“Bisogna essere volpe e leone” – censorship and reception interference in the writing process of Bożyca by Bronisław Trentowski

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.68.14

Keywords:

censorship, self-censorship, reception, writing process, polish Romanticism, Bronisław Trentowski

Abstract

Bronisław Trentowski, one of the leading Polish philosophers of Romanticism, published only two excerpts from the manuscript of Bożyca lub teozofia, his philosophy of God. A reason why the work was not fully published was a bad reception of the published fragments by the Polish community, whose political identity at the time of Partitions was based on Catholic church. A collation of both published excerpts with the original manuscript reveals characteristic quantitative and qualitative differences between the manuscript and each print: one published in Paris without censorship, the other in Poznań under Prussian censorship law. Collation analysis, together with other documentation of the writing process, let us conclude that censorship interfered the writing process in a form of self-censorship. It also indicates that the author was ready to compromise with institutional censorship in the purpose of publishing, but he refused to compromise on his views to satisfy his readers.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Emilia Lipiec, Szkoła Doktorska Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

    Emilia Lipiec, doktorantka literaturoznawstwa w Szkole Doktorskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, absolwentka filologii polskiej i specjalizacji edytorskiej tegoż samego uniwersytetu oraz Lubelskiego Studium Sztuki i Projektowania na kierunku techniki graficzne. Członek dwóch zespołów realizujących granty NPRH: edycję Bożycy Bronisława Trentowskiego oraz edycję cyfrową Archiwum Filomatów. Niestrudzona poszukiwaczka odpowiedzi na pytanie „dlaczego?”. Opublikowała artykuł „Bożyca” Bronisława Trentowskiego: dzieło w trybach czasu wraz z fragmentami edycji dzieła w czasopiśmie „Kronos. Metafizyka, kultura, religia”. Od 2017 roku członek European Society for Textual Scholarship.

References

Główczyński Stanisław, [bez tytułu], „Teraźniejszość i Przyszłość” 1845, t. 1, nr 3, s. 362.

Horodyski Władysław, Bronisław Trentowski: (1808–1869), Nakładem Akademii Umiejętności, Kraków 1916.

Horton John, Self-censorship, „Res Publica” 2011, nr 17, s. 9–106, https://www.researchgate.net/publication/225646941_Self-Censorship [dostęp: 22.08.2022].

Kozanecki Tadeusz, Od wydawcy, [w:] Bronisław Trentowski, Pisma o filozofii religii, oprac. wstęp i komentarz Kozanecki Tadeusz, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 1965, t. 11, s. 140–146.

Kozłowski Feliks (Lechicki Paweł), Czem jest filozofia tak zwana uniwersalna, obok religii chrześciańskiej objawionej, „Dziennik Narodowy” 1842, nr 65, s. 259–261.

Kridl Manfred, Adam Mickiewicz (1798–1855), „American Slavic and East European Review” 1948, tom 7, nr 4, s. 340–360, https://doi.org/10.2307/2491889 https://www.jstor.org/stable/2491889?seq=1 [dostęp: 22.08.2022].

Kucharczyk Grzegorz, Cenzura pruska w Wielkopolsce w czasach zaborów 1815–1914, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2001.

Lipiec Emilia, „Bożyca” Bronisława Trentowskiego: dzieło w trybach czasu, „Kronos. Metafizyka, kultura, religia” 2017, nr 4, s. 5–20.

Machiavelli Niccolo, La volpe e il leone, [w:] Il principe, rozdz. 18, wersy 5, 13, 14, https://letteritaliana.weebly.com/la-volpe-e-il-leone.html [dostęp: 22.08.2022].

Matczuk Alicja, Potyczki bibliografów z cenzurą w okresie zaborów „Folia Toruniensia” 2017, nr 17, s. 75–101, https://apcz.umk.pl/FT/article/view/FT.2017.006 [dostęp: 22.08.2022].

Mickiewicz Adam, Forefathers’ Eve, tłum. Dorothea Prall Radin, red. George Rapall Noyes, cz. 3, sc. 2–5, „The Slavonic Review” 1925, t. 4, nr 10, s. 42–66, http://www.jstor.org/stable/4201925 [dostęp: 22.08.2022].

Mickiewicz Adam, Konrad Wallenrod, Drukiem Karola Kraya, Petersburg 1828, s. I. https://polona.pl/item/konrad-wallenrod-powiesc-historyczna-z-dziejow-litewskich-i-pruskich,MTA5NTYy/ [dostęp: 22.08.2022].

Neumann Gerhard, Script, work and published form: Franz Kafka’s incomplete text, „Studies in Bibliography” 1988, t. 41, s 77–99, http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=StudiesInBiblio/uvaBook/tei/sibv041.xml;chunk.id=vol041.04;toc.depth=1;toc.id=vol041.04;brand=default [dostęp: 22.08.2022].

Pieróg Stanisław, Mistyka i gnoza w myśli filozoficznej polskiego romantyzmu (Mickiewicz, Trentowski i Libelt), „Kronos. Metafizyka, kultura, religia” 2017, nr 4, s. 107–128.

Przedpełski Marian, „Jeszcze Polska nie zginęła...” (cz. III.). Recepcja Mazurka Dąbrowskiego i innych pieśni hymnicznych, „Notatki Płockie” t. 38, nr 4(157), s. 3–13.

Siemann Wolfram, Gesellschaft im Aufbruch. Deutschland 1849–1871, Wydawnictwo Suhrkamp, Frankfurt am Main 1990.

Siemann Wolfram, Von der offenen zur mittelbaren Kontrolle. Der Wandel in der deutschen Preßgesetzgebung und Zensurpraxis des Jahrhunderts, [w:] „Unmoralisch an sich...” Zensur im und Jahrhundert, Wydawnictwo Otto Harrassowitz, Wiesbaden 1988, s. 293–308.

Trentowski Bronisław [rękopis], Bożyca lub teozofia, Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie, Kraków 1842–1854, sygn. 3161.

Trentowski Bronisław, Bożyca lub teozofia, [w:] Bronisław Trentowski, Pisma o filozofii religii, oprac. wstęp i komentarz T. Kozanecki, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 1966, t. 11, s. 146–206.

Trentowski Bronisław, Bożyca lub teozofia (fragmenty), wyb. i oprac. E. Lipiec, „Kronos. Metafizyka, kultura, religia” 2017, nr 4, s. 21–106.

Trentowski Bronisław, Chowanna czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, t. 1–2, W księgarni Nowej, Poznań 1842, https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/848/edition/2342/content [dostęp: 22.08.2022].

Trentowski Bronisław, Listy Br. Trentowskiego (1836–1869), red. Pigoń Stanisław, Nakładem Polskiej Akademji Umiejętności: Skł. gł. w księg. Gebethnera i Wolffa, Kraków 1937.

Trentowski Bronisław, Myślini, czyli całokształt loiki narodowej, nakładem autora u N. Kamieńskiego i Spółki, Poznań 1844, https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/1580/edition/29989/content [dostęp: 22.08.2022].

Trentowski Bronisław, Rzecz dotycząca Towiańszczyzny. Ułomek z Teozofii Bronisława Trentowskiego, „Teraźniejszość i Przyszłość. Przegląd polityczny” 1845, nr 3, s. 289–361, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/99523/display/Default [dostęp: 22.08.2022].

Trentowski Bronisław, Ułomek z Teozofii Bronisława Trentowskiego, „Rok 1845 pod Względem Oświaty, Przemysłu i Wypadków Czasowych” 1845, nr 1, s. 1–28, https://polona.pl/item/rok-1845-pod-wzgledem-oswiaty-przemyslu-i-wypadkow-czasowych-t-3-1845,ODQ4ODY0MzE/0/#info:metadata [dostęp: 22.08.2022].

Trentowski Bronisław, Ułomki polityczne, „Teraźniejszość i Przyszłość. Przegląd polityczny” 1845, nr 4, s. 415–569, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/99523/display/Default [dostęp: 21.10.2022].

Trentowski Bronisław, Wizerunki duszy narodowej z końca ostatniego szesnastolecia, Księgarnia Słowiańska, Paryż 1847, https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/214772/edition/258129/content [dostęp: 22.08.2022].

Published

2024-09-10 — Updated on 2024-10-14

Versions

Issue

Section

Articles

How to Cite

Lipiec, Emilia. (2024) 2024. “‘Bisogna Essere Volpe E leone’ – Censorship and Reception Interference in the Writing Process of Bożyca by Bronisław Trentowski”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 68 (1): 261-86. https://doi.org/10.18778/1505-9057.68.14.