Chłopskie herstorie w Lipcach

Joanna Szewczyk

doi:10.18778/1505-9057.71.18

Autor

Joanna Szewczyk Uniwersytet Jagielloński https://orcid.org/0000-0002-3486-9455

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.18

Słowa kluczowe:

Władysław Stanisław Reymont, Chłopi, zwrot herstoryczny, zwrot ludowy, kobiety

Abstrakt

Artykuł stanowi analizę Chłopów w perspektywie wzajemnych inspiracji zwrotów badawczych – herstorycznego i ludowego, wyraźnie obecnych w ostatnich latach na gruncie polskiej humanistyki. Jego celem jest odczytanie powieści Władysława Stanisława Reymonta przez pryzmat kategorii płci kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między kobietami: wykraczających poza ugruntowaną i opartą na silnym kontraście oraz genderowych stereotypach opozycję postaci Jagny i Hanki. Przedmiotem refleksji są kobiece sojusze, rywalizacje i konflikty w Lipcach, których oś stanowią krzyżujące się ze sobą mechanizmy genderowe, ekonomiczne i reprodukcyjne, a także napięcie między rewoltującym potencjałem mieszkanek Lipiec a ich zanurzeniem w mitycznym bezczasie. Zawarte w artykule rozważania wpisują się w refleksję o kanoniczności Chłopów w literaturze polskiej i możliwościach jej genderowego przeformułowania, a także o „oddolnych” projektach kobiecej emancypacji, wykraczających poza formy kultury szlacheckiej.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.

Biogram autora

Joanna Szewczyk - Uniwersytet Jagielloński

Joanna Szewczyk, doktor, literaturoznawczyni, adiunktka w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby. Naukowo zajmuje się antropologią literatury, krytyką feministyczną i genderową, literaturą i historią kobiet oraz dyskursem maladycznym i żałobnym. Laureatka konkursu Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, autorka książki Historiografia i mitologia kobiecości. Powieściopisarstwo Teodora Parnickiego (Warszawa–Toruń 2017). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Ruchu Literackim” i „Tekstualiach”.

Bibliografia

Brzozowska Sabina, Korale „z kropel krwi nanizane”. „Chłopi” Władysława Reymonta jako studium namiętności, „Pamiętnik Literacki” 2021, nr 4, s. 131–146, https://doi.org/10.18318/pl.2021.4.7
Google Scholar

Girard René, Początki kultury, przeł. M. Romanek, Znak, Kraków 2006.
Google Scholar

Kałwa Dobrochna, Historia kobiet – kilka uwag metodologicznych, w: Dzieje kobiet w Polsce. Dyskusja wokół przyszłej syntezy, red. K. Makowski, Nauka i Innowacje, Poznań 2014, s. 13–28.
Google Scholar

Kałwa Dobrochna, W stronę historii gender, „Rocznik Antropologii Historii” 2014, nr 2, s. 7–10.
Google Scholar

Koziołek Ryszard, Bierność polityczna „Chłopów”, w: R. Koziołek, Wiele tytułów, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019, s. 140–171.
Google Scholar

Krakowska Joanna, Historia ludzi, „Dialog” 2021, nr 11–12, https://www.dialog-pismo.pl/w-numerach/historia-ludzi
Google Scholar

Kuciel-Frydryszak Joanna, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023.
Google Scholar

Kuciel-Frydryszak Joanna, Służące do wszystkiego, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2018.
Google Scholar

Leder Andrzej, Nienapisana epopeja. Kilka uwag o zapomnianym wyzwoleniu, w: Chłopska (nie)pamięć. Dziedzictwo chłopskości w polskiej literaturze i kulturze, red. G. Grochowski, D. Krawczyńska, G. Wołowiec, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2019, s. 35–46.
Google Scholar

Łebkowska Anna, Antropologia i literatura – „dziwny romans”. Zwroty i przemiany, „Teksty Drugie” 2023, nr 3, s. 30–44, https://doi.org/10.18318/td.2023.3.3
Google Scholar

Madejska Marta, Aleja Włókniarek, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019.
Google Scholar

Pobłocki Kacper, Chamstwo, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Chłopi, t. 1–2, oprac. F. Ziejka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999 [BN I 279].
Google Scholar

Sikorska-Kowalska Marta, Czy Łódź w XIX wieku była miastem kobiet?, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej” 2013, t. XI, s. 19–28.
Google Scholar

Smoleń Barbara, Jagna, w: …czterdzieści i cztery. Figury literackie. Nowy kanon, red. M. Rudaś-Grodzka, K. Nadana-Sokołowska, B. Smoleń i in., Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2016, s. 253–263.
Google Scholar

Strzelecka Marta, Ziemianki. Co panie z dworów łączyło z chłopkami, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023.
Google Scholar

Szewczyk Joanna, Płeć reportażu herstorycznego. Wprowadzenie w problematykę gatunku, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2024, nr 2, s. 65–80, https://doi. org/10.26485/ZRL/2024/67.2/15
Google Scholar

Szewczyk Joanna, Zwrot herstoryczny w badaniach antropologicznoliterackich: próba podsumowania, „Teksty Drugie” 2023, nr 3, s. 94–114, https://doi.org/10.18318/td.2023.3.7
Google Scholar

Wielgosz Przemysław, Większość „większej połowy”. Ludowa historia kobiet, w: Ludowa historia kobiet, red. P. Wielgosz, Wydawnictwo RM, Warszawa 2023, s. 11–12.
Google Scholar

Zacharska Jadwiga, Hanka czy Jagna? Ideał kobiety wiejskiej, w: J. Zacharska, O kobiecie w literaturze przełomu XIX i XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2000, s. 83–95.
Google Scholar

Ziejka Franciszek, Wstęp, w: Reymont Władysław Stanisław, Chłopi, t. 1–2, oprac. F. Ziejka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1999 [BN I 279], s. VII– CCXXVI.
Google Scholar