Vir Romanus – probus, honestus, benevolus? Postulowane cechy Rzymianina a wizerunki władców dynastii julijsko-klaudyjskiej w wybranych passusach dzieł antycznych
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-0319.23.08Słowa kluczowe:
Julio-Claudian dynasty, Roman virtues, historiographical images of the Roman emperorsAbstrakt
The aim of the article is an attempt to present a dichotomic image of the Roman ruler. It is concentrated on traditional features, understood as postulated in relation to person in power, such as justice, honesty, modesty and self-control. All of them belong to the canon of virtutes Romanae, and obedience toward them was characteristic of Roman society until the fall of Carthage. Along with its fall, the disappearance of true morality can be observed. The important turning point there is the reign of Augustus who, by undertaking the revival of old values, introduces a new order to the state. The article describes the rulers of the Julio-Claudian dynasty, and the emphasis is placed on a dualistic image of their behaviour (positive versus negative) presented in ancient texts by Tacitus, Suetonius, Velleius Paterculus and Florus.
Bibliografia
Cicero M. Tulius (1890). Scripta quae manserunt omnia. Mueller, C.F.W. (red.). Lipsiae: Teubner.
Florus (2012). Oeuvres. Transl. P. Jal. Paris: Les Belles Lettres.
Sallustius Crispus (1981). Bellum Iugurthinum. Kurfess, A. (red.). Leipzig: Velhagen & Klasing.
Suetonius Tranquillus C. (2003). De vita Caesarum libri VIII. Ihm, M. (red.). Lipsiae: Teubner.
Tacitus P. Cornelius (1925). Annales. Goelzer, H. (red.). Paris: Les Belles Lettres.
Velleius Paterculus (1988). Historiarum ad M. Vinicium consulem libri duo. Watt, W.S. (red.). Leipzig: Bibliotheca Teubneriana.
Florus, L.A. (2006). Zarys dziejów rzymskich. Przeł. I. Lewandowski. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Liwiusz Titus (1968). Dzieje Rzymu od założenia miasta. Ks. 1–5. Przeł. A. Kościółek. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Salustius Gajus Crispus (2006). Sprzysiężenie Katyliny i wojna z Jugurtą. Przeł. K. Kumaniecki. Wrocław: Drukarnia Trzaska.
Swetoniusz (1987). Żywoty cezarów. Przeł. J. Niemirska-Pliszczyńska. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Tacyt (2004). Dzieła. T. 1–2. Przeł. S. Hammer. Warszawa: Czytelnik.
Wellejusz Paterkulus (1970). Historia rzymska. Przeł. E. Zwolski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Ankersmit, F. (2002). Pochwała subiektywności. W: Domańska, E. (red.). Pamięć, etyka i historia. Angloamerykańska teoria historiografii lat dziewięćdziesiątych. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Balmaceda, C. (2014). „The Virtues of Tiberius in Velleius Histories”. Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte. Bd. 63, H. 3. 340–363.
Baumann, R. (2006). Human Rights in ancient Rome. London: Routledge Classical Monographs.
Beard, M. (2016). SPQR. Historia starożytnego Rzymu. Przeł. N. Radomski. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
Berdowski, P. (2014). Pietas erga patriam: Ideology and Politics in Rome in Early First Century BC. The Evidence from Coins and Glandae Inscriptae. W: Twardowska, K., Salamon M. et al. (red.). Within the Circle of Ancient Ideas and Virtutes. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”.
Canfield, L.H. (1913). The Early Persecutions of the Christians, New York: University of Columbia.
Cochran, L.R. (1980). „Suetonius’ Conception of Imperial Character”. Biography 3 (3). 189–201. DOI: https://doi.org/10.1353/bio.2010.0905
Dziuba, A. (2004). Curiositas w Historii rzymskiej Wellejusza Paterkulusa. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Epplett, Ch. (2019). Gladiatorzy i walki z dzikimi zwierzętami na arenach. Kraków: Wydawnictwo Astra s.c.
Faversani, F. (2014). „Quinquennius Neronis e a ideia de um bom governo”. Phoînix 20–1. 158–177. DOI: https://doi.org/10.14195/1413-5787_20-1_9
Ferrill, A. (1991). Caligula: Emperor of Rome. London: Thames and Hudson.
Garrison, J. (1992). Pietas from Vergil to Dryden. Pennsylvania: The Pennsylvania Stat. University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9780271075402
Górska, M. (2012). „Obraz początków pryncypatu w II księdze Historii rzymskiej Wellejusza Paterkulusa na podstawie językowych wykładników wartościowania”. Wratislaviensium Studia Classica olim Classica Wratislaviensia I (XXXII). 7–25.
Grethlein, J. (2013). Experience and Teleology in Ancient Historiography. Futures Past from Herodotus to Augustine. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139628815
Griffin, M. (2018). Neron. Koniec dynastii. Oświęcim: Napoleon V.
Gryksa, E. (2015). „Śmierć jako pietas erga patriam w historiografii starożytnego Rzymu”. Littera Antiqua 10. 218–228.
Gryksa, E. (2017a). Obraz Rzymu u Florusa. Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos.
Gryksa, E. (2017b). Mira et incredibilia w rzymskich dziełach historiograficznych Florusa, Tacyta i Liwiusza. W: Wolny M., Chudzikowska-Wołoszyn M. (red.). Paradoksologia w starożytności i średniowieczu. Olsztyn: Zakład Poligraficzny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Heck, D. (2009). „Problem filologii. Metoda filologiczna – dzisiaj?” Litteraria XXXVII. 7–18.
Hurley, D.W. (2011). Gaius Suetonius Tranquillus. The Caesars. Translated with Introductions and Notes by D.W. Hurley. Cambridge: Hackett Publishing Company.
Jończyk, Ł. (2015). Tyberiusz i Druzus jako wodzowie Augusta w świetle relacji Wellejusza Paterkulusa i Kasjusza Diona. W: Kowalski, H., Madejski P. (red.). Armia, systemy obronne i ideologiczno-religijne aspekty wojny w imperium rzymskim. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Karakasis, E. (2018). T. Calpurnius Siculus. A pastoral Poet in Neronian Rome. Berlin: De Gruyter.
Katz, R.S. (1972). „The Illness of Caligula”. The Classical World 65 (10). 223–225. DOI: https://doi.org/10.2307/4347670
Langlands, R. (2006). Sexual Morality in Ancient Rome. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511482823
Lewandowski, I. (2007). Historiografia rzymska. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Marincola, J. (1997). Authority and Tradition in Ancient Historiography. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511584831
Morgan, T. (2007). Popular Morality in the Early Empire. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511597398
Paschalis, M. (1997). Virgil’s Aeneid: Semantic Relations and Proper Name. Oxford: Clarendon Press.
Paul, H. (2011). Hayden White. The Historical Imagination. Cambridge: Polity Press.
Pierrard, P. (1984). Historia kościoła katolickiego. Warszawa: PAX.
Pigoń, J. (1996). W kręgu pojęć politycznych Tacyta: libertas – moderatio. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Polo, F.P. (2003). Dziejopisarstwo, mos maiorum i rzymska tożsamość. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Richardson, J.S. (2012). Augustan Rome 44 BC to AD 14. Edinburgh: Edinburgh University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9780748629046
Sajkowski, R. (2004). Domus Augusta – domus divina. W: Morawiecki, L., Berdowski, P. (red.). Ideologia i propaganda w starożytności. Rzeszów: Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne „Fraza”.
Sidwell, B. (2010). „Gaius Caligula’s Mental Illness”. The Classical World 103 (2). 183–206. DOI: https://doi.org/10.1353/clw.0.0165
Syme, R. (1964). „The Historian Servilius Nonianius”. Hermes 92. 408–424.
Syme, R. (1978). „Mendacity in Velleius”. American Journal of Philology 99. 45–63. DOI: https://doi.org/10.2307/293868
Syme, R. (1980). „Biographers of the Caesars”. Museum Helveticum 37 (2). 104–128.
Wardle, D. (2012). „Suetonius on Augustus as God and Man”. The Classical Quarterly 62 (1). 307–326. DOI: https://doi.org/10.1017/S0009838811000681
Weinstock, S. (1960). „Pax and the Ara Pacis”. Journal of Roman Studies 50 (1–2). 44–58. DOI: https://doi.org/10.2307/298286
Wilkinson, S. (2012). Republicanism during the Early Roman Empire. London: Continuum.
Wolski, J. (1987). Swetoniusz – historyk. W: Swetoniusz. Żywoty Cezarów. Przeł. J. Niemirska-Pliszczyńska. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zanker, P. (1999). August i potęga obrazów. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Zoch, P.A. (2012). Ancient Rome: An Introductory History. Oclahoma: University of Oclahoma Press.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
