Religious aspects of Władysław Stanisław Reymont’s short stories during World War I. A few additions

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.13

Keywords:

World War I, W.S. Reymont, short stories, Behind the Front, Catholicism

Abstract

The author would like to recall W.S. Reymont as a “chronicler of war”. The volume of short stories published in 1919 entitled Behind the Front (re-published in 1925 as A cracked bell) was already the subject of interest both to researchers of World War I literature and to reymontologists (B. Utkowska, M.J. Olszewska, M. Jazownik).

In the article, in accordance with its title, the author – often referring to the findings and analyses of the aforementioned scholars – tries to shed new light (“a few additions”) on the war short stories of the author of The Peasants, emphasizing their Christian dimension (in line with the intentions and religiosity of Reymont himself), as well as their anti-Germanism and anti-Jewish accents. By showing the heroism of the Polish peasant in the face of the brutality of war, he emphasized its source: the Christian, Catholic faith. The narrator usually does not distance himself from this faith, being a kind of eyewitness and a member of this rural community. Writing about war as a work of Satan and an emanation of evil, Reymont simultaneously emphasizes its inevitability.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Marcin Bajko, Uniwersytet w Białymstoku

Marcin Bajko, dr hab., adiunkt w Zakładzie Badań Źródłowych nad Literaturą XIX i XX wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Autor m.in. książek: Słowacki i spadkobiercy. Studia i szkice (2017), Wojna, rewolucja, przewrót. Twórczość Tadeusza Micińskiego w latach 1914–1918 (2023). Współredaktor czterech tomów Pism rozproszonych Tadeusza Micińskiego (2017–2020), opublikowanych w ramach grantu NPRH: „Naukowa edycja krytyczna Pism rozproszonych Tadeusza Micińskiego w czterech tomach: eseje, liryka, publicystyka” (2015–2020).

References

Barłowski Dezydery, Żyd jako fetysz. O antysemityzmie w powieściach i pismach politycznych Romana Dmowskiego, w: Obrazy nieobojętności. Szkice o zaangażowaniu w sztuce, red. A. Szawerna-Dyrszka, M. Tramer, K. Pfeifer, A. Więcek, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2022.
Google Scholar

Burek Tomasz, Prozatorski obraz i bilans wojny: od notatnika z przeżyć do epickiego ujęcia tematu, w: Literatura polska 1918–1932, t. 1, red. A. Brodzka, H. Zaworska, S. Żółkiewski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1975, s. 464.
Google Scholar

Dmowski Roman, Kwestia żydowska. Separatyzm Żydów i jego źródła, Nakładem „Gazety Warszawskiej”, Warszawa 1909.
Google Scholar

Jazownik Maria, Historia i sacrum w cyklu opowiadań Władysława Reymonta „Za frontem”, w: „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn, M. Sell, M. Wedemann, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2017, s. 274–277.
Google Scholar

Koc Barbara, Reymont. Opowieść biograficzna, wydanie uzupełnione i poprawione, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2000, s. 145.
Google Scholar

Kochanowski Marek, Miasto jako teatr. Obraz Londynu we wczesnych zapiskach podróżnych Władysława Stanisława Reymonta, w: M. Kochanowski, Modernizm mniej znany. Studia i szkice o literaturze, Wydawnictwo Prymat, Białystok 2016, s. 19–20.
Google Scholar

Krzyżanowski Jerzy R., Jasnogórska pielgrzymka Reymonta, w: Problematyka religijna w literaturze pozytywizmu i Młodej Polski. Świadectwa poszukiwań, red. S. Fita, Wydawnictwo KUL, Lublin 1993.
Google Scholar

Łoch Eugenia, Stefan Żeromski, Władysław Reymont i Jerzy Żuławski wobec pierwszej wojny światowej, w: Pierwsza wojna światowa w literaturze polskiej i obcej. Wybrane zagadnienia, red. E. Łoch, K. Stępnik, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1999, s. 77–79.
Google Scholar

Malik Jakub A., Modernistyczne credo. Religijność Władysława Stanisława Reymonta. Tezy biograficzne, w: Inny Reymont, red. W. Książek-Bryłowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2002.
Google Scholar

Okulicz-Kozaryn Radosław, Sceptyk idzie na pielgrzymkę. „Pielgrzymka do Jasnej Góry” Reymonta na tle pozytywistycznego sporu o wartość „wędrówek pobożnych”, w: Chrześcijańskie dziedzictwo duchowe narodów słowiańskich. Seria II: Wokół kultur śródziemnomorskich, t. I: Literatura i słowo, red. Z. Abramowicz, J. Ławski, Wydawnictwo Trans Humana, Białystok 2009, s. 454.
Google Scholar

Olszewska Maria Jolanta, Człowiek w świecie Wielkiej Wojny. Literatura polska z lat 1914–1919 wobec pierwszej wojny światowej. Wybrane zagadnienia, Wydawnic­two Wydziału Polonistyki UW, Warszawa 2004.
Google Scholar

Olszewska Maria Jolanta, Między okrucieństwem a heroizmem – wojenne opowiadania Władysława Reymonta, w: Inny Reymont, red. W. Książek-Bryłowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2002, s. 73–89.
Google Scholar

Olszewska Maria Jolanta, Trauma Wielkiej Wojny w wybranych opowiadaniach Wasyla Stefanyka. Lektura w kontekście twórczości pisarza, w: Modernizm polski i ukraiński. Paralele. Studia, red. nauk. M. Bracka, J. Ławski, R. Radyszewski, Wydawnictwo Collegium Columbinum, Kraków 2022, s. 82–91.
Google Scholar

„Poeta ze średniowiecznej ekstazy”. Ksiądz Antoni Szandlerowski (1878–1911), red. K. Badowska, D. Samborska-Kukuć, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022.
Google Scholar

Prymaka-Oniszk Aneta, Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2016.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Pęknięty dzwon, Nakładem Wydawnictwa Polskiego, Lwów–Poznań 1925.
Google Scholar

Utkowska Beata, Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2004.
Google Scholar

Published

2025-12-31

How to Cite

Bajko, M. (2025). Religious aspects of Władysław Stanisław Reymont’s short stories during World War I. A few additions. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 71(2), 223–235. https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.13