Dziwactwa mody – o laskach spacerowych eleganckich dam w XIX wieku

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/2084-851X.18.03

Słowa kluczowe:

laski spacerowe, moda damska, Muzeum Narodowe w Krakowie

Abstrakt

W historii mody laska spacerowa kilkakrotnie pojawiała się jako stylowy dodatek stroju dobrze urodzonych, zamożnych dam. Wzmianki pojawiające się w XIX- -wiecznej prasie, niekiedy mocno krytyczne, pozwalają sądzić, że i w tym stuleciu co jakiś czas elegantki używały tego, zdawałoby się wyłącznie męskiego, rekwizytu. W polskich zbiorach publicznych i prywatnych zachowało się stosunkowo niewiele egzemplarzy, które można z pewnością definiować jako laski damskie. Większość zachowanych zabytków to obiekty pozbawione historycznego kontekstu, zatem można jedynie przypuszczać, iż niegdyś mogły być używane przez kobiety nie tylko jako podpora, ale przede wszystkim jako stylowy dodatek do ubioru. Należy też pamiętać, że niektóre laski używane przez mężczyzn były bardzo ozdobne i kwalifikacja oparta wyłącznie na względach estetycznych może być myląca. Dlatego trudno jednoznacznie wskazać egzemplarze ewidentnie przeznaczone dla kobiet. W artykule opisano zabytki pozyskane do zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie jako „laski damskie” oraz takie, które przypuszczalnie można uznać za takowe.

Bibliografia

BOEHN 1928 – M. von Boehn, Das Beiwerk der Mode. Spitzen, Fächer, Handschuhe, Stöcke, Schirme, Schmuck, München 1928.

BOEHN 1929 – M. von Boehn, Modes & Manners Ornaments. Lace, fans, gloves, walking-sticks, parasols, jewelry and trinkets, London–Toronto 1929.

Bulletin… 1830 – Bulletin des lois du royaume de France, 8.e serie. Regne de Charles X. Tome onzième […], Paris 1830.

CHALLAMEL 1882 – M. A. Challamel, The history of fashion in France; or, the dress of women from the galo-roman period to the present time, New York 1882.

DĄBROWSKA 2018 – M. Dąbrowska, Klejnoty księżnej Daisy, Pszczyna 2018.

DIKE 1982 – C. Dike, Les cannes a système. Un monde fabuleux et méconnu, Paris–Genève 1982.

DUNINÓWNA 1957 – H. Duninówna, Ci, których znałam, Warszawa 1957.

„Dziennik Mód” 1872 – „Dziennik Mód. Pismo dla Polek”, Kraków, R. I, 1872, nr 1 (1 października).

„Dziennik Mód” 1873a – „Dziennik Mód. Pismo dla Polek”, Kraków, R. II, 1873, nr 15 (1 maja).

„Dziennik Mód” 1873b – „Dziennik Mód. Pismo dla Polek, Kraków”, R. II, 1873, nr 23 (1 września).

„Dziennik Mód Paryskich” 1840 – „Dziennik Mód Paryskich z rysunkami krojów”, R. I, nr 3, 1 lutego 1840.

GAČIĆ 2013 – D. Gačić, The „embroidery of Livno” on smoking accessories, „Journal of the Academie Internationale de la pipe” 2013, vol. 6.

GUTKOWSKA-RYCHLEWSKA 1968 – M. Gutkowska-Rychlewska, Historia ubiorów, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968.

History of crinoline… 1864 – History of crinoline, „The Spectator”, 1864, no 1898 (12 November).

„Illustrite Zeitung” 1864 – „Illustrite Zeitung”, XLIII Bd, 1864, nr 1111 (15 October).

„Journal des Dames et de Modes” 1804 – „Journal des Dames et de Modes”, 1804, nr 36, 30 Ventose (21 mars).

KLEVER 1996 – U. Klever, Walkingsticks. Accessory, tool and symbol, Atglen, PA 1996.

„Kurier Warszawski” 1840 – „Kurier Warszawski” 1840, nr 117 (3 maja).

„Landshuter Zeitung” 1864 – „Landshuter Zeitung”, XVI Jahr, 1864, nr 216 (22 September).

LAROUSSE 1867 – P. Larousse, Grand dictionnaire universel du 19. siècle français, historique, géographique, mythologique, bibliographique, littéraire, artistique, scientifique, etc., etc., t. 3, Paris 1867.

Maison de Balzac 2019 – Maison de Balzac, http://www.maisondebalzac.paris.fr/fr/decouvrir-le-musee/les-collections/lecrivain/la-canne-dhonore-de-balzac-dite-la-canneaux-turquoises [dostęp: 22.11.2019].

MONEK 1995 – F. H. Monek, Canes through the ages. With value guide, Atglen, PA 1995.

MOŻDŻYŃSKA-NAWOTKA 2005 – M. Możdżyńska-Nawotka, O modach i strojach, Wrocław 2005.

PAŚ 2022 – M. Paś, „Laski spacerowe w dwudziestoleciu międzywojennym”, referat wygłoszony podczas IX ogólnopolskiej sesji naukowej z cyklu „Polskie Art Deco pt. Moda i biżuteria”, zorganizowanej przez Muzeum Mazowieckie w Płocku w dn. 23–24 czerwca 2022 (tekst w druku).

Patents for inventions… 1871 – Patents for inventions. Abridgments of specifications relating to umbrellas, parasols, and walking sticks. A. D. 1780–1866, London 1871.

„Petit Courrier des Dames” 1833 – „Petit Courrier des Dames. Journal des Modes”, t. XXIV, 1833, nr XXXVI (30 Juin).

Queen Victoria’s… 1898 – Queen Victoria’s canes, „West Gippsland Gazette” 1898 (4 October).

RECHEIS 1888 – G. Recheis, Wohin reisen wir im Sommer? Bäder- und Sommerfrischen-Plauderei eines Vielgereiften, „Zur guten Stunde. Illustrirte Deutsche Zeitschrifte”, Bd. 2, 1888.

„Słowo Polskie” 1899 – „Słowo Polskie”, Lwów 1899, nr 80 (5 kwietnia).

„Słowo Polskie” 1900 – „Słowo Polskie”, Lwów 1900, nr 377 (14 sierpnia).

„The Englishwoman’s Domestic Magazine” 1864 – „The Englishwoman’s Domestic Magazine. Supplemental Fashions & needlework”, vol. 10, 1864, no 45.

The Illustrated Record… 1886 – The Illustrated Record and Descriptive Catalogue of the Dublin International Exhibition of 1865, ed. H. Parkinson, P. L. Simmonds, London 1866.

VINCENT 2023 – B. Vincent, Haydn’s Dictionary of Dates. Reprint of the original, first published in 1875, Frankfurt 2023.

„Wiener Medizinal-Halles” 1864 – „Wiener Medizinal-Halles. Zeitschrift für praktische Aerzte”, V Jahr, 1864, nr 38 (18 September).

Pobrania

Opublikowane

2024-12-30

Numer

Dział

Artykuły

Jak cytować

Paś, Monika. 2024. “Dziwactwa Mody – O Laskach Spacerowych Eleganckich Dam W XIX Wieku”. TECHNE. Seria Nowa 2 (14): 23-39. https://doi.org/10.18778/2084-851X.18.03.