Zmierzch konsensusu? Polityka energetyczno-klimatyczna w programach wyborczych głównych brytyjskich partii politycznych przed wyborami parlamentarnymi w 2024 r.
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-9657.13.05Słowa kluczowe:
Wielka Brytania, manifesty wyborcze, polityka klimatyczna, net zero, akceptacja społecznaAbstrakt
Brytyjska transformacja w kierunku gospodarki niskoemisyjnej osiągnęła półmetek. Kolejny etap dekarbonizacji będzie jednak wymagał częstszego niż dotychczas podejmowania niepopularnych społecznie działań. Na tym tle brytyjskie partie polityczne opublikowały manifesty programowe przed wyborami parlamentarnymi w 2024 r. Analiza tych dokumentów pozwala nie tylko zrozumieć priorytety ugrupowań w polityce energetyczno-klimatycznej, lecz także zaobserwować ewolucję podejścia do tej tematyki w Wielkiej Brytanii. Poprzez analizę manifestów wyborczych artykuł ma na celu zbadanie stanu istniejącego od niemal dwóch dekad konsensusu głównych brytyjskich partii politycznych w sprawie zielonej transformacji. Wyniki badań rzucają światło na temat znaczenia udziału społeczeństwa w projektowaniu programów politycznych w obszarze energii i klimatu, co jest istotne także w kontekście wyzwań związanych z polską i europejską transformacją energetyczno-klimatyczną.
Bibliografia
Biskup, P., 2022. Brytyjska transformacja klimatyczna wobec wyzwań społecznogospodarczych i bezpieczeństwa. PISM Strategic File 7(115), https://pism.pl/webroot/upload/files/Strategic%20File/PISM%20Strategic%20File%20nr%207%20(115).pdf (accessed: 18.01.2025).
Burnet, N., Hinson, S., Stewart, I., 2024. The UK’s Plans and Progress to Reach Net Zero by 2050. House of Commons Library, 09.2024
Carter, N., Little, C., 2021. Party Competition on Climate Policy: The Roles of Interest Groups, Ideology and Challenger Parties in the UK and Ireland. International Political Science Review 42(1), pp. 1–17. https://doi.org/10.1177/0192512120972582 DOI: https://doi.org/10.1177/0192512120972582
Carter, N., Pearson, M., 2024. From Green Crap to Net Zero: Conservative Climate Policy 2015–2022. British Politics 19. https://doi.org/10.1057/s41293-022-00222-x DOI: https://doi.org/10.1057/s41293-022-00222-x
Climate Change Committee. UK off track for Net Zero, say country’s climate advisors, https://www.theccc.org.uk/2024/07/18/uk-off-track-for-net-zero-say-countrys-climate-advisors
The Conservative and Unionist Party Manifesto 2024. Clear Plan, Bold Action, Secure Future, https://public.conservatives.com/static/documents/GE2024/Conservative-Manifesto-GE2024.pdf (accessed: 22.12.2024).
Cracknell, R., Baker, C., 2024. General Election 2024 Results. House of Commons Library, 07.2024, https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10009/CBP-10009.pdf (accessed: 23.12.2024).
Department for Energy Security & Net Zero, 2022. UK Greenhouse Gas Emissions, Final Figures, https://assets.publishing.service.gov.uk/media/65c0d15863a23d0013c821e9/2022-final-greenhouse-gas-emissions-statistical-release.pdf
Dickson, Z., Hobolt, S., 2024. Going Against the Grain: Climate Change as a Wedge Issue for the Radical Right. Comparative Political Studies. https://doi.org/10.1177/00104140241271297 DOI: https://doi.org/10.1177/00104140241271297
Difford, D., 2025. Earth Day 2025. Where do Britons Stand on Climate Change? YouGov UK, https://yougov.co.uk/politics/articles/52033-earth-day-2025-where-do-britons-stand-on-climate-change
Dunne, P., 2024. How Should Parliament Handle the Seventh Carbon Budget – And Why Does It Matter? Hansard Society blog, https://www.hansardsociety.org.uk/blog/how-should-parliament-handle-the-seventh-carbon-budget (accessed: 23.12.2024).
Fankhauser, S., 2011. Do Climate Targets Work? Carbon Management 2(5). https://doi.org/10.4155/cmt.11.54 DOI: https://doi.org/10.4155/cmt.11.54
Farstad, F., Aasen, M., 2023. Climate Change Doesn’t Win You a Climate Election: Party Competition in the 2021 Norwegian General Election. Environmental Politics 32(4), pp. 732–742. https://doi.org/10.1080/09644016.2022.2144019 DOI: https://doi.org/10.1080/09644016.2022.2144019
Gillard, R., 2016. Unravelling the United Kingdom’s Climate Policy Consensus: The Power of Ideas, Discourse and Institutions. Global Environmental Change 40, pp. 26–36. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2016.06.012 DOI: https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2016.06.012
The Green Party’s Manifesto for a Fairer, Greener Country. Real Hope. Real Change, https://greenparty.org.uk/app/uploads/2024/06/Green-Party-2024-General-Election-Manifesto-Long-version-with-cover.pdf
Guinaudeau, I., Persico, S., 2014. What Is Issue Competition? Conflict, Consensus, and Issue Ownership in Party Competition. Journal of Elections, Public Opinion and Parties 24(3), pp. 312–333. https://doi.org/10.1080/17457289.2013.858344 DOI: https://doi.org/10.1080/17457289.2013.858344
House of Lords, House of Commons, Joint Committee on Conventions. Conventions of the UK Parliament, Report of Sessions 2005–06, Volume I, HL Paper 265-I, HC 1212-I, https://publications.parliament.uk/pa/jt200506/jtselect/jtconv/265/265.pdf
The Independent. Tory Leadership Hopeful Kemi Badenoch Brands Net Zero ’Unilateral economic disarmament’, https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/kemi-badenoch-net-zero-tory-leadership-b2121209.html (accessed: 23.12.2024).
Kavanagh, D., 1981. The Politics of Manifestos. Parliamentary Affairs XXXIV(1), pp. 7–27. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.pa.a054190 DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.pa.a054190
Labour Party Manifesto 2024. Change, https://labour.org.uk/wp-content/uploads/2024/06/Change-Labour-Party-Manifesto-2024-large-print.pdf (accessed: 22.12.2024).
Liberal Democrats Manifesto 2024. For a Fair Deal, https://www.libdems.org.uk/fileadmin/groups/2_Federal_Party/Documents/PolicyPapers/Manifesto_2024/For_a_Fair_Deal_-_Liberal_Democrat_Manifesto_2024.pdf (accessed: 22.12.2024).
Lockwood, M., 2021. A Hard Act to Follow? The Evolution and Performance of UK Climate Governance. Environmental Politics 30(1), pp. 26–48. https://doi.org/10.1080/09644016.2021.1910434 DOI: https://doi.org/10.1080/09644016.2021.1910434
Pastuszko, G., 2015. Konwenans Salisbury’ego w brytyjskim porządku konstytucyjnym. Studia Politologiczne 38, pp. 261–277.
Paterson, M., Tobin, P., VanDeveer, S., 2022. Climate Governance Antagonisms: Policy Stability and Repoliticization. Global Environmental Politics 22(2), pp. 1–11. https://doi.org/10.1162/glep_a_00647 DOI: https://doi.org/10.1162/glep_a_00647
Politico. Pool of Pools, https://www.politico.eu/europe-poll-of-polls/united-kingdom/ (accessed: 23.12.2024).
Reform UK, Our Contract with You, https://reformukchi.uk/wp-content/uploads/2024/06/Reform_UK_Contract__With_The_People-NFL.pdf (accessed: 22.12.2024).
Seaton, J., Winetrobe, B., 1998. The Passage of Constitutional Bills in Parliament. The Journal of Legislative Studies 4(2), pp. 33–52. https://doi.org/10.1080/13572339 808420552 DOI: https://doi.org/10.1080/13572339808420552
UK Government, PM speech on Net Zero, https://www.gov.uk/government/speeches/pm-speech-on-net-zero-20-september-2023 (accessed: 23.12.2024).
Walk, P., Stognief, N., 2022. From Coal Phase-Out to Net Zero: Driving Factors of UK Climate Policy. Environmental Science and Policy 138, pp. 76–84. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2022.09.019 DOI: https://doi.org/10.1016/j.envsci.2022.09.019
Wieciech, T., 2011. Konwenanse konstytucyjne. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Willis, R., 2020. Too Hot to Handle? The Democratic Challenge of Climate Change. Bristol: Bristol University Press. DOI: https://doi.org/10.56687/9781529206036
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Arkadiusz Cygan
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
