Rosyjskojęzyczne media elektroniczne jako narzędzie programowania ruskiego miru

Anton Chelyuskin (Czeluskin); Sylwester  Woźniak

doi:10.18778/1427-9657.14.2.07

Authors

Anton Chelyuskin (Czeluskin) Nicolaus Copernicus University https://orcid.org/0000-0001-6556-6273
Sylwester Woźniak Polskie Towarzystwo Historyczne – o. Zielona Góra https://orcid.org/0000-0001-9589-389X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-9657.14.2.07

Keywords:

Mir, Latvia, Baltic States, Russia, Media

Abstract

The Russian language is one of the key tools used by the Kremlin to build influence across the post-Soviet space. The example of Russian-language electronic media in Latvia provides an opportunity to understand how the narrative being constructed within the diaspora in the Baltic States is taking shape. The media reports analysed convey the impression that Russians living in Latvia feel persecuted, isolated and discriminated against. By drawing on historical references to Latvians who were members of the Waffen SS, anti-Russian policies are described as nationalist or fascist. This is a reference to the ideology of the ‘Russian World’, in which any anti-Russian policy is labelled as nationalist. The activities of the electronic media contribute to mobilising members of the Russian diaspora to oppose the policies of the Latvian government, particularly regarding the use of the Russian language in public spaces.

Author Biographies

Anton Chelyuskin (Czeluskin), Nicolaus Copernicus University

Anton Czeluskin (Chelyuskin), absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika kierunku polityka i bezpieczeństwo (2024) oraz kierunku historia (2019) studia magisterskie. Zainteresowania historią i komparatystyką obszaru Europy Wschodniej oraz geopolityką Rosji i Polski. Zainteresowania również w strefie etnografii oraz języków obcych, przede wszystkim słowiańskich. Działa w organizacji „Młode Kresy”. Udziela wywiadów internetowych o tematyce historyczno-kulturowej. Oprócz naukowych jest autorem licznych artykułów publicystycznych o tematyce historycznej oraz geopolitycznej.
Sylwester Woźniak, Polskie Towarzystwo Historyczne – o. Zielona Góra

Sylwester Woźniak, absolwent historii Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz kierunku interdyscyplinarnego filozofia z politologią (tzw. filozofia z WOSem). Doktor nauk humanistycznych z zakresu historii. W 2017 r. obronił dysertację pod kierunkiem prof. Stefana Dudry pt. Kościół greckokatolicki w zachodniej Polsce po II wojnie światowej. Zainteresowania naukowe obejmują historię najnowszą w zakresie mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych ze szczególnym naciskiem mniejszości łemkowskiej i Kościoła greckokatolickiego na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Jego zainteresowania historyczne mają również związek z ujęciem politologicznym tematyki mniejszości narodowych i religijnych. Publikuje artykuły naukowe m.in.: w „Studiach Zachodnich”, „Ziemi Lubuskiej” i „Przeglądzie Geopolitycznym” oraz teksty publicystyczne w periodyku „Na Winnicy”.

References

Apanowicz, J. 2002. Metodologia ogólna. Gdynia.

Aref’ev, A.L. 2014. The Russian Language in the World. Past, Present, and Future. Herald of the Russian Academy of Sciences 84. https://doi.org/10.1134/S1019331614050050

Bäcker, R. 2016. Metodologia badań politologicznych. Warszawa.

Bartmiński, J., Tokarski, R. 1986. Językowy Obraz Świata a spójność tekstu. W: T. Dobrzyńska (red.), Teoria tekstu. Zbiór studiów. Wrocław.

Bartosiak, J. 2013. Rzeczpospolita między lądem a morzem. O wojnie i pokoju. Warszawa.

Delong, M. 2020. ‘Ruski Mir’ jako narzędzie rosyjskiej ekspansji geopolitycznej na terytorium Ukrainy. Przegląd Geopolityczny 33.

Doroszczyk, J. 2016. Antyzachodnie think thanki w Rosji jako narzędzie realizacji konserwatywnego projektu Kremla. Sprawy Międzynarodowe 3.

Eberhardt, P. 2019. Klub Izborski i jego urojenia geopolityczne. Arcana. Kultura, Historia, Polityka 5.

Fritz, J., Anders, E. 2012. Mord dokonany na polskich jeńcach wojennych we wsi Podgaje (Flederburgu) w lutym 1945 roku. Europa Orientalis 3, s. 157–185. https://doi.org/10.12775/EO.2012.009

Garbula, J.M. 2020. Teksty narracyjne – analiza strukturalno-formalna. Prima Educatione 4, s. 73–84. https://doi.org/10.17951/pe.2020.4.73-84

Goban-Klas, T. 2011. Tabloizacja mediów a nepotyzm. W: R. Chytrowski (red.), Media – Populizm – Demokracja, Wrocław.

Hendricks, W.O. 1985. Metodologia strukturalnej analizy narracji. Pamiętnik Literacki. Czasopismo Kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 76(1), s. 167–188.

Karaszewska, K. 2010. Dominacja języka angielskiego we współczesnym świecie i jej wpływ na motywację jego rodzinnych użytkowników do nauki języków obcych. W: D. Pietruch-Reizes, W. Babik, R. Frączek (red.). Zarządzanie informacją w nauce. Katowice.

Klip, A., Pankhurst, J.G. 2025. The Mandate of the Word Russian People’s Council and the Russian Political Imagination. Scripture, Politics and War. Religions 16(466). https://doi.org/10.3390/rel16040466

Komarowa, G. 2018. Russkij mir w mieniajuszemsia mire. IEA RAN.

Kozyrska, A. 2023. Status języka rosyjskiego na obszarze poradzieckim. Stan prawny – zagrożenia – perspektywy – wyzwania. Politeja 20(2). https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.83.06

Krasnowolski, A. 2018. Języki zagrożone wymarciem w wybranych krajach Europy, Federacji Rosyjskiej i w Kanadzie. Warszawa.

Kuczyńska-Zonik, A. 2018. Infotainment i dezinformacja w mediach rosyjsko-języcznych w państwach bałtyckich. TEKA of Political Science and International Relations 13(2). https://doi.org/10.17951/teka.2018.13.2.13-26

Lermontow, W. 2023. Przemówienie na XXV Światowej Rosyjskiej Radzie Ludowej „Teraźniejszość i przyszłość świata rosyjskiego”, Moskwa, 27–28 listopada.

Łapicz, Cz. 2017. Arabski – język Koranu, Muhammada i mieszkańców raju. Nurt SVD 2.

Masenko, L. 2017. Przemówienie o sowieckim totalitaryzmie. Kijów.

Potulski, J., Kamińska-Korolczuk, K. 2024. Mass media i media społecznościowe w polityce wewnętrznej Federacji Rosyjskiej. Politeja 7(94). https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.94.13

Radzik, R. 2020. Tożsamości zbiorowe Słowian Wschodnich. Analiza porównawcza. Studia z Dziejów Rosji i Europy Wschodniej LV(2).

Romanowska, A. 2018. Rosyjskie wpływy w Niemczech. Wiedza Obronna 1–2.

Skowronek, B. 2014. Mediolingwistyka. Teoria. Metodologia. Idea. Postscriptum Polonistyczne 14(2).

Skowronek, B. 2022. Językowy Obraz Świata. Lingwistyka Kulturowa 10(24). https://doi.org/10.24425/academiaPAN.2022.143967

Studenta-Skrukwa, M. 2015. Rosyjskojęzyczny patriotyzm ukraiński. O zmianie funkcji języka rosyjskiego na Ukrainie pod wpływem Euromajdanu i wojny w Donbasie. Kultura i Społeczeństwo 2. https://doi.org/10.35757/KiS.2015.59.2.9

Szibeka, Z. 2020. Krótki esej o życiu politycznym i kulturalnym (1954–1991). Moskwa.

Tomaszewski, W. 2023. Media w służbie reżimu. Przykład Rosji i wyzwania dla demokracji. Krakowskie Studia Małopolskie 4(40). https://doi.org/10.15804/ksm20230404

Topolska, M.B. 1980. Czytelnictwo książek wydanych na Litwie i Białorusi w XVI i pierwszej połowie XVII wieku, cz. 2, Czytelnictwo książek świeckich. Pamiętniki Biblioteki Kórnickiej 16.

Ulidis, M. 2013. Blog a Językowy Obraz Świata partii politycznej. Analiza kwantytatywno-korpusowa na przykładzie komunikacji Platformy Obywatelskiej. Nowe Media 5(10). https://doi.org/10.12775/NM.2013.005

Wałęcławski, J. 2007. Rosjanie na Łotwie – problem statusu i praw obywatelskich rosyjskich mieszkańców Republiki Łotewskiej. Forum Politologiczne 5, s. 197–235.

Wyszczelski, L. 2022. Moskiewska i Kijowska wizja interpretacji sporów o przeszłość ciągłości historycznych korzeni wzajemnych państwowości. Pomiędzy. Polonistyczno-Urbanistyczne Studia Naukowe 1(4). https://doi.org/10.15804/PPUSN.2022.01.12

Delfi, Ž. Sputnik mimo zakazu nadaje na Łotwie. Studium Europy Wschodniej, https://studium.uw.edu.pl/sputnik-mimo-zakazu-nadaje-na-lotwie/ (dostęp: 26.06.2025).

Education Law (with amendments to 28.09.2023), https://www.vvc.gov.lv/en/laws-and-regulations-republic-latvia-english/izglitibas-likums-ar-grozijumiem-lidz-28092023?utm_source=https%3A%2F%2Fchatgpt.com%2F (dostęp: 27.06.2025).

Humabaki i drony. Jak działa (pro)rosyjska propaganda na Telegramie? Demagog, https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/humbaki-i-drony-jak-dziala-prorosyjska-propaganda-na-telegramie/ (dostęp: 15.05.2026).

Medar, S. Russian Disinformation in Latvia. Defence & Security Monitor, https://en.monitorulapararii.ro/russia-s-strategic-influence-operations-in-the-baltic-countries-1-25104?utm (dostęp: 26.06.2025).

Otocki, T. Burza wokół ‘Nowej Fali’. Delfi, https://www.delfi.lt/pl/kultura/burza-wokol-nowej-fali-60394599?utm_source=chatgpt.com (dostęp: 26.06.2025).

RIGA. Латвия оправдывает нацистов, пока её население вымирает. Спутник Латвия [RIGA. Latviâ opravdyvaet nacistov, poka eë naselenie vymiraet. Sputnik Latviâ], https://lv.sputniknews.ru/20250625/latviya-oprawdywaet-nacystow-poka-jejo-naselenie-wymiraet-30543575.html (dostęp: 26.06.2025).

Springe, I. How Russian Propaganda Becomes Even Nastier in Baltic News. Re:Balitica, https://en.rebaltica.lv/2017/03/how-russian-propaganda-becomes-even-nastier-in-baltic-news (dostęp: 26.06.2025).

The Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation. Концепция внешней политики Российской Федерации (утверждена президентом Российской Федерации В.В. Путиным 31 марта 2023 г.) [Koncepciâ vnešnej politiki Rossijskoj Federacii (utverždena prezidentom Rossijskoj Federacii V.V. Putinym 31 marta 2023 g.)] (dostęp: 24.06.2025).

Valsts drošības dienests (VDD), Par Valsts drošības dienestu, https://vdd.gov.lv/lv (dostęp: 17.05.2026).

Антифашисты Прибалтики [Antifašisty Pribaltiki], kanał Telegram, https://t.me/antifalivland (dostęp: 17.05.2026).

Дугин, А., Русский мир и его Собор [Dugin A., Russkij mir i ego Sobor], https://izborsk-club.ru/24992?ysclid=mpa8jd7aaj24425569 (dostęp: 16.05.2025).

Ещё и на Лиго слушать песни на русском? Буря в соцсетях из-за концерта Паулса. [Eŝë i na Ligo slušat’ pesni na russkom? Burâ v socsetâh iz-za koncerta Paulsa.] Press, https://press.lv/post/eshyo-i-na-ligo-sluszat-pesni-na-russkom-buria-w-socseciach-iz-za-kontserta-paulsa (dostęp: 26.06.2025).

Министерство иностранных дел Российской Федерации, Концепция внешней политики Российской Федерации (утверждена Указом Президента Российской Федерации от 31 марта 2023 г. № 229), 31 марта 2023 г. [Ministerstvo inostrannyh del Rossijskoj Federacii, Koncepciâ vnešnej polityki Rossijskoj Federacii (utverždena Ukazom Prezidenta Rossijskoj Federacii ot 31 marta 2023 g. № 229), 31 marta 2023 g.], https://mid.ru/en/foreign_policy/fundamental_documents/1860586/?lang=ru (dostęp: 24.06.2025).

MK Латвия. Русский язык в школах под полный запрет? [MK Latviâ. Russkij âzyk v školah pod polnyj zapret?], https://www.mklat.lv/zhizn/9359-russkij-jazyk-v-szkolach-pod-połnyj-zapret.html (dostęp: 27.06.2025).

Можегов В., 2007. О Русской идее, триада графа Уварова и универсальности христианства, АПН (Агентство Политических Новостей), 6 октября 2005. [Možegov V., 2007. O Russkoj idee, triada grafa Uvarova i universal’nosti hristianstva, APN (Agentstvo Političeskih Novostej), 6 oktâbrâ 2005. [cyt. 2026-07-22]: https://apn.ru/index.php?newsid=1593

Путин: Русофобия – первый шаг к геноциду. OTP. [Putin: Rusofobiâ – pervyj šag k genocidu. OTP.], https://otr-online.ru/news/putin-rusofobiya-pervyy-shag-k-genocidu-189160.html?utm (dostęp: 26.06.2025).