Umierający Sokrates i Wielka Matka

Marcin Pietrzak

doi:10.18778/0208-6050.108.02

Autor

Marcin Pietrzak Uniwersytet Opolski / University of Opole https://orcid.org/0000-0003-3925-9215

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.108.02

Słowa kluczowe:

Sokrates, Artemida, Thargelia, mit bohaterski, nieśmiertelność, Carl Gustav Jung, Erich Neumann, Platon, Wielka Matka

Abstrakt

Ostatnie dni życia Sokratesa, które, jak wskazują na to źródła starożytne, miały miejsce na przełomie miesięcy Mounuchiōn i Thargēliōn, wpisują się w schemat sakralnego kalendarza Aten jako widowisko dopełniające rytualny cykl ofiarniczy związany z upamiętnieniem kreteńskiej wyprawy Tezeusza i obchodzonego bezpośrednio po nim święta Thargeliów. Sokrates umiera jako ofiara złożona Artemidzie – Wielkiej Matce, a jednocześnie realizuje mit bohaterski. Mit ten na płaszczyźnie jungowskiej psychoanalizy oznacza uwolnienie się świadomego ego spod władzy nieświadomości reprezentowanej przez archetyp Wielkiej Matki. Kontekst mityczno-psychologiczny pozwala nadać nową interpretację dyskusjom, które zapisał Platon w dialogach powiązanych ze śmiercią Sokratesa. Przede wszystkim w nowym świetle stawiają one Sokratejską majeutykę, jako służbę Artemidzie, a także rozważania o nieśmiertelności duszy oraz opowiadane przy ich okazji mity eschatologiczne, które zapisał Platon na kartach Fedona.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Marcin Pietrzak - Uniwersytet Opolski / University of Opole

Dr Marcin Pietrzak – adiunkt w Katedrze Filozofii w Instytucie Historii Uniwersytetu Opolskiego. Autor prac pt. Zagadnienie empirycznych podstaw etyki. Studium krytyczne metaetyki posthume’owskiej oraz Forma i treść cynizmu. Studium fenomenu cyniczności na trzech przykładach starożytnych, a także kilkunastu artykułów. Zainteresowania naukowe: zagadnienia związane z pojęciem cynizmu.

Bibliografia

Apulejusz z Madaury, O Bogu Sokratesa i inne pisma, przekł. K. Pawłowski, Warszawa 2002.

Aristophanes, Thesmophoriazusae, [w:] Aristophanes, Aristophanes Comoediae, ed. F. W. Hall, W. M. Geldart, vol. II, Oxford 1907.

Cyceron Marek Tuliusz, Rozmowy tuskulańskie, [w:] M.T. Cyceron, Pisma filozoficzne, t. III, przekł. J. Śmigaj, Warszawa 1961, s. 475–743.

Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, przekł. I. Krońska, K. Leśniak, W. Olszewski, Warszawa 1988.

Eurypides, Bachantki, [w:] Eurypides, Tragedie, t. IV, przekł. J. Łanowski, Warszawa 2007, s. 18–79.

Eurypides, Hipolit, przekł. J. Kasprowicz, Warszawa 1918.

Homer, Iliada, przekł. K. Jeżewska, Warszawa 1999.

Ksenofont, Pisma sokratyczne, przekł. L. Joachimowicz, Warszawa 1967.

Pauzaniasz, Na olimpijskiej bieżni i w boju, przekł. J. Niemirska-Pliszczyńska, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968.

Platon, Dialogi, t. I, przekł. W. Witwicki, Kęty 1999.

Platon, Kratylos, przekł. Z. Brzostowska, Lublin 1990.

Plutarch, Żywoty równoległe, t. I, przekł. K. Korus, Warszawa 2004.

Porfiriusz, Żywot Plotyna, [w:] Plotyn, Enneady, t. I, przekł. A. Krokiewicz, Warszawa 1959, s. 3–39.

Strabon, Geografia, ed. A. Meineke, Lipsk 1877, http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.perseus-grc1:4.1.4 (dostęp: 19 VII 2021).

Bremmer J., Scapegoat Rituals in Ancient Greece, „Harvard Studies in Classical Philology” 1983, vol. LXXXVII, s. 299–320. DOI: https://doi.org/10.2307/311262

Buckert W., Structure and History in Greek Mythology and Ritual, Berkeley–Los Angeles–London 1979.

Budin S. L., Artemis, London–New York 2016. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315697116

Campbell J., Bohater o tysiącu twarzy, przekł. A. Jankowski, Poznań 1997.

Danka I. R., Pierwotny charakter Apollina i Artemidy, Wrocław 1987.

Daubner L., Attische Feste, Berlin 1932.

Derrida J., Dessimination, przekł. B. Johnson, London 1981. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226816340.001.0001

Eliade M., Sacrum, mit, historia, przekł. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1974.

Futter D., Socrates’ Bull Sacrifice, „Acta Classica” 2014, vol. LVII, s. 233–240. DOI: https://doi.org/10.15731/AClass.057.12

Girard R., Kozioł ofiarny, przekł. M. Goszczyńska, Łódź 1987.

Guthrie W. K.Ch., Sokrates, przekł. K. Łapiński, S. Żurawski, Warszawa 2000.

Jung C. G., Mysterium Coniunctionis. Studia o dzieleniu i łączeniu przeciwieństw psychicznych w alchemii, przekł. R. Reszke, Warszawa 2002.

Jung C. G., Symbole przemiany, przekł. R. Reszke, Warszawa 1998.

King H., Bound to bleed. Artemis and Greek woman, [w:] Sexuality and Gender in the Classical World: Readings and Sources, ed. L. K. McClure, Malden–Oxford 2002, s. 77–102. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470756188.ch3

Leger R., Artemis in Attica, Utrecht 2011.

Miroux G., Artémis, Artamos, Artamésis, Artamein, [w:] Les grandes figures religieuses: fonctionnement pratique et symbolique dans l’Antiquité, „Actes du Colloque international” (Besançon, 25–26 avril 1984 [Besançon] 1986, s. 127–136.

Motz L., The Faces of the Goddess, New York 1997.

Neumann E., The Origins and History of Consciousness, przekł. z jęz. niemieckiego R. F.C. Hull, London 1954.

Osborne M. J., Entertainment in the Prytaneion at Athens, „Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik” 1981, Bd. XLI, s. 100–110. DOI: https://doi.org/10.1017/S0066477400004585

Roller L. W., In search of God the Mother. The Cult of Anatolian Cybele, Berkeley–Los Angeles–London 1999.

Romero M. R., SJ, Without the Least Tremor: The Sacrifice of Socrates in Plato’s Phaedo, Albany, NY 2016.

Sallis J., The Figure of Nature. On Greek Origins, Bloomington, Indiana 2016. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt2005rzz

Sinko T., Literatura grecka, t. I, Kraków 1931.

White S. A., Socrates at Colonus: A Hero for the Academy, [w:] Reason and Religion in Socratic Philosophy, eds N. D. Smith, P. B. Woodruff, Oxford 2000, s. 151–175.