W poszukiwaniu sposobów do życia – uwarunkowania społeczno-polityczne kresowej inteligencji urzędniczej w XIX stuleciu. Przypadek Stanisława Dolińskiego
DOI:
https://doi.org/10.18778/2080-8313.19.07Słowa kluczowe:
urzędnicy, XIX wiek, Wilno, szlachta, inteligencjaAbstrakt
Formująca się grupa społeczna – inteligencja ziem litewsko-białoruskich wywodziła się ze zubożałej szlachty. Artykuł dotyczy warunków prawnych, społecznych i politycznych, w jakich inteligencja urzędnicza się konstytuowała. Ukazuje uwarunkowania jej rozwoju oraz motywy wyboru karier w administracji rosyjskiej. Analizuje skład społeczny poszczególnych urzędów administracyjnych przed wybuchem powstania styczniowego. Przytacza też przykład urzędniczej biografii zubożałego szlachcica Stanisława Dolińskiego.
Bibliografia
Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, f. 1135, inw. 20, sygn. 97, 98, 99, 103.
Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, f. 381, inw. 15, sygn. 158, 159, 162, 169.
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Grodnie, f. 2, inw. 37, sygn. 187, 331, 1822, 1829, 2018.
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Mińsku, f. 299, inw. 7, sygn. 72, 123.
Rosyjskie Państwowe Archiwum Historyczne w Petersburgu, f. 1400, inw. 2, sygn. 64.
Aleksandravicius E., Kulakauskas A., Pod władzą carów, Kraków 2003.
Bairašauskaitė T., O litewskich marszałkach gubernialnych i powiatowych (do 1863 r.), „Przegląd Wschodni” 1997, t. 4, z. 2.
Beauvois D., Inteligencja bez wyjścia (1803–1832), [w:] Inteligencja polska pod zaborami, red. R. Czepulis-Rastenis, Warszawa 1978.
Beauvois D., Inteligencja polska na zachodnich kresach cesarstwa rosyjskiego w XIX wieku. „Echa Przeszłości” 2008, nr 9.
Beauvois D., Polacy na Ukrainie 1831–1863. Szlachta polska na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie, Paryż 1988.
Beauvois D., Szkolnictwo polskie na ziemiach litewsko-ruskich 1803–1832, t. 1–2, Rzym–Lublin 1991.
Beauvois D., Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie, Lublin 2005.
Bieliński J., Szubrawcy w Wilnie (1817–1822), Wilno 1910.
Bieliński J., Uniwersytet Wileński (1579–1831), t. 1, Kraków 1899–1900.
Burbianka M., A. H. – zapomniany biograf Witolda, „Ateneum Wileńskie” 1930, R. VII.
Chałasiński J., Społeczna genealogia inteligencji polskiej, Warszawa 1946.
Doliński A., Między Wilnem a Petersburgiem. Pamiętniki Artura Dolińskiego, wstęp i oprac. M. Korybut-Marciniak, Olsztyn 2014.
Gajewski M., Nasze podwileńskie ojczyzny, Wilno 2002.
Godek S., Prawo na Litwie na przełomie XVIII i XIX wieku, „Zeszyty Prawnicze UKSW” 2011, nr 11.2.
Janowski L., W promieniach Wilna i Krzemieńca, Wilno 1923.
Janowski M., Narodziny inteligencji 1750–1831, Warszawa 2008.
Jedlicki J., Kwestia nadprodukcji inteligencji w Królestwie Polskim po powstaniu styczniowym, [w:] Inteligencja polska pod zaborami, red. R. Czepulis-Rastenis, Warszawa 1978.
Korobowicz A., Witkowski W., Prawo i sądy na zabranych wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej w XIX w., „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2003, t. 55, z. 1.
Korybut-Marciniak M., Antoni Łazarowicz (1819–1905) – carski urzędnik, literat, kolekcjoner, „Niepodległość i Pamięć” 2017, R. 24, nr 3.
Korybut-Marciniak M., Dzień powszedni Polaka-urzędnika w głębi Cesarstwa Rosyjskiego. Korespondencja Stanisława Dolińskiego z Arturem Dolińskim (1851 rok), „Niepodległość i Pamięć” 2018, R. 25, nr 3.
Korybut-Marciniak M., Realia urzędniczej egzystencji. Urzędnicy guberni północno-zachodnich Cesartwa Rosyjskiego w świetle twórczości Elizy Orzeszkowej, „Echa Przeszłości” 2017, nr 18.
Korybut-Marciniak M., Romuald Łazarowicz (1811–1878) – carski urzędnik, zakonnik, kapłan. „Echa Przeszłości” 2016, nr 17.
Krukowski J., Wybitni nauczyciele i uczniowie szkoły pijarskiej w Szczuczynie, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1995, nr 20/1.
Morawski S., Kilka lat młodości mojej w Wilnie 1818–1825, Warszawa 1959.
Micińska M., Inteligencja na rozdrożach 1864–1918, Warszawa 2008.
Nawrot D., Udział wojska litewskiego w kampanii 1812 roku, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 2013, z. 1.
Полное собрание законов Российской Империи, 2-е собрание, t. 16, 1841 r., nr 114182.
Romanow W., Бюрократия, [w:] Mentalność rosyjska. Słownik, red. A. de Lazari, Katowice 1995.
Sikorska-Kulesza J., Deklasacja drobnej szlachty na Litwie i Białorusi w XIX wieku, Pruszków 1995.
Skibiński K., Pamiętnik aktora 1786–1858, oprac. M. Rulikowski, Warszawa 1912.
Skwarczyński Z., Kazimierz Kontrym. Towarzystwo Szubrawców. Dwa studia, Łódź 1861.
Szumski S., W walkach i więzieniach. Pamiętniki z lat 1812–1848,, oprac. H. Mościcki, Wilno 1931.
Toкць С., Шляхта Гродзенскай губернi на расiйскай дзяржаўнай службе ў 30–50-ыя гады XIX ст., „Rocznik Centrum Studiów Białoruskich” 2017, nr 3.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
