Poland before human rights. Infrapolitics vs. nation-building in Władysław Reymont’s Chłopi
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.17Keywords:
Władysław Reymont, infrapolitics, nation-centred paradigm, easement, the people's history of PolandAbstract
The text explores the relationship between the nation-building function of Władysław Reymont’s Chłopi and the ways in which the infrapolitical activities are depicted in it. The theoretical framework is provided by the works of James C. Scott and Michał Rauszer. In this perspective, infrapolitics is understood as a “weapon of the weak”: actions that transcend politics as conceived by ruling groups, but which have political consequences nonetheless. The text offers a close reading of excerpts from Chłopi that represent the use of covert protocol, anonymous resistance and open rebellion. Particular attention is given to the battle of the forest. The article identifies and discusses two ways in which Reymont presents infrapolitical actions: their hostile appropriation for the myth of national unity and the nation-building invalidation of the peasants’ emancipatory actions. The text puts in a new light the question of whether Chłopi can be considered a peasant emancipatory epic or a national epic.
Downloads
References
Bachórz Józef, Wstęp, w: E. Orzeszkowa, Nad Niemnem, oprac. J. Bachórz, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2009 [BN I 292], s. III–CXLVI.
Billig Michael, Banalny nacjonalizm, przeł. M. Sekerdej, Znak, Kraków 2008.
Chmielewska Katarzyna, Lud w perspektywie, perspektywa ludu, „Teksty Drugie” 2021, nr 5, s. 295–296, https://doi.org/10.18318/td.2021.5.17
Forajter Wojciech, Zamiast wstępu, w: W. Forajter, Dyslokacje. Studia o literaturze i innych dyskursach XIX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2022, s. 9–22, https://doi.org/10.31261/PN.4122
Kizwalter Tomasz, O nowoczesności narodu. Przypadek polski, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 1999.
Koziołek Ryszard, Bierność polityczna „Chłopów”, w: R. Koziołek, Wiele tytułów, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019, s. 140–171.
Kulak Teresa, Mit narodowej siły polskiego ludu. (Fragment z dziejów polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku), w: Polskie mity polityczne XIX i XX wieku, red. W. Wrzesiński, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1994, s. 153–166.
Leder Andrzej, Nienapisana epopeja. Kilka uwag o zapomnianym wyzwoleniu, „Teksty Drugie” 2017, nr 6, s. 54–67.
Leszczyński Adam, Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2020.
Leszczyński Adam, Obrońcy pańszczyzny, Krytyka Polityczna, Warszawa 2023.
Łuczewski Michał, Odwieczny naród. Polak i katolik w Żmiącej, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.
Naród, [hasło] w: Słownik języka polskiego, t. II, cz. I: M-O, red. S.B. Linde, Drukarnia XX. Piiarów, Warszawa 1809, s. 252.
Naród, [hasło] w: Słownik języka polskiego, t. II, red. M. Szymczak, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979, s. 285.
Naród, [hasło] w: Słownik języka polskiego, t. III, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Kasa im. Mianowskiego, Warszawa 1904, s. 151.
Naród, [hasło] w: Słownik języka polskiego, t. IV, red. W. Doroszewski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1963, s. 1177.
Nowak Leszek, „Wyzwolenie społeczne” czy wyzwolenie narodowe? Przyczynek do zagadnienia narodu w nie-Marksowskim materializmie historycznym, w: tegoż, U podstaw teorii socjalizmu. Tom 1: Własność i władza. O konieczności socjalizmu, Wydawnictwo Nakom, Poznań 1991, s. 259–270.
Podraza-Kwiatkowska Maria, Młodopolskie doświadczenie transcendencji, w: Stulecie Młodej Polski, red. M. Podraza-Kwiatkowska, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 1995, s. 99.
Rauszer Michał, Siła podporządkowanych, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2021, https://doi.org/10.31338/uw.9788323547914
Reymont Władysław Stanisław, Chłopi, t. I–II, oprac. F. Ziejka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999 [BN I 279].
Reymont Władysław Stanisław, Rok 1794. Insurekcja, oprac. T. Jodełka-Burzecki, I. Orlewiczowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1980.
Reymont Władysław Stanisław, Rok 1794. Nil desperandum, oprac. T. Jodełka-Burzecki, I. Orlewiczowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1980.
Scott James C., Domination and the Arts of Resistance. Hidden Transcripts, Yale University Press, New Haven–London 1990.
Szacki Jerzy, O wieczności pytań typu „jedna Polska?”, w: Jedna Polska? Dawne i nowe zróżnicowania społeczne, red. A. Kojder, WAM, PAN, Kraków 2007, s. 42, 39.
Wasiewicz Jan, „Chytrze bydlą z pany kmiecie…”. Prolegomena do badań nad obecnością oporu chłopskiego w polskiej pamięci kulturowej, w: Chłopska (nie)pamięć. Dziedzictwo chłopskości w polskiej literaturze i kulturze, red. G. Grochowski, D. Krawczyńska, G. Wołowiec, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2019, s. 163–178.
Wierzejska Jagoda, Cena chłopskiej krwi. Motyw rabacji w literaturze międzywojennej a wspólnotowość narodu polskiego II Rzeczypospolitej, w: Chłopska (nie)pamięć. Dziedzictwo chłopskości w polskiej literaturze i kulturze, red. G. Grochowski, D. Krawczyńska, G. Wołowiec, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2019, s. 179–199.
Wyka Kazimierz, Próba nowego odczytania „Chłopów” Reymonta, „Pamiętnik Literacki” 1968, nr 2 (59), s. 57–105.
Ziejka Franciszek, Chłopski bohater historyczny w literaturze Młodej Polski, „Rocznik Komisji Historycznoliterackiej” 1968, s. 25–63.
Ziejka Franciszek, Wstęp, w: W.S. Reymont, Chłopi, t. I, oprac. F. Ziejka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999 [BN I 279], s. VII–CXXIX.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
