Pomiędzy błyskiem a cieniem leży prawda. Portrety Irvinga Penna z przełomu lat 40. i 50. XX wieku

Adam Drozdowski

doi:10.18778/2084-851X.19.04

Autor

Adam Drozdowski Uniwersytet Łódzki, Instytut Historii Sztuki https://orcid.org/0000-0002-1611-2125

DOI:

https://doi.org/10.18778/2084-851X.19.04

Słowa kluczowe:

Irving Penn, fotografia portretowa, Small Trades, platynotypia, fotografia studyjna, sztuka powojenna, Vogue, kultura wizualna, portret egzystencjalny

Abstrakt

Artykuł analizuje formacyjny okres twórczości Irvinga Penna, koncentrując się na jego fotografii portretowej z końca lat 40. i początku lat 50. XX wieku. Choć Penn znany jest przede wszystkim z ikonicznych zdjęć mody publikowanych w magazynie „Vogue”, tekst podkreśla znaczenie mniej znanej, lecz niezwykle istotnej serii „Small Trades”, przedstawiającej pracowników z Paryża, Londynu i Nowego Jorku w warunkach studyjnych. Poprzez izolację modeli od ich naturalnego otoczenia i zastosowanie minimalistycznej scenografii, Penn uwydatniał indywidualność i godność każdej osoby, kwestionując społeczne hierarchie i konwencje portretu. Artykuł omawia również egzystencjalne portrety przedstawicieli świata kultury, wykonane w ciasnych narożnikach, które pozbawiały ich blichtru i ukazywały psychologiczną głębię. Analiza technik oświetleniowych, strategii kompozycyjnych oraz zastosowania platynotypii pokazuje, jak twórczość Penna łączy fotografię dokumentalną z artystyczną, oferując humanistyczną i egalitarną wizję społeczeństwa powojennego. Jego portrety stanowią zarówno dokument socjologiczny epoki, jak i ponadczasową refleksję nad kondycją człowieka.

Bibliografia

FORESTA 2015 – Merry Foresta, Irving Penn: Beyond Beauty, Washington 2015.

HECKERT/LACOSTE 2009 – Virginia Heckert, Anne Lacoste, An Introduction to Irving Penn’s Small Trades, [w:] Irving Penn: Small Trades, Los Angeles 2009, s. 9–19.

JOHNSON 1951 – Gerald W. Johnson, America Inc.: A Fourth of July Celebration, „Vogue”, lipiec 1951.

LACOSTE/CHARLES ROUX 2009 – Anne Lacoste, Edmonde Charles Roux, An Interview with Edmonde Charles Roux, [w:] Irving Penn: Small Trades, Los Angeles 2009, s. 21–27.

LIBERMAN 1991 – Alexander Liberman, An American Modern, [w:] Irving Penn, Passage: A Work Record, New York 1991, s. 5–9.

MAZA 2018 – Edward Maza, Irving Penn: Preserving the Myth of the American Woman, „New Errands: The Undergraduate Journal of American Studies”, vol. 5, nr 2, b.p.

MOLESWORTH – Charles Molesworth, Two aspects of photography: Irving Penn and Louise Lawler, „Salmagundi”, vol. 197–198, 28–36.

MORRIS HAMBOURG 2004 – Maria Morris Hambourg, Existential portraits, [w:] Irving Penn: Centennial, red. Maria Morris Hambourg, New York 2004, s. 71–94.

PENN 1951 – Irving Penn, Small Trades, „Vogue”, luty 1951.

PENN 1960 – Irving Penn, Moments Preserved, New York 1960.

PENN 1980 – Irving Penn, Worlds in Small Rooms, London 1980.

PENN 1991 – Irving Penn, Passage: A Work Record, New York 1991.

SZARKOWSKI 1984 – John Szarkowski, Irving Penn, New York 1984.

VISAGES 1951 – Visages et Métiers de Paris, „Vogue”, czerwiec 1951.

WESTERBACK 1997 – Colin Westerback, A Man of Many Parts, [w:] Irving Penn: A Career in Photography, Chicago 1997, s. 8–21.