I po dniach wielu, i po latach wielu Władysława Reymonta – pierwszy szkic Wampira czy autonomiczny projekt literacki?

Jadwiga Goniewicz-Potocka

doi:10.18778/1505-9057.71.05

Autor

Jadwiga Goniewicz-Potocka Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-5715-2772

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.05

Słowa kluczowe:

Władysław Stanisław Reymont, proces twórczy, archiwum pisarza, Młoda Polska, Wanda Toczyłowska, Aurelia Reymontowa

Abstrakt

W artykule podjęto próbę krytycznego uporządkowania wiedzy o nieukończonym szkicu powieści I po dniach wielu, i po latach wielu Władysława Reymonta, utożsamianym z pierwotną wersją Wampira lub z częścią planowanej „amerykańskiej” tetralogii. Celem pracy jest weryfikacja tych przekonań poprzez analizę rękopisów, przytoczenie wypowiedzi i notatek samego autora na temat powieści, a także jego korespondencji z Wandą Szczukową i Wandą Toczyłowską. Zastosowano metodę źródłową, sięgając do niepublikowanych brulionów Reymonta przechowywanych w Bibliotece Ossolineum oraz do dokumentów epistolograficznych. Okazuje się bowiem, że zachowane tam notatki do utworu I po dniach wielu mogą stanowić samodzielny, nieukończony projekt powieści, silnie inspirowany relacją Reymonta z żoną Aurelią Szacsznajder oraz Wandą Toczyłowską.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Jadwiga Goniewicz-Potocka - Uniwersytet Łódzki

Jadwiga Goniewicz-Potocka, dr, asystentka w Zakładzie Literatury XIX wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Autorka rozprawy doktorskiej „W cieniu Śmierci. Życie i twórczość Ignacego Dąbrowskiego (1869–1932)”, artykułów naukowych z zakresu historii literatury przełomu wieków XIX i XX oraz edytorstwa, publikowanych m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Sztuce Edycji” czy „Roczniku Historii Prasy Polskiej”; współautorka dwutomowej edycji pism Włodzimierza Kirchnera i korespondencji Zofii Kossak. Od 2023 roku wykonawczyni w grancie NPRH: Literacka i rodzinna korespondencja Zofii Kossak – edycja krytyczna. Główne zainteresowania naukowe: polska proza przełomu XIX i XX wieku, egodokumenty, edytorstwo, autopatografia.

Bibliografia

Gamma [Henryk Galle], Z pod pióra, „Tygodnik Ilustrowany” 1909, nr 2, s. 36.

Goniewicz-Potocka Jadwiga, Dramatopisarski debiut Reymonta. Za późno (1899) w świetle brulionów, „Czytanie Literatury” 2025, nr 14 (w druku).

Ig. M. [Ignacy Matuszewski], Spotkanie się pociągów pod Włochami. Wrażenia naocznego świadka, „Tygodnik Ilustrowany” 1900, nr 29, s. 573–574.

Inwentarz rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, t. 1, oprac. J. Turska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1948.

Ixion, Światowy triumf literatury polskiej. Wł. St. Reymont laureatem Nobla. Wywiad specjalny „Wiadomości Literackich”, „Wiadomości Literackie” 1924, nr 47, s. 1.

Jodełka-Burzecki Tomasz, Nota wydawnicza, w: W.S. Reymont, Wampir, oprac. T. Jodełka-Burzecki, I. Orlewiczowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975, s. 191–230.

Jodełka-Burzecki Tomasz, Reymont przy biurku. Z zagadnień warsztatu pisarskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.

Kocówna Barbara, Amerykańska powieść Reymonta, „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 1971, nr 6, s. 5–19.

Kocówna Barbara, Reymont: opowieść biograficzna, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2000.

Kucab Mateusz, W poszukiwaniu straconego Eleuzis. Szekspirowskie i indyjskie inspiracje w Wampirze Władysława Stanisława Reymonta, „Dydaktyka Polonistyczna” 2018, nr 4, s. 60–73, https://doi.org/10.15584/dyd.pol.13.2018.5

Mickiewicz Adam, Sen, w: A. Mickiewicz, Poezje Adama Mickiewicza wydane w setną rocznicę urodzin wieszcza, 1798–1898, t. II, Nakładem Karola Miarki w Mikołowie, Mikołów–Warszawa 1898, s. 44.

[Rozpoczynamy rok 1900 dwoma utworami powieściowymi…], „Gazeta Lwowska” 1900, nr 5, s. 12.

Reymont Władysław Stanisław, [Bruliony utworów prozą i dramatów z lat 1899–1900], Zakład Narodowy im. Ossolińskich, rkps 6962/I, k. 315–346.

Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Wydawnictwo Collegium Columbinum, Kraków 2009.

Reymont Władysław Stanisław, I po dniach wielu, i po latach wielu, w: W.S. Reymont, [Utwory prozą z lat 1905–1908], Zakład Narodowy im. Ossolińskich, rkps 6969/I, s. 463–557.

Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, oprac. B. Kocówna, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2002.

Reymont Władysław Stanisław, Listy do Wandy Toczyłowskiej z lat 1907–1912, oprac. B. Koc, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1981.

Reymont Władysław Stanisław, Miłość i katastrofa. Listy do Wandy Szczukowej, oprac. T. Jodełka-Burzecki, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.

Reymont Władysław Stanisław, [Szkice, notatki i redakcje brulionowe utworów prozą z lat 1895–1897], Zakład Narodowy im. Ossolińskich, rkps 6960/I, k. 1.

Reymont Władysław Stanisław, We mgłach, w: W.S. Reymont, [Utwory prozą z lat 1905–1908], Zakład Narodowy im. Ossolińskich, rkps 6962/1, s. 89–230.

Reymont Władysław Stanisław, [Zapiski o charakterze osobistym z lat 1901–1925, notatki, pomysły, scenariusze, fragmenty utworów literackich. Cz. 2], Zakład Narodowy im. Ossolińskich, rkps 6977/II A, s. 593.

Samborska-Kukuć Dorota, Stefania z Hulanickich Liwska – młodzieńcza miłość Reymonta (wobec nagromadzonych niejasności), „Pamiętnik Literacki” 2023, nr 2, s. 217–229.

Talikowski Stefan, Reymont w kręgu rodzinnym, Łódź 1973, https://doi.org/10.18318/pl.2023.2.13

Wojcieszek Agnieszka, „[…] jestem bowiem z tych, którzy jeśli coś czują, to całą potęgą, jeśli kochają, to już całym huraganem”. Historia pewnej miłości w świetle korespondencji Władysława Stanisława Reymonta, w: Życie prywatne Polaków w XIX wieku. Prywatne światy zamknięte w listach, red. J. Kita, M. Korybut-Marciniak, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź–Olsztyn 2018, s. 281–289, https://doi.org/10.18778/8142-182-9.19

Wojcieszek Agnieszka, Reymontowski Wampir w kontekście biografii autora, w: Sfery kreacji, red. A. Luboń, J. Gościńska, M. Karpińska, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016, s. 55–68.

Z prasy polskiej, „Dzień” 1909, nr 10, s. 2.