Chłopskie herstorie w Lipcach

Joanna Szewczyk

doi:10.18778/1505-9057.71.18

Autor

Joanna Szewczyk Uniwersytet Jagielloński https://orcid.org/0000-0002-3486-9455

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.18

Słowa kluczowe:

Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, zwrot herstoryczny, zwrot ludowy, kobiety

Abstrakt

Artykuł stanowi analizę Chłopów w perspektywie wzajemnych inspiracji zwrotów badawczych – herstorycznego i ludowego, wyraźnie obecnych w ostatnich latach na gruncie polskiej humanistyki. Jego celem jest odczytanie powieści Władysława Stanisława Reymonta przez pryzmat kategorii płci kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między kobietami: wykraczających poza ugruntowaną i opartą na silnym kontraście oraz genderowych stereotypach opozycję postaci Jagny i Hanki. Przedmiotem refleksji są kobiece sojusze, rywalizacje i konflikty w Lipcach, których oś stanowią krzyżujące się ze sobą mechanizmy genderowe, ekonomiczne i reprodukcyjne, a także napięcie między rewoltującym potencjałem mieszkanek Lipiec a ich zanurzeniem w mitycznym bezczasie. Zawarte w artykule rozważania wpisują się w refleksję o kanoniczności Chłopów w literaturze polskiej i możliwościach jej genderowego przeformułowania, a także o „oddolnych” projektach kobiecej emancypacji, wykraczających poza formy kultury szlacheckiej.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Joanna Szewczyk - Uniwersytet Jagielloński

Joanna Szewczyk, doktor, literaturoznawczyni, adiunktka w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby. Naukowo zajmuje się antropologią literatury, krytyką feministyczną i genderową, literaturą i historią kobiet oraz dyskursem maladycznym i żałobnym. Laureatka konkursu Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, autorka książki Historiografia i mitologia kobiecości. Powieściopisarstwo Teodora Parnickiego (Warszawa–Toruń 2017). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Ruchu Literackim” i „Tekstualiach”.

Bibliografia

Brzozowska Sabina, Korale „z kropel krwi nanizane”. „Chłopi” Władysława Reymonta jako studium namiętności, „Pamiętnik Literacki” 2021, nr 4, s. 131–146, https://doi.org/10.18318/pl.2021.4.7

Girard René, Początki kultury, przeł. M. Romanek, Znak, Kraków 2006.

Kałwa Dobrochna, Historia kobiet – kilka uwag metodologicznych, w: Dzieje kobiet w Polsce. Dyskusja wokół przyszłej syntezy, red. K. Makowski, Nauka i Innowacje, Poznań 2014, s. 13–28.

Kałwa Dobrochna, W stronę historii gender, „Rocznik Antropologii Historii” 2014, nr 2, s. 7–10.

Koziołek Ryszard, Bierność polityczna „Chłopów”, w: R. Koziołek, Wiele tytułów, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019, s. 140–171.

Krakowska Joanna, Historia ludzi, „Dialog” 2021, nr 11–12, https://www.dialog-pismo.pl/w-numerach/historia-ludzi

Kuciel-Frydryszak Joanna, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023.

Kuciel-Frydryszak Joanna, Służące do wszystkiego, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2018.

Leder Andrzej, Nienapisana epopeja. Kilka uwag o zapomnianym wyzwoleniu, w: Chłopska (nie)pamięć. Dziedzictwo chłopskości w polskiej literaturze i kulturze, red. G. Grochowski, D. Krawczyńska, G. Wołowiec, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2019, s. 35–46.

Łebkowska Anna, Antropologia i literatura – „dziwny romans”. Zwroty i przemiany, „Teksty Drugie” 2023, nr 3, s. 30–44, https://doi.org/10.18318/td.2023.3.3

Madejska Marta, Aleja Włókniarek, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019.

Pobłocki Kacper, Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021.

Reymont Władysław Stanisław, Chłopi, t. 1–2, oprac. F. Ziejka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999 [BN I 279].

Sikorska-Kowalska Marta, Czy Łódź w XIX wieku była miastem kobiet?, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej” 2013, t. XI, s. 19–28.

Smoleń Barbara, Jagna, w: …czterdzieści i cztery. Figury literackie. Nowy kanon, red. M. Rudaś-Grodzka, K. Nadana-Sokołowska, B. Smoleń i in., Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2016, s. 253–263.

Strzelecka Marta, Ziemianki. Co panie z dworów łączyło z chłopkami, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023.

Szewczyk Joanna, Płeć reportażu herstorycznego. Wprowadzenie w problematykę gatunku, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2024, nr 2, s. 65–80, https://doi. org/10.26485/ZRL/2024/67.2/15

Szewczyk Joanna, Zwrot herstoryczny w badaniach antropologicznoliterackich: próba podsumowania, „Teksty Drugie” 2023, nr 3, s. 94–114, https://doi.org/10.18318/td.2023.3.7

Wielgosz Przemysław, Większość „większej połowy”. Ludowa historia kobiet, w: Ludowa historia kobiet, red. P. Wielgosz, Wydawnictwo RM, Warszawa 2023, s. 11–12.

Zacharska Jadwiga, Hanka czy Jagna? Ideał kobiety wiejskiej, w: J. Zacharska, O kobiecie w literaturze przełomu XIX i XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2000, s. 83–95.

Ziejka Franciszek, Wstęp, w: Reymont Władysław Stanisław, Chłopi, t. 1–2, oprac. F. Ziejka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999 [BN I 279], s. VII– CCXXVI.