Łódź w Warszawie i Krakowie, czyli pierwodruk Ziemi obiecanej Władysława Reymonta w „Kurierze Codziennym” i „Nowej Reformie”

Przemysław Pietrzak

doi:10.18778/1505-9057.71.23

Authors

Przemysław Pietrzak Uniwersytet Warszawski https://orcid.org/0000-0002-1621-2070

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.23

Keywords:

Władysław Stanisław Reymont, Promised Land, “Kurier Codzienny”, “Nowa Reforma”, press, novel

Abstract

The article is concerned with first edition of Promised Land by Władysław Stanisław Reymont as a serial in two journals: “Kurier Codzienny” in Warsaw and “Nowa Reforma” in Kraków between 1897 and 1898. What I seek to investigate is possible mutual connections between ideas crucial for the novel and the problems discussed in one or both newspapers (urban space in Łódź, Polish-Jewish relations, laborers’ conditions). Content of the journals may be considered as a sort of introduction or commentary on the literary work. Sometimes the opposite: it is a novel that critically refers to what a reader could usually find in paper columns. I attempt then to reconstruct the possible conditions of Promised Land’s original reading. As a novel published in newspaper it was not only a separate narrative, but also a part of the journal’s broader offering. I also aim to precise key differences between “Kurier” and “Nowa Reforma” and ask how they could have influenced the reception of Reymont’s novel.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Przemysław Pietrzak, Uniwersytet Warszawski

Przemysław Pietrzak, dr hab., adiunkt w Zakładzie Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich w Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się historią i teorią gatunków ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnego przenikania się form fikcjonalnych z faktograficznymi. Opublikował m.in. monografię Powieść w świecie prasy. Bolesław Prus i inni (2017) oraz szereg artykułów w „Pamiętniku Literackim”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Pracach Filologicznych” i książkach zespołowych dotyczących głównie romantycznej teorii gatunków literackich, polskiej genologii, powiązania powieści z gatunkami prasowymi i reportażem.

References

A.K., Nasz kredyt hipoteczny, „Kurier Codzienny” 1897, nr 47, s. 2.
Google Scholar

A.P., [rubryka „Z różnych stron”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 50, s. 3.
Google Scholar

Bałabuch Henryk, Pozycja redaktora prowadzącego w Królestwie Polskim w końcu XIX w., „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1993/1994, z. 2, s. 15–28.
Google Scholar

Bismarck, „Kurier Codzienny” 1898, nr 210, s. 1.
Google Scholar

Bismarck, „Kurier Codzienny” 1898, nr 211, s. 1.
Google Scholar

Bolesławski Józef, Listy spod zaboru rosyjskiego, „Nowa Reforma” 1897, nr 29, s. 1.
Google Scholar

Budrewicz Tadeusz, „Kostka Napierski” – przeoczone konteksty polityczne powieści, w: Władysław Orkan. Piewca Gorców i Podhala, red. B. Faron, Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK, Kraków 2015, s. 77–92.
Google Scholar

„Bunt łódzki” 1892 roku: studia z dziejów wielkiego konfliktu społecznego, red. P. Samuś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1992.
Google Scholar

Chwalba Andrzej, Religijność robotników w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku, w: „Bunt łódzki” 1892 roku: studia z dziejów wielkiego konfliktu społecznego, red. P. Samuś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1992, s. 119–130.
Google Scholar

Cynizm wyborczy, „Nowa Reforma” 1897, nr 64, s. 1.
Google Scholar

Czapliński Przemysław, Księga założycielska polskiego kapitalizmu: o „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Teksty Drugie” 2019, z. 5, s. 309–325, https://doi.org/10.18318/td.2019.5.20
Google Scholar

Ćwierczakiewiczowa Lucyna, Z Iwonicza, „Kurier Codzienny” 1898, nr 183, s. 2.
Google Scholar

Dlewski W., Współczesny ruch rewolucyjny w Rosji, „Nowa Reforma” 1897, nr 18, 19.
Google Scholar

Dmowski Roman, Nowa powieść społeczna. Uwagi o „Ziemi obiecanej” Wł. St. Reymonta, „Przegląd Wszechpolski” 1899, nr 2, s. 80–90.
Google Scholar

Dziugieł-Łaguna Magdalena, Chaos nowoczesności a kosmos tradycji w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Prace Literaturoznawcze” 2013, nr 1 (68), s. 61–75.
Google Scholar

Elsi, Kto winien? cz. I, „Nowa Reforma” 1898, nr 192, s. 1.
Google Scholar

Elsi, Kto winien? cz. IV, „Nowa Reforma” 1898, nr 196, s. 1.
Google Scholar

G.R., Z Krynicy, „Kurier Codzienny” 1898, nr 182, s. 3.
Google Scholar

Goniewicz-Potocka Jadwiga, „Maleńka stacyjka życia”. Łódzki epizod Ignacego Dąbrowskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2024, nr 1 (68), s. 9–21, https://doi.org/10.18778/1505-9057.68.01
Google Scholar

Historia prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976.
Google Scholar

Hr. Stanisław Tarnowski o zaburzeniach, „Nowa Reforma” 1898, nr 154, s. 1.
Google Scholar

Hr. Stanisław Tarnowski o zaburzeniach, cz. II, „Nowa Reforma” 1898, nr 154, s. 1.
Google Scholar

j.w., Ze spisu jednodniowego, „Kurier Codzienny” 1897, nr 53, s. 2.
Google Scholar

Jabłonowski Władysław, Ziemia obiecana, „Głos” 1899, nr 11, s. 247.
Google Scholar

Jarowiecki Jerzy, Studia nad prasą polską XIX i XX wieku, t. 2, Akademia Pedagogiczna im. KEN, Kraków 2006, s. 11–72.
Google Scholar

Jastrzębiec J.L., Z całej Polski, „Przegląd Wszechpolski” 1898, nr 13, s. 3–4. Jeske-Choiński Teodor, „Ziemia obiecana”, „Kurier Warszawski” 1899, nr 150, s. 1.
Google Scholar

Jodełka-Burzecki Tomasz, Nota wydawnicza, w: W.S. Reymont, Pisma, wydanie krytyczne pod redakcją Zygmunta Szweykowskiego, t. III: Ziemia obiecana, T. I–II, oprac. T. Jodełka-Burzecki, I. Orlewiczowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970, s. 629–745.
Google Scholar

Jodełka-Burzecki Tomasz, Reymont przy biurku. Z zagadnień warsztatu pisarskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978, s. 279–330.
Google Scholar

Karwacka Helena, Wokół „Ziemi obiecanej”, „Przegląd Humanistyczny” 2000, nr 4, s. 33–58.
Google Scholar

Kmiecik Zenon, Prasa polska w Królestwie Polskim i Imperium Rosyjskim w latach 1865–1904, w: Historia prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976, s. 11–57.
Google Scholar

Kmiecik Zenon, Warszawska praca codzienna w latach 1886–1904, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1986, z. 4, s. 23–47.
Google Scholar

Koc Barbara, O rękopisach, cenzurze i warsztacie pisarskim „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Przegląd Humanistyczny” 1988, z. 7, s. 151–163.
Google Scholar

Koc Barbara, O „Ziemi obiecanej” Reymonta, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1990.
Google Scholar

[komentarz redakcyjny: Kraków, 18 lutego], „Nowa Reforma” 1897, nr 40, s. 1.
Google Scholar

[komentarz redakcyjny: Kraków, 12 marca], „Nowa Reforma” 1897, nr 59, s. 1.
Google Scholar

[komentarz redakcyjny: Kraków, 19 marca], „Nowa Reforma” 1897, nr 65, s. 1.
Google Scholar

[komentarz redakcyjny: Kraków, 9 kwietnia], „Nowa Reforma” 1897, nr 82, s. 1.
Google Scholar

[komentarz redakcyjny: Kraków, 8 czerwca], „Nowa Reforma” 1898, nr 130, s. 1.
Google Scholar

[komentarz redakcyjny: Kraków, 30 lipca], „Nowa Reforma” 1898, nr 173, s. 1.
Google Scholar

[korespondencja: Jasło, 14 czerwca], „Nowa Reforma” 1898, nr 135, s. 1.
Google Scholar

Krwawe rozruchy wyborcze, „Nowa Reforma” 1897, nr 49, s. 1–2.
Google Scholar

Krwawe zaburzenia w Dawidowie, „Nowa Reforma” 1897, nr 60, s. 2.
Google Scholar

Krzyżanowski Julian, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1937.
Google Scholar

Ks. Stojałowski i „kolega” Daszyński, „Nowa Reforma” 1898, nr 170, s. 1.
Google Scholar

Ksiądz Stojałowski wobec wyborów, „Naprzód” 1897, nr 7, s. 2.
Google Scholar

Kulczycka-Saloni Janina, Literatura polska lat 1876–1902 a inspiracja Emila Zoli, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1974.
Google Scholar

Latham Sean, Scholes Robert, The Rise of Periodical Studies, „Publications of the Modern Language Association of America” 2006, nr 2, s. 517–531, https://doi.org/10.1632/003081206X129693
Google Scholar

Lew H., Z piśmiennictwa, „Izraelita” 1899, nr 9, s. 87–88.
Google Scholar

Litwinowicz-Droździel Małgorzata, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.
Google Scholar

„Ludzie czy szakale?”, „Nowa Reforma” 1898, nr 151, s. 1.
Google Scholar

Matuszewski Ignacy, Przemysł w powieści, „Tygodnik Ilustrowany” 1899, nr 48–49, s. 993–944, 958–959.
Google Scholar

Myśliński Jerzy, Prasa polska w Galicji w dobie autonomicznej (1867–1918), w: Historia prasy polskiej. Prasa polska w latach 1864–1918, red. J. Łojek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976, s. 114–176.
Google Scholar

Nadmierna wrażliwość, „Kurier Codzienny” 1898, nr 186, s. 1.
Google Scholar

Narodowość a międzynarodowość, „Naprzód” 1897, nr 8, s. 3.
Google Scholar

Netty, [rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1893, nr 284, s. 3.
Google Scholar

Odezwa wyborcza Krakowskiego Komitetu Demokratycznego, „Nowa Reforma” 1897, nr 51, s. 1.
Google Scholar

Orkan Władysław, Listy 1891–1910, t. 1: 1891–1904, oprac. G. Brodacki, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2011.
Google Scholar

Perl Feliks, Dzieje ruchu socjalistycznego w zaborze rosyjskim, Nakładem Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS, Warszawa 1932.
Google Scholar

Piechota Dariusz, Przestrzeń Łodzi w zwierciadle dyskursu toksyczności: na marginesie „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Humanistyka i Przyrodoznawstwo” 2020, nr 26, s. 113–130, https://doi.org/10.31648/hip.6757
Google Scholar

Pietrzak Przemysław, Powieść w świecie prasy. Bolesław Prus i inni, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.
Google Scholar

Popiel Magdalena, Metamorfozy Piekła, w: Stulecie Młodej Polski, red. M. Podraza-Kwiatkowska, Kraków 1995, s. 349–357.
Google Scholar

Popiel Magdalena, Od topografii do przestrzeni mitycznej. Analiza przestrzeni w „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Pamiętnik Literacki” 1979, z. 4, s. 89–131.
Google Scholar

Próchnik Adam, Bunt łódzki w roku 1892. Studium historyczne, Magistrat m. Łodzi, Łódź 1932.
Google Scholar

Prus Bolesław, Kronika tygodniowa, „Kurier Codzienny” 1897, nr 301, s. 1.
Google Scholar

[przedruk z gazety „Warszawskij Dniewnik”], „Kurier Codzienny” 1892, nr 126, s. 1.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, oprac. i wstęp B. Koc, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2002.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki, B. Kocówna, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Ziemia obiecana, wstęp i oprac. Magdalena Popiel, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wydanie II przejrzane i uzupełnione, Wrocław 2014.
Google Scholar

Rod. Wład. [Władysław Rowiński?], Brak i nadmiar, „Kurier Codzienny” 1896, nr 351, s. 3.
Google Scholar

Romankówna Mieczysława, „Ziemia obiecana” Reymonta a rzeczywistość łódzka, „Prace Polonistyczne” 1937, s. 85–108.
Google Scholar

Rowiński Władysław, Małe wyjaśnienie, „Kurier Codzienny” 1896, nr 335, s. 3.
Google Scholar

Rowiński Władysław, Potrzeby robotników, „Kurier Codzienny” 1896, nr 337, s. 2.
Google Scholar

Rozkład w obozie Stojałowskiego, „Naprzód” 24 listopada 1898, numer okazowy, s. 2.
Google Scholar

Rozruchy w kraju, „Nowa Reforma” 1898, nr 137, s. 1.
Google Scholar

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 133, s. 2.
Google Scholar

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 136, s. 2.
Google Scholar

[rubryka „Kronika”] „Nowa Reforma” 1898, nr 141, s. 2.
Google Scholar

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 183, s. 2.
Google Scholar

[rubryka „Kronika”], „Nowa Reforma” 1898, nr 197, nr 3.
Google Scholar

[rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1896, nr 339, s. 3.
Google Scholar

[rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1896, nr 341, s. 3.
Google Scholar

[rubryka „Łódź”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 51, s. 3.
Google Scholar

[rubryka „Naokoło świata”], „Kurier Codzienny” 1898, nr 183, s. 2.
Google Scholar

[rubryka „Polityka”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 75, s. 4.
Google Scholar

[rubryka „Przegląd polityczny”], „Nowa Reforma” 1898, nr 176, s. 1.
Google Scholar

[rubryka „Telegraficzne i telefoniczne wiadomości »Nowej Reformy«”], „Nowa Reforma” 1898, nr 183, s. 3.
Google Scholar

[rubryka „Z chwili”], „Kurier Codzienny” 1897, nr 57, s. 3.
Google Scholar

S., Fronda zza grobu, „Kurier Codzienny” 1898, nr 212, s. 1.
Google Scholar

Soboń Marcin, Frysztak jako tragiczny przykład zachowania władz porządkowych w sytuacji pogromowej, w: Pogromy Żydów na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. T. 2: Studia przypadków (do 1939), red. K. Kijek, A. Markowski, Instytut Historii PAN, Warszawa 2019, s. 121–136.
Google Scholar

Soboń Marcin, „Hurra, chłopcy!” Pogromy Żydów w Nowosądeckiem w 1898, w: Pogromy Żydów na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. T. 2: Studia przypadków (do 1939), red. K. Kijek, A. Markowski, Instytut Historii PAN, Warszawa 2019, s. 103–119.
Google Scholar

Stan wyjątkowy przed sądem parlamentu, [stenogram dyskusji z 22 listopada 1898], „Naprzód” 24 listopada 1898, numer okazowy, s. 3.
Google Scholar

Śmiechowski Kamil, Sikorska-Kowalska Marta, Fukumoto Kenshi, Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016, https://doi.org/10.18778/8088-449-6
Google Scholar

Thérenty Marie-Ève, Mosaïques. Être écrivain entre presse et roman (1829–1836), Honoré Champion, Paris 2003.
Google Scholar

Tomczok Paweł, Literacki kapitalizm. Obrazy abstrakcji ekonomicznych w literaturze polskiej drugiej połowy XIX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2018.
Google Scholar

[umieszczone pod nagłówkiem „Warszawa, d. 10 maja”] „Kurier Codzienny” 1892, nr 129, s. 1.
Google Scholar

Une heure avec Ladislas Reymont, romancier polonais, laureat du Prix Nobel 1924, par Frédéric Lefevre, „Les nouvelles littéraires” 1925, nr 134, s. 1.
Google Scholar

Unowsky Daniel, The Plunder. The 1898 Anti-Jewish Riots in Habsburg Galicia, Stanford University Press, Stanford 2019, https://doi.org/10.11126/stanford/9780804799829.001.0001
Google Scholar

Wielki strejk angielski, „Nowa Reforma” 1898, nr 183, s. 1–2.
Google Scholar

Władysław St. Reymont pod znakiem „panteizmu druku”. Fragmenty korespondencji z firmą Gebethner i Wolff (1894–1926), oprac. B. Koc, Biblioteka Narodowa, Warszawa 2000.
Google Scholar

Wyka Kazimierz, Reymont, czyli ucieczka do życia, oprac. B. Koc, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.
Google Scholar

Z najnowszej literatury polskiej, „Naprzód” 1899, nr 13, s. 1.
Google Scholar

[Z wyborów austriackich], „Kurier Codzienny” 1897, nr 71, s. 3.
Google Scholar

Związek robotników w Rosji, „Nowa Reforma” 1897, nr 30, s. 2.
Google Scholar