Przed bitwą z wrogiem wewnętrznym. Szkolenie i przygotowanie esesmanów do służby w obozach koncentracyjnych i obozach zagłady na przykładzie załogi KL Auschwitz
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.109.09Słowa kluczowe:
Auschwitz, szkolenie SS, wróg wewnętrzny, esesmani w KL Auschwitz, obozy koncentracyjne, SS-TotenkopfverbändeAbstrakt
Wojna lub bitwa nie zawsze oznaczają starcie z wrogiem zewnętrznym. Zanim III Rzesza przystąpiła do wojny, musiała uporać się najpierw ze swoimi wrogami wewnętrznymi – przeciwnikami politycznymi narodowych socjalistów – Żydami, homoseksualistami czy świadkami Jehowy. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie procesu szkolenia esesmanów, których głównym zadaniem było nadzorowanie więźniów osadzonych w obozach koncentracyjnych i obozach zagłady. Skupiono się na roli ideologii narodowosocjalistycznej i jej wpływowi na postawę wartowników oraz wartości, jakie wpajano im w trakcie szkolenia i służby w kacetach. Głównym obiektem badań byli esesmani z garnizonu kompleksu obozowego Auschwitz-Birkenau. W świetle dokumentów zachowanych w Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau pokazano, że również tamtejsi strażnicy byli poddawani indoktrynacji zapoczątkowanej w KL Dachau przez Theodora Eickego. W pierwszej części tekstu przedstawiono założenia ideologii narodowosocjalistycznej, które ze szczególnym naciskiem były promowane w SS-Totenkopfverbände oraz swoiste wartości, charakterystyczne dla samych SS. Następnie scharakteryzowano te elementy szkolenia wojskowego, przez które przechodzili kandydaci na esesmanów, a które w zasadniczy sposób wpłynęły na ich postawę wobec osadzonych w obozach koncentracyjnych. Główna część tekstu została poświęcona dokumentom świadczącym o szkoleniach ideologicznych esesmanów oraz treściach, jakie były w nich przekazywane, a także o roli Wydziału VI w utrwalaniu narodowosocjalistycznych poglądów wśród załogi KL Auschwitz.
Pobrania
Bibliografia
Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau [APMAB], Akta personalne esesmanów, sygn. D-AuI-1/26; D-AuI-1/48; D-AuI-1/49; D-AuI-1/51; D-AuI-1/64; D-AuI-1/311.
Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau [APMAB], Lagerordnung (Wskazówki na temat organizacji obozu), sygn. D-AuI-1/1.
Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau [APMAB], Rozkazy Komendantury, sygn. D-AuI-1/20; D-AuI-1/59; D-AuI-1/75; D-AuI-1/82; D-AuI-1/101.
Bundesarchiv in Berlin, Unterricht über Aufgaben und Pflichten der Wachposten, zespół NS3/426/Fiche 2.
Biblioteka Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Księgozbiór poniemiecki.
Biblioteka Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Zbiory ikonograficzne i fotograficzne, sygn. PMO-I-2-434.
Autobiografia Rudolfa Hössa, komendanta obozu oświęcimskiego, przekł. W. Grzymski, przedm. F. Ryszka, Warszawa 1989.
Brunnegger H., Kto sieje wiatr… Opowieść żołnierza dywizji SS „Totenkopf”, przekł. B. Kozak, Kraków 2007.
Darstellungen und Quellen zur Geschichte von Auschwitz, Bd. I (Die Standort- und Kommandanturbefehle des KL Auschwitz 1940–1945), Hrsg. von N. Frei et al., München 2000.
„SS Leitheft” 1937, 1942–1944.
„Volk und Rasse” 1937.
Buchheim H., Die SS – Das Herrschaftsinstrument. Befehl und Gehorsam, Freiburg 1965.
Kogon E., Państwo SS. Organizacja i funkcjonowanie niemieckiego obozu koncentracyjnego, przekł. I. Ewertowska-Klaja, Zakrzewo 2017.
Langbein H., Ludzie w Auschwitz, przekł. V. Grotowicz, Oświęcim 2017.
Schwarz D., Das Weltjudentum, Berlin 1944.
Sofsky W., Ustrój terroru: obóz koncentracyjny, Warszawa 2016.
Sydnor Ch.W., Żołnierze zagłady. Dywizja SS „Totenkopf” 1933–1945, Warszawa 1998.
Weise N., Eicke. Eine Karriere zwischen Nervenklinik, KZ-System und Waffen-SS, München 2013. DOI: https://doi.org/10.30965/9783657777051
Wysińska S., Kobiecy personel nadzorczy (SS-Aufseherinnen) w KL Auschwitz, (praca doktorska, Uniwersytet Śląski w Katowicach, 2019).
http://auschwitz.org/historia/zaloga-ss/ (dostęp: 6 X 2021).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

