Fragment, czyli pogranicze filozofii i literatury w pisarstwie Emila Ciorana
DOI:
https://doi.org/10.18778/1689-4286.27.02Abstrakt
This article concerns fragmentary writing of Emil Cioran. The author tries to show that the fragment is a specific type of artistic creativity that is situated between literature and philosophy. The initial part of the article deals with the problem of modern fragmentarism that was born in the times of German romanticism. Then, the author investigates the causes of Cioran’s fragmentary writing, which are: the opposition to systematic philosophy, the opposition to modern idea of a literary „work” and the intellectual honesty which shows heterogeneity of life. All this makes the fragment very difficult to interpret: we wish to adopt the whole sense of it, but we cannot do this. Also, the title issue turns out to be unsolvable. Cioran escapes fixed categories. And fragment, as an unsuccessful, fractured discourse, can be both literature and philosophy, or none of them. That makes it similar to Jacques Derrida’s ideas of farmakon, aporia or différance.
Bibliografia
Adorno, Theodor W., 1999, Minima moralia. Refleksje z poharatanego życia, przeł. M. Łukasiewicz, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Arendt, Hannah, 1991, Myślenie, przeł. H. Buczyńska-Garewicz, Warszawa: Czytelnik.
Arystoteles, 1990, Metafizyka, [w:] Arystoteles, Dzieła wszystkie, Warszawa.
Benn, Gottfried, 2011, Nigdy samotniej i inne wiersze (1912–1955), wybór, oprac. i wstęp Z. Jaskuła, Wrocław: Biuro Literackie.
Bosquet, Alain, 1995, Cioran, „Forum”, 22, s. 19.
Chawziuk, Tadeusz, 1996, Cioran do śmiechu, „Nowy Nurt”, 6, ss. 1, 16.
Cioran, Emil, 1999, Rozmowy z Cioranem, przeł. I. Kania, Warszawa: KR.
Cioran, Emil, 2004, Zeszyty 1957–1972, słowo wstępne S. Boué, przeł. i opatrzył przypisami I. Kania, Warszawa: KR.
Czaja, Dariusz, 2009, Fragmenty (nicości), [w:] Dariusz Czaja, Lekcje ciemności, Wołowiec: Czarne, ss. 237–252.
Derrida, Jacques, 1992, Farmakon, przeł. K. Matuszewski, [w:] Jacques Derrida, Pismo filozofii, Kraków: inter esse.
Derrida, Jacques, 1993, Aporias, trans. by T. Dutoit, Stanford.
Filek, Janina, 2005, Filozofia odrzucenia. Wokół myśli Emila Ciorana, „Colloquia Communia. Filozofia człowieka”, 1–2, ss. 58–67.
Gadamer, Hans-Georg, 2003, Język i rozumienie, wybór, przekład i posłowie P. Dehnel, B. Sierocka, Warszawa: Fundacja Aletheia.
Geertz, Clifford, 1998, O gatunkach zmąconych, przeł. Z. Łapiński, [w:] Ryszard Nycz (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów, Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszczyński.
Hilsbecher, Walter, 1972, Tragizm, absurd i paradoks. Eseje, przeł. S. Błaut, Warszawa: PIW.
Januszkiewicz, Michał, 1997, W perspektywie egzystencjalizmu: filozofia — literatura — interpretacja egzystencjalna, [w:] Tomasz Mizerkiewicz (red.), Śladami człowieka książkowego, Poznań: Polinfo.
Kania, Ireneusz, 2001, Ścieżka nocy, Kraków: Znak.
Kunce, Aleksandra, 2001, Jak mikro- i makrologicznie myśleć o tożsamości?, [w:] Aleksander Nawarecki (red.), Miniatura i mikrologia literacka, t. 2, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Lyotard, Jean-Francois, 1997, Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, przeł. M. Kowalska i J. Migasiński, Warszawa: KR.
Markowski, Michał Paweł, 1997, Nietzsche. Filozofia interpretacji, Kraków: Universitas.
Markowski, Michał Paweł, 2009, Życie na miarę literatury, Kraków: Homini.
Mattheus, Bernd, 2008, Cioran. Portret radykalnego sceptyka, przeł. R. Reszke, Warszawa: KR.
Michalski, Maciej, 2003, Dyskurs — apokryf — parabola. Strategie filozofowania w prozie współczesnej, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Mróz, Piotr, 2005, Samobójstwo myśli: uwagi o filozoficznej aforystyce E. Ciorana, „Estetyka i Krytyka”, 2, ss. 210–223.
Nietzsche, Friedrich, 1973, Aforyzmy, Warszawa: PIW.
Nietzsche, Friedrich, 2001, Zapiski o nihilizmie (z lat 1885–1889), przeł. G. Sowiński, [w:] Grzegorz Sowiński (red.), Wokół nihilizmu, Kraków: Wydawnictwo A.
Pessoa, Fernando, 2007, Księga niepokoju Bernarda Soaresa, pomocnika księgowego w Lizbonie, przeł. M. Lipszyc, Izabelin: Świat Książki.
Piechaczek, Sławomir, 2008, Człowiek jako chore zwierzę: z antropologii E. M. Ciorana, „Przegląd Filozoficzny”, 3, ss. 107–123.
Schlegel, Friedrich, 2009, Fragmenty, przeł. C. Bartl, oprac., wstęp i koment. M. P. Markowski, Kraków: Universitas.
Sontag, Susan, 1968, Introduction, [w:] Emil Cioran, The Temptation to Exist, Chicago.
Zabłocki, Krzysztof, 1990, Cioran-story, „Literatura na Świecie”, 1, ss. 282–300.
Zagajewski, Adam, 2007, Poeta rozmawia z filozofem, Warszawa: Zeszyty Literackie.
Zawadzki, Andrzej, 2009, Literatura a myśl słaba, Kraków: Universitas.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
