„[…] te moje nieszczęsne sonety” – niedoczytana poezja Tadeusza Boya-Żeleńskiego?

Michalina Żurek

doi:10.18778/1505-9057.72.05

Autor

Michalina Żurek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu https://orcid.org/0009-0005-4558-0541

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.72.05

Słowa kluczowe:

debiut literacki, dekadentyzm, Młoda Polska, poezja, Tadeusz Boy- -Żeleński

Abstrakt

W artykule zaproponowano odczytanie zmarginalizowanej i wczesnej twórczości poetyckiej Tadeusza Boya-Żeleńskiego, zwłaszcza jego debiutanckich sonetów. Lektura utworów Chrystus, Ave Caesar, Marzenie i Pożar ujawnia ich zakorzenienie w przemianach duchowych końca XIX wieku, widocznych w motywach cierpienia, destrukcji czy erotyzmu. Wczesna liryka Boya okazuje się ważnym świadectwem jego artystycznych poszukiwań i wskazuje na konieczność uwzględnienia debiutanckich wierszy w badaniach nad młodopolskim rodowodem twórcy.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Michalina Żurek - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Michalina Żurek, studentka I roku studiów magisterskich filologii polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na literaturze modernistycznej, szczególnie na okresie Młodej Polski i twórczości Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Interesuje ją także analiza debiutów literackich, biografizm i autobiografizm oraz badania nad stylem literackim. W pracy naukowej bada wpływ doświadczeń życiowych pisarzy na ich twórczość, zwłaszcza w kontekście relacji między życiem a literaturą w okresie przełomu XIX i XX wieku. Zajmuje się także twórczością niemieckiego poety Heinricha Heinego oraz jego wpływem na polskich poetów modernistycznych.

Bibliografia

Okulicz-Kozaryn Radosław, Marzenie, [w:] Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918. Pojęcia – terminy – zjawiska – przekroje, t. 1: A–M, red. J. Bachórz, G. Borkowska, T. Kostkiewiczowa, M. Rudkowska, M. Strzyżewski, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2016.

Opieński Henryk, Listy do Anny. Zeszyt 2. Okres rzeszowski 18.08.1894–27.02.1895, oprac., wstęp i komentarze J. Cywińska, M. Sieradz, J. Leśniewska, J. Sygnarski, Fundacja „Archiwum Helveto-Polonicum”, Fryburg 2022.

Orzeszkowa Eliza, Ernest Renan, „Ateneum” 1886, t. 2, z. 1.

Podraza-Kwiatkowska Maria, Wolność i transcendencja. Studia i eseje o Młodej Polsce, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2001.

Prawda o Boyu-Żeleńskim. Głosy krytyczne, oprac., wstęp C. Lechicki, „Dom Książki Polskiej”, Warszawa 1933.

Przerwa-Tetmajer Kazimierz, Poezje. Seria II, nakł. autora, Kraków 1895.

Renan Ernest, Żywot Jezusa, przeł. A. Niemojewski, nakł. tłumacza, Kraków 1904.

Sienkiewicz Henryk, Quo vadis. Powieść z czasów Nerona, oprac. T. Żabski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2002.

Słonimski Antoni, Alfabet wspomnień, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.

Stawar Andrzej, Tadeusz Żeleński (Boy), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1958.

Śliwińska Monika, Książę. Biografia Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2024.

Świeczkowska Ines, Wyobraźnia pasyjna w polskiej literaturze religijnej późnego średniowiecza, „Tekstura. Rocznik filologiczno-kulturoznawczy” 2023, nr 11.

Tacyt, Wybór pism, przeł. i oprac. S. Hammer, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2004.

Tuczyński Jan, Schopenhauer a Młoda Polska, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1969.

Walas Teresa, Ku otchłani. Dekadentyzm w literaturze polskiej 1890–1905, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1986.

Winklowa Barbara, Listy Tadeusza Boya-Żeleńskiego do Anny Leszczyńskiej, „Pamiętnik Literacki” 1968, t. 59, z. 1.

Winklowa Barbara, Tadeusz Żeleński (Boy). Twórczość i życie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1967.

Wyke Maria, Neron, spektakle prześladowań i nadmiaru, przeł. D. Dąbrowska, M. Zakolska, [w:] Filmowa Europa, red. M. Pabiś-Orzeszyna, M. Rawska, P. Sitarski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020.

Zgorzelski Czesław, O sztuce poetyckiej Mickiewicza, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1976.

Zimand Roman, Wokół debiutu Boya-recenzenta, „Dialog” 1966, nr 11.