Eastern Review
type: channel
description: Cel i zakres tematyczny czasopisma Zagadnienia podejmowane w czasopiśmie dotyczą współczesnych tendencji i procesów politycznych, społeczno-kulturowych i gospodarczych mających miejsce w państwach regionu Europy Środkowej i Wschodniej, definiowanego w kategoriach geopolitycznych i społeczno-kulturowych, nie zaś wąsko geograficznych. W związku z tym w polu badawczym periodyku znajdują się państwa byłego Bloku Wschodniego i obszaru poradzieckiego. W czasopiśmie publikowane są artykuły mieszczące się w dyscyplinie nauk społecznych i humanistyki i dotyczące: nauk politycznych, stosunków międzynarodowych, psychologii, ekonomii, socjologii i antropologii kulturowej. Rys historyczny Eastern Review jest czasopismem naukowym redagowanym przez Międzynarodowe Centrum Badań Wschodnioeuropejskich Uniwersytetu Łódzkiego we współpracy z Komisją Badań nad Integracją Europy Polskiej Akademii Nauk Oddział w Łodzi. Czasopismo stanowi bezpośrednią kontynuację periodyku o tej samej nazwie ukazującego się w latach 1997–2001, którego założycielem i wieloletnim redaktorem był prof. dr hab. Jerzy Kmieciński. Ukazujące się w latach 90. czasopismo powstawało w ramach prac Ośrodka Badań i Studiów Wschodu Uniwersytetu Łódzkiego. Międzynarodowy charakter czasopisma, w prace nad którym zaangażowane są Białoruski Uniwersytet Państwowy w Mińsku (Białoruś), Chmielnicki Uniwersytet Państwowy (Ukraina), Czerniowiecki Uniwersytet Państwowy im. Jurija Fedkowycza (Ukraina), Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. Michaiła Łomonosowa (Rosja), Państwowy Uniwersytet w Tule (Rosja), Uniwersytet Ekonomiczno-Administracyjny w Pradze (Czechy), Uniwersytet Lineusza w Växjö (Szwecja), Centrum Badań Wschodnioeuropejskich w Giessen (Niemcy), Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg (Niemcy) umożliwia czytelnikom dostęp do unikalnych i najwyższej jakości informacji, danych, opinii i komentarzy autorów z państw regionu będących przedmiotem zainteresowania periodyku.
publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
language: pl
publication name: Eastern Review
issn: 1427-9657
items: Przegląd scopingowy dotyczący zdrowia psychicznego i psychologicznych skutków wojny rosyjsko-ukraińskiej (2014–2024)
items: Stosunek Szanghajskiej Organizacji Współpracy do wojny w Ukrainie
items: Trilog Polska-Rumunia-Turcja – kluczowe partnerstwo czy didaskalia Inicjatywy Trójmorza?
items: Kształt strategicznego partnerstwa. Podejście Stanów Zjednoczonych do Inicjatywy Trójmorza
items: Teoria gier i ekonomia instytucjonalna w praktyce. Studium porównawcze ze szczególnym uwzględnieniem Ukrainy
items: Wietnamski nacjonalizm. Stare hasła, nowe żądania
items: Serbia na rozdrożu integracyjnym – wyzwania na drodze do UE, impas i polityczne narracje
items: Nowa Doktryna Monroe’a? Relacje argentyńsko-chińskie w kontekście prezydentury Javiera Milei
items: Energetyczna gra Gazpromu w warunkach sankcji
items: Mowa nienawiści w dyskursie medialnym Białorusi po wyborach prezydenckich w 2020 roku
items: Zmierzch konsensusu? Polityka energetyczno-klimatyczna w programach wyborczych głównych brytyjskich partii politycznych przed wyborami parlamentarnymi w 2024 r.
items: Mniejszość LGBTQ+ w piłce nożnej mężczyzn w Europie – zarys problemu
items: Komisja Europejska jako partner strategiczny Inicjatywy Trójmorza. Wyzwania badawcze
items: Rumunia wobec Inicjatywy Trójmorza (2016–2023)
items: Inicjatywa Trójmorza a priorytety Litwy w polityce bezpieczeństwa. Analiza szczytów w Wilnie i Warszawie
items: Kultura strategiczna Federacji Rosyjskiej podczas rządów Władimira Putina
items: Błędna percepcja w polityce zagranicznej jako produkt uboczny dogmatycznej ideologii. Przypadek wojny Rosji z Ukrainą
items: Historia statusu prawnego języka ukraińskiego. Od Rusi Kijowskiej do współczesnej Ukrainy
items: Polityka irańskiego Frontu Oporu w strategicznych kalkulacjach Federacji Rosyjskiej
items: Dżihadyzm w Tadżykistanie i Uzbekistanie w kontekście oddziaływania tzw. Państwa Islamskiego Prowincji Chorasan
items: Relacja Chin i Kambodży jako przykład klientelizmu międzynarodowego
items: Metafizyka światła. Wstęp do panteistycznej ekofilozofii Henryka Skolimowskiego
items: Neutralność Mołdawii w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę
items: Myśl społeczno-polityczna i aktywizm Bhimrao Ramji Ambedkara
items: Dlaczego Recep Tayyip Erdoğan wygrał wybory w 2023 roku? Prezydenckie roszczenia do legitymacji władzy
items: Wstęp
items: Rola wartości politycznych w procesie modernizacji: Doświadczenia polskie i rosyjskie
items: Polityczna aktywność obywateli ukraińskich w procesach modernizacyjnych jako odbicie relacji władza – społeczeństwo
items: Specyfika rozwoju świadomości politycznej ukraińskiego społeczeństwa: Między historią a współczesnością
items: Partnerstwo wschodnie w okresie prezydencji Polski w Unii Europejskiej w 2011 r.

Przegląd scopingowy dotyczący zdrowia psychicznego i psychologicznych skutków wojny rosyjsko-ukraińskiej (2014–2024)
type: item
description: Wojna rosyjsko-ukraińska spowodowała znaczący stres psychiczny zarówno wśród ludności cywilnej, jak i personelu wojskowego, niosąc długotrwałe konsekwencje zdrowia psychicznego, które obejmują całe pokolenia. Niniejszy przegląd scopingowy konsoliduje istniejące dowody dotyczące wpływu wojny na zdrowie psychiczne, koncentrując się na takich zaburzeniach, jak zespół stresu pourazowego (PTSD), złożony zespół stresu pourazowego (CPTSD), depresja, lęk oraz uraz moralny [ang. moral injury]. Poprzez syntezę danych z licznych badań, w tym artykułów recenzowanych, raportów organizacji międzynarodowych oraz badań krajowych, przegląd podkreśla podwyższoną częstość występowania zaburzeń psychicznych wśród dotkniętych populacji, takich jak uchodźcy, osoby przesiedlone, dzieci i inne grupy. Wskazuje również na systemowe bariery w dostępie do opieki psychologicznej, obejmujące fragmentację usług, ograniczony dostęp do leczenia oraz brak kulturowo dostosowanych interwencji. Dodatkowo przegląd podkreśla kluczową rolę wsparcia rodzinnego i odporności społecznej w łagodzeniu stresu psychicznego i wspieraniu procesu zdrowienia. Wyniki uwypuklają pilną potrzebę kompleksowych, opartych na dowodach interwencji dostosowanych do unikalnych potrzeb różnych populacji, a także reform systemowych mających na celu poprawę infrastruktury zdrowia psychicznego na obszarach objętych konfliktem. Wreszcie, przegląd dostarcza praktycznych wskazówek dla decydentów, specjalistów zdrowia psychicznego oraz organizacji humanitarnych w zakresie opracowywania skutecznych strategii odpowiadających na bieżące i długoterminowe potrzeby psychologiczne osób dotkniętych wojną rosyjsko-ukraińską.
subject: Articles
  topic: section
subject: ludność cywilna
  topic: keywords
subject: PTSD
  topic: keywords
subject: depresja
  topic: keywords
subject: odporność
  topic: keywords
subject: wojna
  topic: keywords
creator: Nino Tabeshadze
rights: Prawa autorskie (c) 2026 Nino Tabeshadze https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 39
ending page: 52
doi: 10.18778/1427-9657.13.10

Stosunek Szanghajskiej Organizacji Współpracy do wojny w Ukrainie
type: item
description: Szanghajska Organizacja Współpracy (SOW), utworzona w 2001 r., odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu porządku politycznego, gospodarczego i strategicznego w regionie Azji Centralnej oraz Wschodniej. Konflikt w Ukrainie w 2022 r. uwidocznił jednak ograniczenia organizacji wynikające z wewnętrznych sprzeczności interesów jej członków oraz strukturalnej zależności od konsensusu decyzyjnego. Artykuł analizuje wpływ wojny w Ukrainie na funkcjonowanie SOW, uwzględniając jej instytucjonalne słabości, brak wspólnego stanowiska oraz narastającą asymetrię sił między Rosją a Chinami. Szczególną uwagę poświęcono reakcjom państw członkowskich, takich jak Kazachstan, Uzbekistan, Indie i Pakistan, oraz ich próbom balansowania między współpracą z Rosją a dywersyfikacją relacji międzynarodowych. Wojna w Ukrainie stała się katalizatorem zmian w równowadze sił w ramach SOW, które mogą zadecydować o przyszłości tej organizacji jako platformy współpracy regionalnej.
subject: Articles
  topic: section
subject: Szanghajska Organizacja Współpracy (SOW)
  topic: keywords
subject: wojna w Ukrainie
  topic: keywords
subject: Rosja
  topic: keywords
subject: Chiny
  topic: keywords
subject: Kazachstan
  topic: keywords
subject: Uzbekistan
  topic: keywords
subject: Indie
  topic: keywords
subject: Pakistan
  topic: keywords
subject: Białoruś
  topic: keywords
subject: geoekonomia
  topic: keywords
subject: Pas i Szlak
  topic: keywords
subject: suwerenność
  topic: keywords
subject: integralność terytorialna
  topic: keywords
subject: konsensus decyzyjny
  topic: keywords
subject: izolacja międzynarodowa
  topic: keywords
subject: wielobiegunowy porządek światowy
  topic: keywords
subject: dywersyfikacja relacji międzynarodowych
  topic: keywords
subject: sankcje
  topic: keywords
creator: Sergiusz Wojciechowski
rights: Prawa autorskie (c) 2026 Sergiusz Wojciechowski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 53
ending page: 75
doi: 10.18778/1427-9657.13.11

Trilog Polska-Rumunia-Turcja – kluczowe partnerstwo czy didaskalia Inicjatywy Trójmorza?
type: item
description: Głównymi obszarami współpracy w ramach Trilogu polsko-rumuńsko-tureckiego są bezpieczeństwo w regionie Morza Czarnego czy Europy Środkowej i Wschodniej oraz kwestie powiązań infrastrukturalnych i energetycznych. Celem niniejszego artykułu jest analiza opisywanego formatu współpracy międzypaństwowej, wskazanie obszarów współdziałania, potencjalnych możliwości i kierunków dalszego rozwoju. Jednocześnie wskazano ograniczenia płynące ze sprzeczności interesów, które sprawiają, że format ten nie może rozwinąć w pełni swojego potencjału.
subject: Articles
  topic: section
subject: Trilog
  topic: keywords
subject: Inicjatywa Trójmorza
  topic: keywords
subject: szczyt w Warszawie
  topic: keywords
subject: Polska
  topic: keywords
subject: Rumunia
  topic: keywords
subject: Turcja
  topic: keywords
subject: współpraca międzynarodowa
  topic: keywords
creator: Krystian Maras
rights: Prawa autorskie (c) 2026 Krystian Maras https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 95
ending page: 114
doi: 10.18778/1427-9657.13.13

Kształt strategicznego partnerstwa. Podejście Stanów Zjednoczonych do Inicjatywy Trójmorza
type: item
description: Artykuł przedstawia rolę Stanów Zjednoczonych jako strategicznego partnera Inicjatywy Trójmorza. Amerykanie są zaangażowani we współpracę w tym formacie niemal od początku jego istnienia. Partnerstwo między Stanami a Inicjatywą Trójmorza obejmuje okres kadencji dwóch prezydentów Stanów Zjednoczonych wywodzących się z różnych partii politycznych. Artykuł odpowiada na pytania, jaką formę przybrała postawa Waszyngtonu wobec Inicjatywy Trójmorza w trakcie pierwszej prezydentury Donalda Trumpa oraz następującej po niej kadencji Joego Bidena, a także, czy wystąpiły różnice między podejściami ich administracji. Stawia sobie również za cel stwierdzenie, czy i na jaką skalę forma partnerstwa USA i Inicjatywy Trójmorza kształtowana była przez zachodzące globalne trendy geopolityczne. Badanie opiera się na metodzie analizy dokumentów, tekstów źródłowych oraz publicznych wypowiedzi decydentów politycznych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Trójmorze
  topic: keywords
subject: Inicjatywa Trójmorza
  topic: keywords
subject: Stany Zjednoczone
  topic: keywords
subject: partnerstwo strategiczne
  topic: keywords
subject: Trump
  topic: keywords
subject: Biden
  topic: keywords
subject: relacje transatlantyckie
  topic: keywords
subject: Europa Środkowa i Wschodnia
  topic: keywords
creator: Igor Miśta
rights: Prawa autorskie (c) 2026 Igor Miśta https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 77
ending page: 93
doi: 10.18778/1427-9657.13.12

Teoria gier i ekonomia instytucjonalna w praktyce. Studium porównawcze ze szczególnym uwzględnieniem Ukrainy
type: item
description: W artykule przeprowadzono analizę roli dynamiki instytucjonalnej w gospodarkach przechodzących transformację, ze szczególnym uwzględnieniem przemian gospodarczych Ukrainy. W miarę, jak kraj ten przechodzi od systemu centralnie planowanego do gospodarki rynkowej, mierzy się z poważnymi wyzwaniami wynikającymi z utrwalonej władzy oligarchów, korupcji oraz dysfunkcyjnych ram instytucjonalnych. Celem badania jest zrozumienie, w jaki sposób interakcje instytucjonalne, koszty transakcyjne oraz dziedzictwo historyczne kształtują stabilność gospodarki Ukrainy i jej struktury zarządzania. Łącząc ekonomię instytucjonalną, teorię gier i ekonofizykę, artykuł przygląda się siłom wpływającym na ukraiński krajobraz gospodarczy. Porównuje również doświadczenia Ukrainy z doświadczeniami Polski, Rosji i Wielkiej Brytanii, aby lepiej uchwycić perspektywy reform. Badanie wykorzystuje interdyscyplinarne podejście metodologiczne, w tym ekonomię instytucjonalną i teorię kosztów transakcyjnych, teorię gier oraz ekonofizykę do modelowania zachowań aktorów gospodarczych w warunkach zmienności. W zestawie metodologicznych narzędzi znajdują się m.in. optymalizacja portfela akcji do analizy mechanizmów rynku kapitałowego, turnieje Axelroda do badania interakcji między instytucjami politycznymi i rynkowymi, a także analiza sił podstawowych i wibracyjnych w celu ukazania ewolucji kosztów transakcyjnych na poziomie przedsiębiorstw. Jednocześnie artykuł podkreśla kluczową rolę solidnych mechanizmów instytucjonalnych – obejmujących działalność gospodarczą, samorząd lokalny, system sądowniczy, organy ścigania i procesy wyborcze – oraz sprawnie funkcjonujących ram gospodarki rynkowej, które stawiają człowieka w centrum instytucjonalnej struktury, w budowaniu stabilności i wzrostu gospodarczego. Wyniki badania dostarczają cennych spostrzeżeń dotyczących złożoności transformacji Ukrainy, oferując praktyczne wskazówki dla decydentów oraz wzbogacając szerszą dyskusję akademicką na temat dynamiki instytucj…
subject: Articles
  topic: section
subject: instytucje
  topic: keywords
subject: ekonomia instytucjonalna
  topic: keywords
subject: teoria gier
  topic: keywords
subject: ekonofizyka
  topic: keywords
subject: Ukraina
  topic: keywords
subject: transformacja gospodarcza
  topic: keywords
subject: Williamson
  topic: keywords
subject: B25
  topic: subjects
subject: C73
  topic: subjects
subject: D02
  topic: subjects
subject: E02
  topic: subjects
creator: Ihor Hurnyak
creator: Oleksandra Werbowa
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Ihor Hurnyak, Oleksandra Werbowa https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 7
ending page: 37
doi: 10.18778/1427-9657.13.09

Wietnamski nacjonalizm. Stare hasła, nowe żądania
type: item
description: Wietnamski nacjonalizm wyłonił się z walki o wyzwolenie narodowe. Jest on ściśle związany z mitologizacją jego przywódcy, Hồ Chí Minha, który stał się kluczową postacią wietnamskiego nacjonalizmu, symbolizując jedność narodową i niepodległość kraju. Do wspólnych cech wielu państw azjatyckich należą dojrzewanie nacjonalizmów w okresie kolonialnym oraz jednoczenie się wokół silnego przywództwa. Wyróżniającą cechą nacjonalizmu wietnamskiego jest jednak jego antychiński charakter. Mimo że Wietnam w swojej historii przyswajał chińskie wzorce, które okazały się korzystne dla jego rozwoju i przetrwania, zawsze podkreślał niezależność w procesie ich adaptacji. Postawę tę można określić jako adaptacyjną autonomię połączoną ze znacznym stopniem pragmatyzmu. Pragmatyzm oraz umiejętność wykorzystania przełomowych momentów historycznych ułatwiły realizację celów narodowych i nadal legitymizują władzę. Artykuł omawia również współczesny nacjonalizm, kształtowany przez media społecznościowe, które sprzyjają powstawaniu nowych, często radykalnych postaw wśród Wietnamczyków. Zmusza to władze do kontrolowania nastrojów antychińskich, aby zapobiec ich wymknięciu się spod kontroli. Ponadto, w kontekście rosnącej rywalizacji regionalnej w Azji, wietnamski nacjonalizm wykorzystywany jest w polityce zagranicznej do wzmacniania pozycji kraju w relacjach z Chinami, szczególnie w odniesieniu do spornych obszarów na Morzu Południowochińskim.
subject: Articles
  topic: section
subject: Wietnam
  topic: keywords
subject: nacjonalizm
  topic: keywords
subject: wietnamska dyplomacja
  topic: keywords
subject: relacje z Chinami
  topic: keywords
subject: Ho Chi Minh
  topic: keywords
creator: Małgorzata Pietrasiak
rights: Prawa autorskie (c) 2026 Małgorzata Pietrasiak https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 115
ending page: 132
doi: 10.18778/1427-9657.13.14

Serbia na rozdrożu integracyjnym – wyzwania na drodze do UE, impas i polityczne narracje
type: item
description: Przez całą drugą dekadę XXI w. Republika Serbii była państwem, które pokonywało ścieżkę procesu akcesyjnego do Unii Europejskiej w sposób najszybszy spośród bałkańskich państw kandydujących i wydawała się w pierwszej kolejności wejść do wspólnoty w kolejnym rozszerzeniu. Odejście od demokratyzacji systemu przez długi czas było akceptowane przez Unię Europejską na rzecz polityki stabilizacji w regionie Bałkanów, co budziło głośny, ale niesłyszany w Brukseli sprzeciw krytyków Aleksandra Vučicia. W efekcie polityka oczekiwania, nadziei i zachęt ze strony Unii Europejskiej zakończyła się jednoznacznym stwierdzeniem impasu w procesie integracyjnym w 2025, w którym przez kolejny rok nie został dokonany żaden znaczący postęp. Autorka stara się przeanalizować uwarunkowania stagnacji, w której znalazła się Republika Serbii w swoim procesie integracyjnym poprzez zestawienie postawy władz w polityce wewnętrznej i zagranicznej, reakcji na nią serbskiej i unijnej opinii publicznej, a także perspektyw integracyjnych, które stoją przed tym kluczowym dla Bałkanów państwem.
subject: Articles
  topic: section
subject: Bałkany
  topic: keywords
subject: Serbia
  topic: keywords
subject: polityka integracyjna UE
  topic: keywords
subject: polityka integracyjna Serbii
  topic: keywords
creator: Mirella Korzeniewska-Wiszniewska
rights: Prawa autorskie (c) 2026 Mirella Korzeniewska-Wiszniewska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-12-31
publication date: 2025-12-31
starting page: 133
ending page: 153
doi: 10.18778/1427-9657.13.15

Nowa Doktryna Monroe’a? Relacje argentyńsko-chińskie w kontekście prezydentury Javiera Milei
type: item
description: Artykuł bada wpływ Chin na Argentynę w kontekście nagłego wycofania się tego państwa z inicjatywy BRICS wraz z objęciem prezydentury przez Javiera Milei. Przyglądając się wieloaspektowym relacjom między ChRL a Argentyną, przeanalizowane zostaną zarówno historyczne, jak i współczesne aspekty współpracy gospodarczej i politycznej. Szczególna uwaga poświęcona zostanie roli inwestycji chińskich w kształtowaniu argentyńskiej infrastruktury, handlu i sektorów kluczowych. Artykuł zgłębia przyczyny, dla których Argentyna zdecydowała się na wycofanie z inicjatywy BRICS, badając wpływ wewnętrznych i zewnętrznych czynników politycznych, ekonomicznych i geostrategicznych. W kontekście prezydentury Javiera Milei omówione zostaną potencjalne kierunki i wyzwania dla przyszłej współpracy między Argentyną a ChRL. Poruszony zostanie także wątek wpływu tejże kooperacji na argentyńską politykę międzynarodową oraz pozycję obu państw na arenie globalnej. Artykuł dąży do zrozumienia, jak zmiany polityczne w Argentynie mogą wpłynąć na jej relacje z Chinami i co to oznacza dla regionalnej równowagi sił w Ameryce Łacińskiej. W tym kontekście została ukazana rola USA i refleksja nad tym, czy nastąpił powrót do realizacji Doktryny Monroe’a.
subject: Articles
  topic: section
subject: Argentyna
  topic: keywords
subject: Chiny
  topic: keywords
subject: ChRL
  topic: keywords
subject: Javier Milei
  topic: keywords
subject: polityka gospodarcza
  topic: keywords
subject: BRICS
  topic: keywords
subject: Ameryka Łacińska
  topic: keywords
creator: Mateusz Zych
rights: Prawa autorskie (c) 2024 Mateusz Zych https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-05-12
publication date: 2025-05-12
starting page: 123
ending page: 143
doi: 10.18778/1427-9657.13.03

Energetyczna gra Gazpromu w warunkach sankcji
type: item
description: W epoce putinowskiej Federacja Rosyjska niezwykle skutecznie prowadziła swoją politykę energetyczną zarówno wobec Europy, jak i regionu postradzieckiego. Narzędziem kreowania owej polityki pozostawała państwowa korporacja Gazprom, odpowiedzialna za przesył gazu ziemnego w obu kierunkach. Na rynku europejskim pozycja Gazpromu stopniowo umacniała się wraz z budową nowych gazociągów eksportowych – Nord Stream 1 oraz Nord Stream 2. Pod koniec drugiej dekady XXI w. wydawało się, że rosyjski gigant gazowy jest i pozostanie niekwestionowanym graczem gazowego rynku unijnego w ogromnym stopniu oddziałującym na sytuację energetyczną w Europie. Wywołany przez Gazprom kryzys energetyczny zimą 2021/2022 r. oraz antyrosyjskie sankcje po rozpoczęciu wielkoskalowej wojny z Ukrainą w lutym 2022 r. doprowadziły w krótkim czasie do znaczących zmian na rynkach energii. Nowe uwarunkowania geopolityczne zmusiły państwa UE do stopniowej rezygnacji z rosyjskiego gazu ziemnego, zaś Gazprom do poszukiwania nowych dróg eksportu swoich surowców energetycznych. Prezentowany artykuł jest analizą polityki energetycznej Gazpromu ze szczególnym uwzględnieniem okresu po wybuchu wielkoskalowej wojny rosyjsko-ukraińskiej w 2022 r
subject: Articles
  topic: section
subject: Gazprom
  topic: keywords
subject: polityka energetyczna
  topic: keywords
subject: sankcje
  topic: keywords
subject: gaz
  topic: keywords
subject: UE
  topic: keywords
creator: Katarzyna Kosowska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 Katarzyna Kosowska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-05-12
publication date: 2025-05-12
starting page: 67
ending page: 80
doi: 10.18778/1427-9657.13.01

Mowa nienawiści w dyskursie medialnym Białorusi po wyborach prezydenckich w 2020 roku
type: item
description: Tematem niniejszego artykułu jest analiza użycia mowy nienawiści w dyskursie medialnym Białorusi w kontekście polaryzacji społecznej na tle kryzysu politycznego po wyborach prezydenckich w 2020 roku. Autorzy rozważają pojęcie mowy nienawiści, odnosząc się do różnych podejść do jej interpretacji. Powszechne użycie mowy nienawiści świadczy o głębokich wewnętrznych sprzecznościach w społeczeństwie białoruskim oraz podziale opartym na różnych wartościach. W badaniu przeanalizowano treści niektórych białoruskich mediów internetowych, kanałów telewizyjnych oraz mediów społecznościowych, które stosowały takie techniki jak oczernianie, dehumanizacja czy marginalizacja określonych grup lub jednostek. Badacze zwracają szczególną uwagę na różne kierunki, w których używana jest mowa nienawiści, rozróżniając konteksty wewnętrzny i zewnętrzny. W kontekście wewnętrznym mowa nienawiści potęgowała niestabilność społeczną i polaryzowała społeczeństwo. W przeciwieństwie do tego, w kontekście zewnętrznym mowa nienawiści służyła do budowania wizerunku wroga zewnętrznego, będąc narzędziem mającym na celu konsolidację społeczeństwa białoruskiego oraz mobilizację go przeciwko zewnętrznym zagrożeniom. Kryzys polityczny szczególnie działał jako katalizator napięcia w społeczeństwie, prowadząc do aktywnego użycia mowy nienawiści. Skierowane na wzbudzanie nienawiści i nietolerancji, takie materiały stanowią potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego i stabilności w białoruskim społeczeństwie.
subject: Articles
  topic: section
subject: mowa nienawiści
  topic: keywords
subject: media masowe
  topic: keywords
subject: dyskurs medialny
  topic: keywords
subject: społeczeństwo białoruskie
  topic: keywords
subject: podział społeczeństwa
  topic: keywords
creator: Taras Polovyi
creator: Khrystyna Yuskiv
rights: Prawa autorskie (c) 2024 Taras Polovyi, Khrystyna Yuskiv https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-05-12
publication date: 2025-05-12
starting page: 81
ending page: 95
doi: 10.18778/1427-9657.13.02

Zmierzch konsensusu? Polityka energetyczno-klimatyczna w programach wyborczych głównych brytyjskich partii politycznych przed wyborami parlamentarnymi w 2024 r.
type: item
description: Brytyjska transformacja w kierunku gospodarki niskoemisyjnej osiągnęła półmetek. Kolejny etap dekarbonizacji będzie jednak wymagał częstszego niż dotychczas podejmowania niepopularnych społecznie działań. Na tym tle brytyjskie partie polityczne opublikowały manifesty programowe przed wyborami parlamentarnymi w 2024 r. Analiza tych dokumentów pozwala nie tylko zrozumieć priorytety ugrupowań w polityce energetyczno-klimatycznej, lecz także zaobserwować ewolucję podejścia do tej tematyki w Wielkiej Brytanii. Poprzez analizę manifestów wyborczych artykuł ma na celu zbadanie stanu istniejącego od niemal dwóch dekad konsensusu głównych brytyjskich partii politycznych w sprawie zielonej transformacji. Wyniki badań rzucają światło na temat znaczenia udziału społeczeństwa w projektowaniu programów politycznych w obszarze energii i klimatu, co jest istotne także w kontekście wyzwań związanych z polską i europejską transformacją energetyczno-klimatyczną.
subject: Articles
  topic: section
subject: Wielka Brytania
  topic: keywords
subject: manifesty wyborcze
  topic: keywords
subject: polityka klimatyczna
  topic: keywords
subject: net zero
  topic: keywords
subject: akceptacja społeczna
  topic: keywords
creator: Arkadiusz Cygan
rights: Prawa autorskie (c) 2024 Arkadiusz Cygan https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-06-11
publication date: 2025-06-11
starting page: 97
ending page: 110
doi: 10.18778/1427-9657.13.05

Mniejszość LGBTQ+ w piłce nożnej mężczyzn w Europie – zarys problemu
type: item
description: Europejskie środowisko piłkarskie jest niejednorodną, luźną społecznością, w której istnieje wiele różnic uwarunkowanych tłem kulturowym, historycznym czy uregulowaniami prawnymi. Niniejszy artykuł zainspirowany został własnymi obserwacjami i widoczną potrzebą zbadania, jak formuje się społeczność LGBTQ+ w ramach środowiska kibicowskiego i piłkarskiego. Opracowanie porusza rozległy temat i ma być przyczynkiem do rozpoczęcia dyskusji na temat okoliczności konsolidowania się jednostek ze środowiska LGBTQ+ wśród kibiców piłki nożnej oraz piłkarzy. W ostatnich latach zaobserwować można emancypację tychże grup, która ze względu na szereg czynników zachodzi i ewoluuje w różny sposób. W piłce nożnej szczególnie dostrzega się odniesienie do osób LGBTQ+ oraz ich grupowanie ze względu na hermetyczny charakter nadal silnie zmaskulinizowanego środowiska, gdzie dochodzi do marginalizacji gejów, lesbijek czy osób transpłciowych.
subject: Articles
  topic: section
subject: LGBT
  topic: keywords
subject: homofobia
  topic: keywords
subject: piłka nożna
  topic: keywords
subject: LGBT w piłce nożnej
  topic: keywords
subject: Bundesliga
  topic: keywords
subject: Premier League
  topic: keywords
creator: Adam Oziemski
rights: Prawa autorskie (c) 2024 Adam Oziemski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-06-11
publication date: 2025-06-11
starting page: 111
ending page: 122
doi: 10.18778/1427-9657.13.04

Komisja Europejska jako partner strategiczny Inicjatywy Trójmorza. Wyzwania badawcze
type: item
description: Autorka bada relacje między Inicjatywą Trójmorza (3SI) a jej strategicznym partnerem – Komisją Europejską (KE), zwracając uwagę na luki badawcze w tym obszarze. Kluczowym problemem jest brak definicji strategicznego partnerstwa KE. Autorka stawia pytanie, czy strategiczne partnerstwo KE różni się od strategicznego partnerstwa Unii Europejskiej, a jeśli tak, to czym się różni. W deklaracjach przyjmowanych podczas szczytów 3SI wielokrotnie określano KE mianem „strategicznego partnera 3SI”: po raz pierwszy w deklaracji szczytu w Rydze w 2022 r., a następnie w deklaracjach szczytów w Bukareszcie (2023), Wilnie (2024) i Warszawie (2025). Przedstawiciele KE uczestniczyli w szczytach 3SI na różnych szczeblach. Mimo to 3SI pozostaje słabo rozpoznawalna wśród pracowników instytucji UE, a fakt, że KE jest strategicznym partnerem 3SI, jest znany wąskiej grupie ekspertów. Z jednej strony uderza brak odniesień do 3SI na oficjalnych stronach UE i jej niska rozpoznawalność w instytucjach europejskich. Z drugiej strony przedstawiciele KE wielokrotnie wyrażali poparcie dla tego formatu współpracy. Autorka podkreśla potrzebę dalszych badań nad statusem KE jako strategicznym partnerem 3SI, mechanizmami współpracy 3SI z KE i jej rezultatami.
subject: Articles
  topic: section
subject: Inicjatywa Trójmorza
  topic: keywords
subject: UE
  topic: keywords
subject: Komisja Europejska
  topic: keywords
subject: partner strategiczny
  topic: keywords
creator: Agnieszka Orzelska-Stączek
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Agnieszka Orzelska-Stączek https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-28
publication date: 2025-11-28
starting page: 7
ending page: 13
doi: 10.18778/1427-9657.13.06

Rumunia wobec Inicjatywy Trójmorza (2016–2023)
type: item
description: Rumunia jest drugim co do wielkości (po Polsce) państwem Inicjatywy Trójmorza (IT). Jest też jego państwem założycielem, ale do 2017 r. była stosunkowo bierna, pomimo zgodnego poparcia głównych partii rumuńskich dla tej płaszczyzny współpracy i jej zgodności z potrzebami infrastrukturalnymi kraju. Rumunia zawsze brała pod uwagę zdanie mocarstw w wypadku IT – Niemiec i USA. RFN było inicjatywnie niechętne, ale poparcie USA dla IT, udzielone przez prezydenta Donalda Trumpa na szczycie Trójmorza w Warszawie w 2017 r., zredukowało znaczenie zastrzeżeń ze strony Niemiec i było punktem zwrotnym dla orientującej się na Waszyngton Rumunii. Odtąd stała się ona głównym obok Polski „motorem” IT. Zorganizowała dwa szczyty Trójmorza (2018 i 2023) i jest wraz z Polską współzałożycielem i drugim co do wielkości wkładu udziałowcem Funduszu Inwestycyjnego Inicjatywy Trójmorza (FIIT). Utrata zainteresowania rządu polskiego współpracą w ramach IT po 13 XII 2023 r. otwiera przed Rumunią szanse na objęcie funkcji lidera całej inicjatywy.
subject: Articles
  topic: section
subject: Inicjatywa Trójmorza
  topic: keywords
subject: Rumunia, infrastruktura transportowo-komunikacyjna
  topic: keywords
subject: energetyczna i cyfryzacyjna
  topic: keywords
subject: Fundusz Inwestycyjny Inicjatywy Trójmorza
  topic: keywords
subject: szczyty Trójmorza w Bukareszcie w 2018 i w 2023
  topic: keywords
subject: Via Carpatia
  topic: keywords
subject: Rail-2-Seas
  topic: keywords
subject: Klaus Iohannis
  topic: keywords
subject: USA
  topic: keywords
subject: Niemcy
  topic: keywords
creator: Przemysław Żurawski vel Grajewski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Przemysław Żurawski vel Grajewski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-28
publication date: 2025-11-28
starting page: 15
ending page: 47
doi: 10.18778/1427-9657.13.08

Inicjatywa Trójmorza a priorytety Litwy w polityce bezpieczeństwa. Analiza szczytów w Wilnie i Warszawie
type: item
description: Celem artykułu jest omówienie litewskich priorytetów w ramach Inicjatywy Trójmorza (3SI) na tle szczytu w Wilnie (2024) oraz szczytu w Warszawie (2025). Główna hipoteza zakłada, że w warunkach wojny w Ukrainie Litwa konsekwentnie postrzega Inicjatywę jako narzędzie wzmacniania regionalnego bezpieczeństwa i więzi transatlantyckich. Tekst opiera się na badaniach terenowych przeprowadzonych w trakcie szczytu w Wilnie, analizie dokumentów państwowych oraz źródeł prasowych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Trójmorze
  topic: keywords
subject: Litwa
  topic: keywords
subject: Szczyt Inicjatywy Trójmorza w Wilnie
  topic: keywords
subject: Szczyt Inicjatywy Trójmorza w Warszawie
  topic: keywords
creator: Barbara Jundo-Kaliszewska
creator: Jolanta Urbanovič
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Barbara Jundo-Kaliszewska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-11-28
publication date: 2025-11-28
starting page: 49
ending page: 65
doi: 10.18778/1427-9657.13.07

Kultura strategiczna Federacji Rosyjskiej podczas rządów Władimira Putina
type: item
description: Kultura strategiczna stanowi stosunkowo nową perspektywę badawczą w nauce o stosunkach międzynarodowych. W dyskursie naukowym zauważono, że kultura strategiczna stanowi okazję do zrozumienia i wyjaśnienia zachowania państw w środowisku międzynarodowym. Postrzegamy kulturę strategiczną jako system wartości uwarunkowanych kulturowo, wpływających na politykę zagraniczną i podejmowanie decyzji w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Celem niniejszego artykułu jest analiza kultury strategicznej Federacji Rosyjskiej, a w szczególności omówienie jej geopolitycznego wymiaru w okresie rządów Władimira Putina, który jest powiązany z innymi komponentami, w tym syndromem oblężonej twierdzy, ideą zbierania ziem ruskich, mitem Trzeciego Rzymu czy koncepcjami Rosji–Eurazji i Rusi. Aspekt geopolityczny w rosyjskiej kulturze strategicznej jest swoistym połączeniem dwóch przeciwstawnych wymiarów – materialnego i niematerialnego. Z jednej strony przestrzeń jest elementem ściśle fizycznym – częścią składową państwa jest terytorium o określonych granicach. Z drugiej strony rosyjscy decydenci nadali jej charakter metafizyczny – widoczna jest sakralizacja czynnika przestrzennego wśród społeczeństwa. Polityka Władimira Putina jest zdeterminowana przez historię i geopolitykę, a głównym celem jego działań jest restytucja imperialnej potęgi Rosji i odnowienie rosyjskich wpływów na świecie. Zasadniczą cechą polityki kreowanej przez Putina jest swoisty rewanżyzm, militaryzacja państwa i społeczeństwa, kult siły i wojny. Kultura strategiczna Federacji Rosyjskiej jest pod silnym wpływem rosyjskiej myśli geopolitycznej i historyzmu. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie po 2014 roku jest klasycznym przykładem wpływu kultury strategicznej na obecną politykę państwa rosyjskiego. W percepcji rosyjskich elit politycznych Ukraina, nazywana Małą Rosją, jawi się jako fundamentalny składnik Imperium Rosyjskiego. Powstanie niepodległej Ukrainy było postrzegane jako egzystencjalne zagrożenie dla rosyjskiej tożsamośc…
subject: Articles
  topic: section
subject: kultura strategiczna
  topic: keywords
subject: Rosja
  topic: keywords
subject: geopolityka
  topic: keywords
subject: myśl geopolityczna
  topic: keywords
subject: Putin
  topic: keywords
subject: kult wojny
  topic: keywords
creator: Walenty Baluk
creator: Patrycja Mac
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Walenty Baluk, Patrycja Mac https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 7
ending page: 35
doi: 10.18778/1427-9657.12.08

Błędna percepcja w polityce zagranicznej jako produkt uboczny dogmatycznej ideologii. Przypadek wojny Rosji z Ukrainą
type: item
description: Artykuł analizuje, w jaki sposób dogmatyczna ideologia prowadzi do błędnego postrzegania polityki zagranicznej, wykorzystując działania Rosji w Ukrainie jako studium przypadku. W szczególności autorzy starają się pokazać, w jaki sposób dogmatyczna ideologia Rosji doprowadziła do znaczących błędów w postrzeganiu jej polityki zagranicznej wobec Ukrainy, co doprowadziło do agresywnych działań i eskalacji konfliktów. Głównym problemem badawczym jest wpływ dogmatycznych ideologii na podejmowanie decyzji w polityce zagranicznej. Na potrzeby artykułu autorzy konceptualizują ideologię „putinizmu”. W artykule zbadano, w jaki sposób ideologia ta działa jak filtry poznawcze, kształtując i często zniekształcając postrzeganie przywódców politycznych. Prowadzi to do błędnej interpretacji intencji i działań innych narodów, czego przykładem jest błędne postrzeganie przez Rosję wydarzeń na Ukrainie jako zachodniego spisku, a nie oddolnego ruchu przeciwko korupcji i autorytaryzmowi. Autorzy konkludują, że dogmatyczne ideologie znacząco przyczyniają się do błędnego postrzegania polityki zagranicznej, prowadząc do błędnych i często agresywnych decyzji. W przypadku Rosji te błędne przekonania doprowadziły do poważnych konsekwencji międzynarodowych, w tym sankcji gospodarczych, izolacji dyplomatycznej i przedłużającego się konfliktu na Ukrainie. Artykuł podkreśla konieczność rozpoznania i złagodzenia przez decydentów politycznych wpływu dogmatycznych ideologii, aby uniknąć takich szkodliwych błędnych wyobrażeń. Badania sugerują również, że wysoce dogmatyczne systemy są bardziej podatne na strategiczne niepowodzenia ze względu na ich sztywne struktury przekonań i odporność na nowe informacje.
subject: Articles
  topic: section
subject: wojna w Ukrainie
  topic: keywords
subject: błędne postrzeganie
  topic: keywords
subject: dogmatyczna ideologia
  topic: keywords
subject: teoria opanowywania trwogi
  topic: keywords
subject: Rosja
  topic: keywords
subject: „putinizm”
  topic: keywords
creator: Bartosz Bolechów
creator: Karol Szulc
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Bartosz Bolechów, Karol Szulc https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 37
ending page: 56
doi: 10.18778/1427-9657.12.09

Historia statusu prawnego języka ukraińskiego. Od Rusi Kijowskiej do współczesnej Ukrainy
type: item
description: Niepewność wynikająca z rosyjskiej inwazji na Ukrainę oznacza, że polityczna przyszłość kraju wciąż się kształtuje. Obecnie rozstrzygane są liczne aspekty dalszego funkcjonowania kraju. Dotyczy to również języka ukraińskiego, który ma znaczną liczbę rodzimych użytkowników, których nie można uznać za nawet zdalnie zagrożony, a mimo to jego przyszły status jako głównego języka instytucji państwowych jest stale zagrożony. Jeśli przyjrzymy się burzliwej historii Ukrainy, możemy zauważyć, że nie jest to wcale nowy problem. Przez wieki ziemie ukraińskie były kontrolowane przez wiele krajów. Należały do nich Rzeczpospolita Obojga Narodów, Austro-Węgry, Czechosłowacja, Rumunia, Imperium Rosyjskie i Związek Radziecki. Wszystkie one prowadziły różną politykę wobec narodu ukraińskiego, jak również jego języka. Ponadto polityka ta była stale zmieniana. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie ewolucji języka ukraińskiego, w szczególności jego statusu prawnego w podmiotach kontrolujących terytoria ukraińskie. Oprócz wyżej wymienionych unii i imperiów, wyjaśniono również status języka, jaki istniał w protopaństwowych próbach utworzenia niepodległej Ukrainy w przeszłości, takich jak Ruś Kijowska, Sicz Zaporoska, URL, ZURL i Ukraińska SRR. Szczególny nacisk położono na historię współczesną, a mianowicie rozwój praw językowych w Związku Radzieckim i niepodległej Ukrainie. To, czy Ukraina stanie się de jure i de facto jednojęzyczną europejską demokracją, zależy od następstw aktualnie trwających wydarzeń.
subject: Articles
  topic: section
subject: historia Ukrainy
  topic: keywords
subject: język ukraiński
  topic: keywords
subject: polityka językowa
  topic: keywords
subject: polityka radziecka
  topic: keywords
subject: współczesne prawo ukraińskie
  topic: keywords
subject: budowanie państwa
  topic: keywords
subject: język zagrożony
  topic: keywords
creator: Maria Eleonora Hebisz
creator: Jacek Stanisławski
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Maria Eleonora Hebisz, Jacek Stanisławski https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 57
ending page: 79
doi: 10.18778/1427-9657.12.11

Polityka irańskiego Frontu Oporu w strategicznych kalkulacjach Federacji Rosyjskiej
type: item
description: Jednym z najważniejszych filarów geopolitycznych działań Iranu w regionie i poza nim jest koncepcja Osi Oporu. Stwarza ona możliwości rozszerzania wpływów i potęgi Teheranu oraz równoważenia jego wrogów jak najdalej od jego granic. Ta konfrontacyjna polityka w regionie nie jest jednak prowadzona w politycznej próżni. Ma ona wpływ nie tylko na podmioty regionalne, ale także na wiodące światowe mocarstwa. Rosja jest jednym z nich. Głównym celem niniejszego artykułu jest analiza podejścia Rosji do polityki irańskiego Frontu Oporu. Aby to osiągnąć, artykuł poruszy kilka kluczowych elementów, w tym irańską koncepcję Frontu Oporu, historyczną perspektywę podejścia Rosji do Iranu (po zimnej wojnie) oraz ograniczenia wsparcia Kremla dla polityki Teheranu.
subject: Articles
  topic: section
subject: Iran
  topic: keywords
subject: Rosja
  topic: keywords
subject: polityka zagraniczna
  topic: keywords
subject: bezpieczeństwo
  topic: keywords
subject: Front Oporu
  topic: keywords
subject: Oś Oporu
  topic: keywords
creator: Robert Czulda
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Robert Czulda https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2024-12-30
publication date: 2024-12-30
starting page: 81
ending page: 102
doi: 10.18778/1427-9657.12.12

Dżihadyzm w Tadżykistanie i Uzbekistanie w kontekście oddziaływania tzw. Państwa Islamskiego Prowincji Chorasan
type: item
description: Azja Środkowa, w tym także dawne republiki radzieckie, jest obszarem działalności nurtów dżihadystycznych, co wpływa destabilizująco na sytuację w regionie i potęguje zagrożenia ze strony ekstremizmu. Egzemplifikację tych mechanizmów stanowi widoczna w ostatnich latach aktywność tzw. Państwa Islamskiego Prowincji Chorasan, organizacji odpowiedzialnej za liczne przejawy działań terrorystycznych i werbunkowych. Przykładem tych zagrożeń był zamach przeprowadzony na obrzeżach Moskwy w marcu 2024 r. Artykuł ukazuje zarys rozwoju radykalnego islamu w regionie, co ilustrują kazusy Tadżykistanu i Uzbekistanu. W państwach tych od dawna uwidaczniają się ugrupowania integrystyczne, co związane jest ze wskazanymi w analizie uwarunkowaniami politycznymi i społecznymi. Artykuł przedstawia głównych protagonistów tego nurtu w kontekście oddziaływania tzw. Państwa Islamskiego Prowincji Chorasan. Wskazuje na mechanizmy rozwoju dżihadyzmu z perspektywy konwergencji ugrupowań wywrotowych i terrorystycznych, dysfunkcyjności państwa oraz katalizatorów procesu radykalizacji. Analiza opiera się na integracji analizy historycznej i metody przyczynowo-skutkowej oraz odwołuje się do teorii Marca Sagemana ujmującej dżihadyzm jako swoisty ruch społeczny bazujący na interakcyjnej sieci powiązań.
subject: Articles
  topic: section
subject: Tadżykistan
  topic: keywords
subject: Uzbekistan
  topic: keywords
subject: Państwo Islamskie Prowincji Chorasan
  topic: keywords
subject: dżihadyzm
  topic: keywords
subject: radykalizacja
  topic: keywords
creator: Stanisław Kosmynka
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Stanisław Kosmynka https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
date: 2025-03-04
publication date: 2025-03-04
starting page: 103
ending page: 118
doi: 10.18778/1427-9657.12.07

Relacja Chin i Kambodży jako przykład klientelizmu międzynarodowego
type: item
description: Od wydarzeń z lipca 1997 r., kiedy to Kambodżańska Partia Ludowa dokonała przewrotu wojskowego i pokonała dotychczas współrządzącą z nią partię FUNCINPEC, relacje z Chinami stały się dla nowego reżimu istotnym elementem dla jego przetrwania. Chińskie wsparcie pozwoliło na ochronę rządu przed naciskami w zakresie praw człowieka, korupcji i nadużywania władzy oraz dało potrzebną mu wówczas przestrzeń polityczną i gospodarczą. Od tamtego czasu widoczne jest coraz większe i wielowymiarowe uzależnienie Kambodży od ChRL, które rodzi pytania o faktyczny charakter tej relacji. Niniejszy artykuł ma na celu analizę stosunków bilateralnych pomiędzy Chinami a Kambodżą przez pryzmat teorii układu patron–klient w stosunkach międzynarodowych. Autor przedstawia w nim dotychczasowy przebieg współpracy obu państw na polu militarnym i politycznym, odnosząc ją do teorii klientelizmu. Wskazuje w nim również na główne motywy przyświecające współpracy obu państw, argumentując, że charakterystyczny dla stosunków patronalno-klientelistycznych „transfer bezpieczeństwa” odbywa się przede wszystkim w odniesieniu do bezpieczeństwa reżimu (polityki wewnętrznej) słabszego partnera niż wymiaru stricte militarnego.
subject: Articles
  topic: section
subject: Relacje Chin i Kambodży
  topic: keywords
subject: relacje sino-khmerskie
  topic: keywords
subject: relacje patron-klient
  topic: keywords
subject: klientelizm międzynarodowy
  topic: keywords
creator: Sebastian Tomasz Tarała
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Sebastian Tomasz Tarała https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2025-02-18
publication date: 2025-02-18
starting page: 30
ending page: 44
doi: 10.18778/1427-9657.12.02

Metafizyka światła. Wstęp do panteistycznej ekofilozofii Henryka Skolimowskiego
type: item
description: Główną tezą artykułu jest założenie, że metafizyka światła Henryka Skolimowskiego stanowi oryginalną koncepcję metafizyczną, a także że mogła ona powstać tylko pod koniec XX w. i tylko spod pióra osobowości o nastawieniu głęboko interdyscyplinarnym. Skolimowski był niewątpliwym erudytą nie tylko w aspekcie historii filozofii zachodniej, jak i dalekowschodniej, ale też w naukach matematyczno-przyrodniczych. Z wykształcenia był filozofem, a w młodości uzyskał również magisterium z geodezji, co odcisnęło się piętnem w ten sposób, że pogłębiał swoją wiedzę w naukach matematyczno-przyrodniczych do końca swojego życia. Stąd jego umysłowość miała głęboko interdyscyplinarny charakter. Dla pełnego zrozumienia metafizycznej koncepcji światła Skolimowskiego kluczowe jest oderwanie się od tradycyjnych dualizmów metafizycznych, zwłaszcza tych zapoczątkowanych przez platońską tradycję i kontynuowanych przez tradycję judeo-chrześcijańską, których apogeum stanowi filozofia Rene Descartesa.
subject: Articles
  topic: section
subject: filozofia
  topic: keywords
subject: metafizyka
  topic: keywords
subject: metafizyka światła
  topic: keywords
subject: Henryk Skolimowski
  topic: keywords
creator: Anna Fligel
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Anna Fligel https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2025-02-18
publication date: 2025-02-18
starting page: 7
ending page: 29
doi: 10.18778/1427-9657.12.01

Neutralność Mołdawii w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę
type: item
description: Rosyjska agresja na Ukrainę redefiniuje dotychczasowe role i strate­gie przyjmowane przez państwa w stosunkach międzynarodowych. Szczególnie widoczne jest to w przypadku tych państw, które leżą w orbicie zainteresowań Federacji Rosyjskiej, takich jak Mołdawia. Obecna aktywność Rosji w regionie stawia pytanie o zasadność neutralnego statusu tego małego państwa. Jakie scenariusze można przewidzieć? Utrzy­manie status quo, odrzucenie neutralności na rzecz pogłębionej współpracy z Zachodem (członkostwo w UE i NATO) czy połączenie neutralności państwa z przyszłą akcesją do NATO czy Unii Europejskiej? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie i istnieją argumenty przemawiające za każdym z rozwiązań.
subject: Articles
  topic: section
subject: Mołdawia
  topic: keywords
subject: agresja rosyjska na Ukrainę
  topic: keywords
subject: neutralność
  topic: keywords
subject: NATO
  topic: keywords
subject: Unia Europejska
  topic: keywords
creator: Renata Kunert-Milcarz
creator: Maciej Herbut
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Renata Kunert-Milcarz, Maciej Herbut https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2025-02-18
publication date: 2025-02-18
starting page: 45
ending page: 61
doi: 10.18778/1427-9657.12.03

Myśl społeczno-polityczna i aktywizm Bhimrao Ramji Ambedkara
type: item
description: Celem artykułu jest analiza dorobku politycznego Ambedkara i jego roli w kształtowaniu systemu politycznego Indii na przełomie lat 50. i 60. XX w. Jest to studium filozofii politycznej na podstawie licznych publikacji, jakie po sobie pozostawił, a także przegląd reformatorskich idei i postulatów społeczno-politycznych, które konsekwentnie głosił w ciągu swojego życia. Ważne miejsce w niniejszym artykule zajmuje działalność Ambedkara na rzecz osób wykluczonych i dyskryminowanych ze względu na przynależność kastową (jāti).
subject: Articles
  topic: section
subject: Indie
  topic: keywords
subject: polityka
  topic: keywords
subject: filozofia polityczna
  topic: keywords
subject: Ambedkar
  topic: keywords
subject: dalici
  topic: keywords
subject: dyskryminacja
  topic: keywords
creator: Natalia Zajączkowska
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Natalia Zajączkowska https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2025-02-18
publication date: 2025-02-18
starting page: 63
ending page: 81
doi: 10.18778/1427-9657.12.04

Dlaczego Recep Tayyip Erdoğan wygrał wybory w 2023 roku? Prezydenckie roszczenia do legitymacji władzy
type: item
description: Celem artykułu jest analiza narracji prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdoğana z okresu kampanii wyborczej w 2023 r. w kontekście koncepcji roszczeń do legitymacji władzy w ujęciu Christiana van Soest i Julii Grauvogel oraz zespołu badawczego pod kierownictwem Marcusa Tannenberga, a także wyodrębnienie i scharakteryzowanie tych roszczeń za pomocą analizy komunikatów prezydenckiej Dyrekcji Komunikacji Republiki Turcji (Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığı) oraz państwowej agencji informacyjnej – Agencji Anatolijskiej (Anadolu Ajansi). Zbadany został okres od 10 marca do 28 maja 2023 r. – od momentu ogłoszenia daty wyborów do ich rozstrzygnięcia.
subject: Articles
  topic: section
subject: Turcja
  topic: keywords
subject: legitymizacja władzy
  topic: keywords
subject: wybory
  topic: keywords
subject: system polityczny
  topic: keywords
subject: Recep Tayyip Erdoğan
  topic: keywords
creator: Krystian Maras
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Krystian Maras https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2025-02-18
publication date: 2025-02-18
starting page: 83
ending page: 101
doi: 10.18778/1427-9657.12.05

Wstęp
type: item
subject: Other
  topic: section
creator: Jerzy Kmieciński
rights: Prawa autorskie (c) 2014 Jerzy Kmieciński https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2014-01-01
publication date: 2014-01-01
starting page: 11
ending page: 26

Rola wartości politycznych w procesie modernizacji: Doświadczenia polskie i rosyjskie
type: item
description: Celem artykułu jest podjęcie rozważań na temat wpływu wartości politycznych na procesy modernizacyjne, dokonujące się w Polsce i w Rosji. Autorki przyjmują, że system wartości wywiera istotny i często decydujący wpływ na proces przeobrażeń systemowych, jednocześnie wskazują na określone zmiany dokonujące się w obrębie systemów wartości Rosjan i Polaków w trakcie demokratycznej tranzycji.
subject: Articles
  topic: section
creator: Ирина Василенко
creator: Малгожата Абассы
rights: Prawa autorskie (c) 2013 Ирина Василенко, Малгожата Абассы https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2012-01-01
publication date: 2012-01-01
starting page: 121
ending page: 132
doi: 10.18778/1427-9657.01.08

Polityczna aktywność obywateli ukraińskich w procesach modernizacyjnych jako odbicie relacji władza – społeczeństwo
type: item
description: Głównym wyzwaniem, z jakim boryka się współczesne ukraińskie społeczeństwo, jest zapewnienie znaczącego poziomu zaangażowania obywateli w proces modernizacji politycznej. Specyfika ukraińskiego społeczeństwa polega na tym, że zachodnioeuropejska praktyka modernizacji gospodarczej sama w sobie jest rozumiana jako czynnik sprzyjający masowej partycypacji politycznej, jako że posiadanie znacznych zasobów ekonomicznych i kognitywnych z punktu widzenia odejścia od wartości związanych z przetrwaniem na rzecz wartości związanych z autoekspresją nie przyczynia się do konsolidacji społeczeństwa wokół strategicznych celów modernizacji. W przypadku Ukrainy mamy do czynienia z określonymi modelami partycypacji politycznej, które wynikają z narodowych politycznych i instytucjonalnych uwarunkowań, które łączą w sobie formalne i nieformalne odzwierciedlają specyfikę kultury politycznej ukraińskiego społeczeństwa. Cechy ukraińskiego systemu politycznego i transformacyjna natura jego podstawowych zasad rządzących relacjami pomiędzy stosunkami pomiędzy rządem a obywatelami przyczyniły się do wykształcenia się trzech głównych modeli partycypacji politycznej: wyborczej, protestu, dyskursywnej. Modernizacyjny potencjał partycypacji politycznej początków XXI w. determinowany jest nie tyle przez jego elektoralne formy, a raczej możliwości, jakimi dysponują obywatele w sferze publicznej, co z kolei odzwierciedla charakter i jakość relacji pomiędzy państwem i społeczeństwem.
subject: Articles
  topic: section
creator: Наталія Ротар
rights: Prawa autorskie (c) 2012 Наталія Ротар https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2012-01-01
publication date: 2012-01-01
starting page: 103
ending page: 120
doi: 10.18778/1427-9657.01.07

Specyfika rozwoju świadomości politycznej ukraińskiego społeczeństwa: Między historią a współczesnością
type: item
description: Artykuł poświęcony jest problematyce budowy i rozwoju powszechnej świadomości politycznej obywateli Ukrainy. Charakterystyka świadomości politycznej i kultury politycznej postrzegane są przez autorów nie tylko jako indykator poziomu rozwoju demokracji na poziomie społecznym na Ukrainie, ale także przypisuje się im istotną rolą w kształtowaniu wartości życia demokratycznego. Studia nad historycznymi przejawami funkcjonowania ukraińskiego społeczeństwa i uwzględnienie współczesnej kondycji politycznej świadomości ukraińskich obywateli pozwala określić cechy ogólne powszechnej świadomości, w ramach których szczególne miejsce zajmują pragmatyzm, marginalizacja, etatyzm, paternalizm ze strony państwa, ambiwalentność, niski poziom konsolidacji i identyfikacji.
subject: Articles
  topic: section
creator: Наталія Петрук
creator: Ольга Заславська
rights: Prawa autorskie (c) 2012 Наталія Петрук, Ольга Заславська https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2012-01-01
publication date: 2012-01-01
starting page: 87
ending page: 101
doi: 10.18778/1427-9657.01.06

Partnerstwo wschodnie w okresie prezydencji Polski w Unii Europejskiej w 2011 r.
type: item
description: Author analyses concept of Eastern Partnership evolution during Polish Presidency in European Union in 2011, that became Polish presidency priority. Author points main reasons that were blocking its completion. First of all, according to author, financial crisis can be blamed for such an state of affair. Member states attention was attracted mainly by ways of overcoming its effects in foreseeable future. Secondly most of the member states were not seriously involved in relations with EU’s eastern neighbors and interested in lending them any help with overcoming their problems. On the other hand some of EU’s eastern partners are keen more on cooperation with Russia then with EU. But the main obstacles that constrain completion Eastern Partnership policy were Arab Spring events taking place in North Africa and Middle East, that effectively distracted European politicians and society attention from EU eastern partners. Warsaw tried to convince its Union’s partners that Eastern Partnership policy should be priority for whole EU, and its completion would bring benefits all members states not only Poland. Poland opts for more symmetry in EU attitude towards its southern and eastern neighbors. New edition of European Neighbors Policy should be more flexible and fitted to the EU’s partners economic, political and societal need and environment. Moreover that policy should be more concentrated on ordinary citizens partner states and less tolerant toward authoritarian and faced democracy regimes. At the heart of the ENP should lie society not government. At this moment ENP is not enough attractive for countries at which it’s addressed. Still ENP require more attention and engagement from partners states if it should became an effective policy and bring any meaningful results.
subject: Articles
  topic: section
creator: Stanisław Konopacki
rights: Prawa autorskie (c) 2012 Stanisław Konopacki https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
date: 2012-01-01
publication date: 2012-01-01
starting page: 73
ending page: 86
doi: 10.18778/1427-9657.01.05