„Bojownicy wolności” i „poszukiwacze przygód” – Niemcy w hiszpańskiej wojnie domowej (1936–1939)
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.97.08Słowa kluczowe:
Niemcy w hiszpańskiej wojnie domowej, Legion Condor, niemieccy emigranci antynazistowscyAbstrakt
Artykuł prezentuje genezę, formy i implikacje zaangażowania osób narodowości niemieckiej w wojnę domową Hiszpanii. Wspomniane zagadnienie ukazane zostało przez pryzmat aktywności dwóch grup Niemców – sympatyków generała Franco (Legion Condor, korespondenci z Rzeszy) oraz zwolenników rządu Frontu Ludowego (antynazistowscy emigranci z Niemiec). Działalność każdej z tych grup została przeanalizowana pod kątem następujących kwestii badawczych: motywy udziału w hiszpańskiej wojnie domowej, formy i specyfika zaangażowania (ochotnicy), charakter relacji ze zwykłymi mieszkańcami Hiszpanii oraz reprezentantami władzy (w przypadku nazistów – z nacjonalistami, w przypadku antynazistów – z republikanami). W końcowej części artykułu przedstawiono bilans niemieckiego zaangażowania w hiszpańską wojnę domową oraz losy niemieckich uczestników konfliktu po jej zakończeniu.
Pobrania
Bibliografia
Beumelburg W., Kampf fum Spanien. Die Geschichte der Legion Condor, wyd. 2, Oldenburg–Berlin 1940.
Bredel W., Spanienkrieg, Berlin (O)–Weimar 1977.
Brigada International ist unserer Ehrenname. Erlebnisse ehemaliger deutscher Spanienkӓmpfer, hrsg H. Maasen, Bd. I–II, Frankfurt am Main 1976.
Fischer W., Kurze Geschichten aus meinem langen Leben, Mannheim 1986.
Führing H., Wir funken für Franco. Einer von der Legion Condor erzӓhlt, Gütersloh 1939.
Galland A., Die Ersten und die Letzten. Die Jagdflieger im Zweiten Weltkrieg, München 1953.
Hoyos M. von, Pedros y Pablos. Fliegen – Erleben – Kӓmpfen in Spanien, München 1939.
Kantorowicz A., Deutsches Tagebuch, Bd. I, Berlin (W) 1978.
Kantorowicz A., Notatnik hiszpański, Warszawa 1951.
Koestler A., Płomień i lód. Przygody mojego życia, Warszawa 2009.
Mann K., Das Wunder von Madrid, Aufsӓtze, Reden, Kritiken, hrsg. U. Naumann, Töteberg, Reinbek bei Hamburg 1993.
Lent A., Wir kӓmpften für Spanien. Erlebnisse eines deutschen Freiwilligen im spanischen Bürgerkrieg, Oldenburg (et al.) 1939.
Pruszyński K., W czerwonej Hiszpanii, Warszawa 1997.
Puntschart A., Die Heimat ist weit. Erlebnisse im spanischen Bürgerkrieg, im Konzentrationslager, auf der Flucht, hrsg. O. Burger, Weingarten 1983.
Regler G., Das Ohr des Malchus. Eine Lebensgeschichte, Köln–Berlin 1958.
Renn L., Wojna hiszpańska, Warszawa 1958.
Sperber M., Bis mir Scherben auf die Augen legt, Frankfurt am Main 1994.
Stackleberg K.G. von, Legion Condor. Deutsche Freiwillige in Spanien, Berlin 1939.
Trautloft H., Als Jagdflieger in Spanien. Aus dem Tagebuch eines deutschen Legionӓrs, Berlin 1939.
Benson F.R., Writers in Arms. The literary Impact of the Spanish Civil War, London 1968.
Betz W., Exil und Engagement. Deutsche Schriftsteller in Frankreich der dreißiger Jahre, München 1986.
Bolloten B., The Spanish Civil War. Revolution and Contrrevolution, New York 1991.
Braatz K., Werner Mölders. Die Biographie, Moosburg 2008.
Carr E.H., The Komintern and the Spanish Civil War, London 1984.
Cattell D., Soviet Diplomacy and the Spanish Civil War, Berkeley 1957.
Gorkin J., Stalins langer Arm, Die Vernichtung der freiheitlichen Linken im spanischen Bürgerkrieg, Köln 1980.
Hommel K., Die Internationalen Brigaden im spanischen Bürgerkrieg 1936–1939, Regensburg 1990.
Jedynakiewicz K., Intelektualista a polityka. Działalność emigracyjna Klausa Manna (1933–1949), Łódź 2002.
Jedynakiewicz-Mróz K., Zawsze pod prąd. Życie Eryki Mann (1905–1969), Warszawa 2013.
Kohlhaas E., „Die Flamme des Weltbrandes an ihrem Ursprung austreten:. Der kommunistische deutsche Freiheitssender 29`8, „Exilforschung” 1990, Bd. VIII.
Mühlen P. von zur, Sӓuberungen und deutsche Spanienkӓmpfer, „Exilforschung” 1983, Bd. I.
Mühlen P. von zur, Spanien war Ihre Hoffnung. Die deutsche Linke im spanischen Bürgerkrieg 1936 bis 1939, Berlin–Bonn 1985.
Nowakowski T., Skotnicki M., Legion Condor. Hiszpańska wojna Hitlera, Warszawa 2011.
Richardson R.D., Comintern Army. The International Brigades and the Spanish Civil War, Lexington 1982.
Schüller-Springorum Stefanie, Krieg und Fliegen. Die Legion Condor im spanischen Bürgerkrieg, Paderborn 2010.
Thomas H., The Spanish Civil War, London 1961.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
