Funkcje obozu armii jagiellońskiej w XV wieku

Tadeusz Grabarczyk

doi:10.18778/0208-6050.101.04

Autor

Tadeusz Grabarczyk Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Średniowiecznej

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.101.04

Słowa kluczowe:

obóz wojenny, fortyfikacje, XV wiek, sztuka wojenna, średniowiecze, Polska

Abstrakt

W artykule omówiono podstawowe funkcje obozu wojskowego armii jagiellońskiej w XV w. Zasadniczą rolą obozu było zapewnienie uczestnikom wyprawy możliwości odpoczynku. W związku z tym przywiązywano wagę do doboru miejsca postoju, które powinno obfitować w wodę, drewno na opał i paszę dla koni. Obóz powinien zapewnić wojsku bezpieczeństwo, w związku z czym stosowano różne sposoby obwarowania taboru. W artykule przytoczono przykłady walk o obozy, zarówno te należące do wojsk polskich, jak i te przez nie atakowane. Autor porusza również kwestie wykorzystania wozów nie tylko podczas postoju wojska, lecz także do osłony oddziałów będących w ruchu. Poruszony został również problem inkorporacji czeskich doświadczeń wykorzystania taboru w działaniach wojennych przez armię Królestwa Polskiego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Skarbu Koronnego, Oddział 86, t. I.

Aenas Silvius, Historia Bohemica, Amberg 1592.

Balbin B., Epitome historica rerum Bohemicarum, Prague 1677.

Bonfini A., Historia Pannonica Sive Hungaricarum Rerum Decades, Coloniae Agrippinae 1690.

Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. III (1392–1501), wyd. A. Lewicki, Kraków 1894.

Cronica conflictus Wladislai Regis Poloniae cum Cruciferis Anno Christi 1410, [w:] Monumenta Poloniae Historica, t. II, wyd. A. Bielowski, Lwów 1872.

Deutsche Reichstagsakten, Bd. XII, hrsg. G. Beckamnn, Gotha 1925.

Długosz J., Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae, lib. 11 et 12 (1431–1444), Warszawa 2001.

Długosz J., Roczniki czyli Kroniki Sławnego Królestwa Polskiego, ks. 10 i 11 (1406–1412), Warszawa 1982; ks. 11 (1413–1430), Warszawa 1985; ks. 11 i 12 (1431–1444), Warszawa 2004; ks. 12 (1445–1461), Warszawa 2004; ks. 12 (1462–1480), Warszawa 2005.

Eschenloer P., Geschichten der Stadt Breslau Denkwuedigkeiten seiner Zeit; vom Jahre 1440 bis 1479, Bd. II (1467–1479), Breslau 1823.

Kromer M., Kronika Polska, Sanok 1857.

Kronika Bartoška z Drahonic, [w:] Fontes rerum Bohemicarum, t. V, vyd. F. Palacky, Praha 1893.

Kronika konfliktu Władysława króla polskiego z krzyżakami w roku pańskim 1410, tłum. J. Dankowa, A. Nadolski, Olsztyn [b.r.w.].

Kroniki Bernarda Wapowskiego, [w:] Scriptores Rerum Polonicarum, t. II, wyd. J. Szujski, Kraków 1874.

Kutrzeba S., Polskie ustawy i artykuły wojskowe od XV do XVIII wieku, Kraków 1937.

Maciej z Miechowa, Chronicae Polonorum, [w:] Srciptores rerum Polonicarum, t. II, wyd. J. Szujski, Cracoviae 1874.

Politische Correspondenz Breslaus in zeitalter des Königs Mathias Corinus. Zweite abtheilung: 1469– 1479, [w:] Scriptores rerum Silesiacarum, Bd. XIII, hrsg. B. Kronthal, H. Wendt, Breslau 1893.

Rachunki królewskie z lat 1471–1472 i 1476–1478, oprac. S. Gawęda, Z. Perzanowski, A. Strzelecka, Wrocław 1960.

Staré letopisy české z Vratislavského rukopisu, vyd. E. Šimek, Praha 1937

Starodawne prawa polskiego pomniki, t. I, wyd. A.Z. Helcel, Kraków 1856.

Tarnowski J., Consilium rations bellicae, wyd. T.M. Nowak, Warszawa 1987.

Baczkowski K., Najazd węgierski na Podkarpacie 1474 roku, „Rocznik Województwa Rzeszowskiego” 1978, R. IX, s. 125–134.

Biskup M., Trzynastoletnia wojna z Zakonem krzyżackim, Warszawa 1967.

Bogucka M., Samsonowicz H., Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986.

Bołdyrew A., Sprzęt taborowy (wozy) w przemieszczaniu się armii zaciężnej w Polsce ostatnich Jagiellonów, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Historica 99, 2017, s. 111–123.

Grabarczyk T., Armia króla Władysława Jagiełły w drodze pod Grunwald, „Annales Universiatais Pedagogicae Cracoviensis. Studia Historica” 2011, t. XI (Bitwa pod Grunwaldem w historii i tradycji Polski i Litwy), s. 7–25.

Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.

Heck R., Tabor a kandydatura jagiellońska w Czechach (1438–1444), Wrocław 1964.

Heś R., Wrocław między trzema królestwami – wyprawa Jagiellonów na Śląsk w 1474 r., [w:] Od Grunwaldu do Bzury – bitwy i boje polskie na przestrzeni dziejów, red. J. Jedrysiak, D. Koreś, J. Maroń, K. Widzyński, Wrocław 2012, s. 27–66.

Krajic R., Klučina P., Středověkové vojenské ležéni na Smoline u Tabora, „Archeologické Rozhledy” 1987, t. XXXIX, nr 4, s. 400–434.

Kwiatkowski K., Wojska zakonu niemieckiego w Prusach 1230–1525, Toruń 2016.

Nowakowski A., Sprzęt taborowy, obozowy i przeprawowy, [w:] Polska technika wojskowa do 1500 roku, red. A. Nadolski, Warszawa 1994, s. 254–257.

Olejnik K., Władysław III Warneńczyk (1421–1444), Kraków 2007.

Plewczyński M., Wojna księża na Warmii (1470–1479), „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1996, t. XXXVIII, s. 19–42.

Plewczyński M., Wojny Jagiellonów z wschodnimi i południowymi sąsiadami Królestwa Polskiego w XV wieku, Siedlce 2005.

Prokop K., Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438–1513. Dzieje polityczne, Kraków 2002.

Schmauch H., Der Kampf zwischen dem ermländen Bischof Nikolaus von Tüngen und Polen oder Der Pfaffenkrieg (1467–1479), „Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands” 1933, Bd. XXV, s. 69–186.

Szymczak J., Produkcja i koszty uzbrojenia rycerskiego w Polsce XIII–XV wieku, Łódź 1989.

Szymczak J., Z kasztelu do obozu wojennego. Konno, zbrojnie i z dobrze zaopatrzonym wozem, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Historica 99, 2017, s. 57–81.

Świętosławski W., Sprzęt transportowy, przeprawowy i kwatermistrzowski, [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450–1500, red. A. Nowakowski, Toruń 1998, s. 127–128.