Wortspiel und Modifizierung zum Ausdruck der Bewertung in deutschen und polnischen Zeitungsartikeln am Beispiel des Papstbildes Benedikts XVI

Karolina Waliszewska

doi:10.18778/2196-8403.2011.21

Autor

Karolina Waliszewska

DOI:

https://doi.org/10.18778/2196-8403.2011.21

Abstrakt

Niniejszy artykuł przedstawia językowe sposoby wyrażania wartości za pomocą gier słownych oraz kreatywnych modyfikacji opierających się często na dopasowaniu sytuacyjnym lub ukrytej aluzji, pokazane na przykładzie językowego obrazu papieża Benedykta XIV, jaki wyłania się z prasy niemieckiej i polskiej. Na podstawie analizy wybranych artykułów prasowych, ujętej z punktu widzenia pragmatyki językoznawczej, dokonana została ogólna charakterystyka możliwości wyrażania wartości za pomocą gier słownych oraz modyfikacji zarówno na płaszczyźnie leksykalnej, jak i morfologicznej, składniowej oraz stylistycznej.

Bibliografia

BARTMIŃSKI, JERZY (1991): Projekt i założenia ogólne słownika aksjologicznego. Projekt listy haseł do słownika aksjologicznego. [Vorhaben und allgemeine Voraussetzungen für ein Wörterbuch der Axiologie. Projekt eines Stichwortregisters für ein Wörterbuch der Axiologie]. In: PUZYNINA / BARTMIŃSKI, 197-209.

Brockhaus (2006): Der Brockhaus in Text und Bild 2006. Mannheim [CD-Rom].

BUSSMANN, HADUMOD (ed.) (2008): Lexikon der Sprachwissenschaft. Stuttgart.

Duden (61998): Die Grammatik. Das unentbehrliche Standardwerk für richtiges Deutsch. Hrsg. von der Dudenredaktion. Mannheim/Leipzig/Wien/Zürich (=Duden 4).

EHRENFELS, CHRISTIAN VON (1982): Werttheorie. Philosophische Schriften. Bd. 1. München/Wien.

FRIES, NORBERT (1991): Bewertung. Linguistische und konzeptuelle Aspekte des Phänomens. In: Sprache und Pragmatik. Arbeitsberichte 23:1-31 [Lund].

FRIES, NORBERT (1991a): Emotionen. Experimentalwissenschaftliche und linguistische Aspekte. In: Sprache und Pragmatik. Arbeitsberichte 23:32-71 [Lund].

FRIES, NORBERT (1992): Emotionen und sprachliche Struktur. In: Sprache und Pragmatik. Arbeitsberichte 30:1-28 [Lund].

JADACKI, JACEK JULIUSZ (2003): Aksjologia i semiotyka. Analizy i polemiki. [Axiologie und Semiotik. Analysen und Polemiken]. Warszawa.

KRZESZOWSKI, TOMASZ P. (1999): Aksjologiczne aspekty semantyki językowej. [Axiologische Aspekte sprachlicher Semantik]. Toruń.

LASKOWSKA, ELŻBIETA (1993): Wartościowanie w języku potocznym. [Bewerten in der Umgangssprache]. Bydgoszcz.

LUDWIG, KLAUS-DIETER (1976): Zum Verhältnis von Sprache und Wertung. Untersuchungen an einigen Adjektiven, die negative ästhetische und moralische Wertungen fixieren. Berlin.

MIKOŁAJCZYK, BEATA (2004): Sprachliche Mechanismen der Persuasion in der politischen Kommunikation. Dargestellt an polnischen und deutschen Texten zum EU-Beitritt Polens. Frankfurt (M.) u. a.

PUZYNINA, JADWIGA (1986): Z problemów języka wartości „Vade-mecum“. [Zu den Fragen der Sprache der Bewertung]. In: KOPCZYŃSKI, KRZYSZTOF / PUZYNINA, JADWIGA (eds.): Język Cypriana Norwida. Warszawa, 81-98.

PUZYNINA, JADWIGA (1992): Język wartości. [Die Sprache der Bewertung]. Warszawa.

PUZYNINA, JADWIGA (1992a): Problematyka aksjologiczna w językoznawstwie. [Die axiologische Problematik in der Sprachwissenschaft]. In: SAWICKI, STEFAN / ŁYSZCZAK, ANDRZEJ (eds.): Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. Lublin, 59-72.

PUZYNINA, JADWIGA / BARTMIŃSKI, JERZY (eds.) (1991): Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne. [Lexikalische und axiologische Fragen]. Wrocław (=Język a kultura 2).

SANDIG, BARBARA (1979): Ausdrucksmöglichkeiten des Bewertens. Ein Beschreibungsrahmen im Zusammenhang eines fiktionalen Textes. In: Deutsche Sprache 7: 137-159.

SANDIG, BARBARA (1991): Formeln des Bewertens. In: PALM, CHRISTINE (ed.): „EUROPHRAS 90“. Akten der internationalen Tagung zur germanistischen Phraseologieforschung Aske/ Schweden 12.-15. Juni 1990. Uppsala, 225-252.

SANDIG, BARBARA (1996): Bewerten in (Autowerbe-)Texten. In: Zeitschrift für Germanistik 2:272-292.

SAWICKI, STEFAN / ŁYSZCZAK, ANDRZEJ (eds.) (1992): Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. [Axiologische Problematik in der Literaturtheorie]. Lublin.

Słownik języka polskiego PWN (2002): Słownik wyrazów obcych. Słownik ortograficzny. Słownik poprawnej polszczyzny. [Wörterbuch der polnischen Sprache. Rechtschreibung. Richtiges Polnisch]. Warszawa [CD-ROM].

TĘCZA, ZYGMUNT (1997): Das Wortspiel in der Übersetzung. Stanisław Lems Spiele mit dem Wort als Gegenstand interlingualen Transfers. Tübingen. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110959963

WALISZEWSKA, KAROLINA (2010): Sprachliche Mittel der bewertenden Rede am Beispiel des Papstbildes Benedikt XVI. in den deutschen und polnischen Pressetexten. Versuch einer pragmalinguistischen Analyse. Poznań [unveröffentlichte Dissertation].

WIECZOREK, URSZULA (1999): Wartościowanie, perswazja, język. [Bewerten, Persuasion, Sprache]. Kraków.

WINKO, SIMONE (1991): Wertungen und Werte in Texten: axiologische Grundlagen und literaturwissenschaftliches Rekonstruktionverfahren. Braunschweig. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-322-86423-9

ZILLIG, WERNER (1982): Bewerten: Sprechakttypen der bewertenden Rede. Tübingen. DOI: https://doi.org/10.1515/9783111357157