Anspielungstypen. Eine empirisch-linguistische Auseinandersetzung

Edyta Błachut

doi:10.18778/2196-8403.2016.06

Autor

Edyta Błachut

DOI:

https://doi.org/10.18778/2196-8403.2016.06

Słowa kluczowe:

gry słowne, zwroty, metafory, prasa

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie sposobów formułowania wypowiedzi aluzyjnych, zaczerpniętych z wybranych niemieckich artykułów prasowych dotyczących wydarzeń politycznych i ekonomicznych. Dokonano charakterystyki językoznawczej różnych typów wypowiedzi podtekstowych, które powstały m. in. poprzez odwołanie się do utrwalonych form językowych (np. cytatów, przysłów, metafor itp.) lub za pomocą gier słownych. Zwrócono uwagę na możliwości rozpoznania form wyjściowych przez odbiorcę, stanowiących bazę do formułowania wypowiedzi podtekstowych. W kolejnym kroku podjęto próbę interpretacji funkcji, jakie analizowane wypowiedzi aluzyjne pełnią w danym tekście.

Bibliografia

BŁACHUT, EDYTA (2004): Sprachspielerische Modifikationen formelhafter Wendungen. Untersuchungen anhand deutscher und polnischer Belege. Wrocław.

BŁACHUT, EDYTA (2008): Wertende Konnotationen von Metaphern. Am Beispiel von Metaphern auspolitischen Kommentaren zur Wiedervereinigung Deutschlands 1989. In: Studia Linguistica XXVI: 27-48.

BŁACHUT, EDYTA (2014): Bewerten – Semantische und pragmatische Aspekte einer Sprachhandlung.Hamburg.

BURGER, HARALD (1998/22003): Phraseologie: eine Einführung am Beispiel des Deutschen. Berlin (= Grundlagen der Germanistik 36).

Duden. Deutsches Universalwörterbuch (82015). Mannheim / Leipzig et alii.

FLEISCHER, WOLFGANG (1997): Phraseologie der deutschen Gegenwartssprache. 2., durchgesehene und ergänzte Auflage. Tübingen. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110947625

FRIELING, GUDRUN (1996): Untersuchungen zur Theorie der Metapher. Das Metaphern-Verstehen als sprachlich-kognitiver Verarbeitungsprozeß. Osnabrück.

GOŁĘBIOWSKI, ADAM (2011): Kontamination: Form – Semantik – Pragmatik. Dresden / Wrocław.

KOLLER, WERNER (1975): Redensarten in Schlagzeilen. In: Muttersprache 85: 400-408.

LANG, EWALD (1990): Wendehals und Stasi-Laus. Demo-Sprüche aus der DDR. München.

POHL, INGE (2002): Kognitive Metapherntheorie inklusive Frameansatz als Beschreibungsinstrumente metaphorischer Projektion, dargestellt an Metaphern aus meinungsbildenden Texten. In: POHL, INGE (ed.): Semantische Aspekte öffentlicher Kommunikation. Frankfurt a. M. / Berlin et alii, 105-143.

PTASHNYK, STEFANIYA (2005): „Unstabile“ feste Wortverbindungen: Zur Dynamik des phraseologischen Sprachbestandes. In: Hermes, Journal of Linguistics 35: 77-95. DOI: https://doi.org/10.7146/hjlcb.v18i35.25817

PTASHNYK, STEFANIYA (2009): Phraseologische Modifikationen und ihre Funktionen im Text. Eine Studie amBeispiel der deutschsprachigen Presse. Essen (= Phraseologie und Parömiologie 24).

RÖMER, RUTH (1977): Die Anspielung als Sprechakt. In: Muttersprache 87/6: 396-412.

SAUER, NICOLE (1998): Werbung – wenn Worte wirken. Ein Konzept der Perlokution, entwickelt an Werbeanzeigen. Münster / New York et alii (= Internationale Hochschulschriften 274).

VATER, HEINZ (2010): Sprachspiele: kreativer Umgang mit Sprache. In: Linguistische Berichte 221: 3-36.

WILSS, WOLFRAM (1980): Beobachtungen zur Anspielungstechnik in der deutschen Gegenwartssprache. In: Grazer Linguistische Studien 11/12. Festgabe für Norman Denison: 368-390.

WILSS, WOLFRAM (1989): Anspielungen. Zur Manifestation von Kreativität und Routine in der Sprachverwendung. Tübingen.