–7 lutego): 5–8.
Paulson, Stanley L. 1994. „Lon L. Fuller, Gustav Radbruch, and the ‘positivist’ theses”. Law and Philosophy 13: 313–359. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01001678
Radbruch, Gustav. 2009. Filozofia prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Sanetra, Walerian. 2010. „Swoboda decyzji sędziowskiej z perspektywy Sądu Najwyższego”. W Dyskrecjonalność w prawie-materiały XVIII Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr Teorii i Filozofii Prawa. Red. Wiesław Staśkiewicz, Tomasz Stawecki. 34–52. Warszawa: LexisNexis Polska.
Widłak, Tomasz. 2016. Fuller. Sopot: Horyzonty Filozofii Prawa.
Widłak, Tomasz. 2019. „Egzemplaryzm sędziowski w literaturze prawniczej na przykładzie Sprawy Grotołazów L.L. Fullera”. Prawo i literatura. Parerga. Red. Joanna Kamień, Jerzy Zajadło, Kamil Zeidler. 95–107. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Zajadło, Jerzy. Red. 2008. Co to są hard cases? Fascynujące ścieżki filozofii prawa. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Zajadło, Jerzy. 2016. Radbruch. Sopot: Horyzonty Filozofii Prawa.
Zajadło, Jerzy. 2019. Minima iuridica Refleksje o pewnych (nie)oczywistościach prawniczych. Sopot: Arche, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Zajadło, Jerzy. Kamil Zeidler. 2021. Fascynujące ścieżki filozofii prawa 2. Warszawa: Wolters Kluwer.
Zalewska, Monika. 2015. „Czysta teoria wykładni prawa? Hans Kelsen – teoretyk i konstytucjonalista”. Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty. Red. Tomasz Stawecki, Jan Winczorek. Wolters Kluwer Polska.
Zalewska, Monika. 2018. „Does Hans Kelsen’s Pure Theory of Law Support the Rule of Law and Democracy?” W Archiv fur Rechts- und Sozialphilosophie (ARSP-B) 161 The Rule of Law and Democracy. Red. Hirohide Takikawa. 203–215. Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
Zirk-Sadowski, Marek. 1998. Prawo a uczestniczenie w kulturze. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Zirk-Sadowski, Marek. 2011. Wprowadzenie do filozofii prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.




