Co jest przedmiotem krytyki muzycznej? Pytania wokół pewnego pojedynku na argumenty w Chińskim fortepianie Étienne’a Bariliera

Elżbieta Zarych

doi:10.18778/1505-9057.52.22

Autor

Elżbieta Zarych Uniwersytet Jagielloński, Wydział Polonistyki, Katedra Edytorstwa i Nauk Pomocniczych; ul. Gołębia 16, 31-007 Kraków https://orcid.org/0000-0002-4796-4419

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.52.22

Słowa kluczowe:

Étienne Barilier, krytyka muzyczna, krytyk muzyczny, estetyka muzyczna, praktyka muzyczna, muzyka klasyczna

Abstrakt

Artykuł podejmuje temat przedmiotu krytyki muzycznej, a szczególnie praktyki wykonawczej, zadając podstawowe pytanie o to, co podlega ocenie i co decyduje o wartościowaniu wykonania danego utworu. Punkt odniesienia stanowi teoretyczne przedstawienie krytyka muzycznego i krytyki muzycznej, m.in. ich definicje, czynniki obiektywne i subiektywne wpływające na kształt opinii itd. Z teorią, niepotrafiącą uchwycić tego, co efemeryczne, okazjonalne, subiektywne, ludzkie, w której obiektywny opis niekiedy graniczy z życzeniowym, zestawiona została sytuacja przedstawiona w literaturze, operującej, jak to sztuka, szerszymi możliwościami. Zasadniczą część artykułu stanowi więc interpretacja błyskotliwej powieści w blogach pt. Chiński fortepian Étienne’a Bariliera, szwajcarskiego pisarza i filozofa. Interpretacja koncentruje się na pojedynku na recenzje, na argumenty skupione wokół występu na letnim festiwalu chińskiej pianistki Mei Jin, co pozwala w szerszym kontekście podjąć temat pracy krytyka i przedmiotu krytyki muzycznej w ogóle. Postawione zostają pytania o osobę wykonawcy (umiejętności, wygląd, kraj pochodzenia, kulturę), kontekst innych wykonawców, czas, miejsce i warunki wykonania (w tym oddziaływanie różnych zmysłów), oraz osobę samego krytyka, w tym nie tylko jego gust i kompetencje, ale wszystko, co kształtuje go jako człowieka. Ostatecznie otrzymujemy kilka odpowiedzi i mnóstwo pytań, które pozwalają nam naświetlić pewne kwestie na nowo.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Elżbieta Zarych - Uniwersytet Jagielloński, Wydział Polonistyki, Katedra Edytorstwa i Nauk Pomocniczych; ul. Gołębia 16, 31-007 Kraków

Elżbieta Zarych, dr, komparatystka, polonistka, redaktorka, tłumaczka literatury niemieckiej i włoskiej. Pracownik Katedry Edytorstwa i Nauk Pomocniczych na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Interesuje się szeroko pojętymi badaniami indyscyplinarnymi i porównawczymi, skupionymi wokół literatury, wyobraźni, książki, ilustracji oraz przekładu. Autorka licznych prac poświęconych literaturze i kulturze XIX–XXI w., a także pozycji edukacyjnych, leksykonów i słowników. Ostatnio opublikowała książki Romantycy, myśliciele, inspiratorzy (2010) i Karol I Habsburg. Chrześcijański cesarz końca monarchii (2015) oraz rozprawy „Nocna rozmowa” – nokturn w muzyce, literaturze i malarstwie romantyzmu (2015), Geograficzno-literacki szkic piórkiem (Kunzischer Riss) – mapa berlińskiego i fantastycznego świata E.T.A. Hoffmanna (2016), Zielnik wróżek, zielnik wyobraźni – L’herbier des fées (Zielnik wróżek) Benjamina Lacombe’a i Sébastiena Pereza (2017), Wyobraźnia, Kolberg i demonologia słowiańska w „Innych baśniach” Zbigniewa Brzozowskiego (2018).

Bibliografia

Barilier Étienne, Chiński fortepian, przeł. Jacek Giszczak, Noir Sur Blanc, Warszawa 2014.

Altwegg Jürg, Étienne Barilier – Literatur und Philosophie, w: Leben und Schreiben im Welschland: Porträts, Gespräche und Essays aus der französischen Schweiz, Ammann, Zürich 1983, s. 76–85.

Barilier Étienne, Piękno zbawi świat, „Znak” 2009, nr 648; także on-line na stronie: http://www.miesiecznik.znak.com.pl/6482008etienne-barilierpiekno-zbawi-swiat-tlum-malgorzata-boutry/ [dostęp: 5.11.2018]

Bent Ian, Analisis, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. Stanley Sadie, t. 1, MacMillan Press, London 1980, s. 340–388.

Białas Maciej, Pomiędzy fachową a popularną krytyką muzyczną, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 2010, nr VIII (1), s. 133–153.

Bristiger Michał, Krytyka muzyczna a poetyka muzyki, „Teksty”, 1972, nr 4, s. 56–66.

Dupuis Sylviane, Étienne Barilier, ASELF, Lausanne1998.

Golka Marian, Socjologiczny obraz sztuki, Ars Nova, Poznań 1996.

Jabłoński Maciej, Między ćwiartowaniem a tłumaczeniem snów. Eseje i ułamki z krytyki muzycznej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011.

Jabłoński Maciej, Między ćwiartowaniem a wykładaniem snów. Kilka niepewnych myśli w sprawie krytyki (również muzycznej), w: Krytyka muzyczna. Teoria, historia, współczesność, red. nauk. Michał Bristiger i in., Oficyna Wydawnictwa Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2009, s. 253–261.

Jarociński Stefan, Krytyka muzyczna, w: Encyklopedia muzyki, red. Andrzej Chodkowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 472–473.

Jeanneret Sylvie, La musique dans l’oeuvre romanesque d’Étienne Barilier: vers une poétique de la modernité, Slatkine Reprints, Genève 1998.

Krytyka muzyczna. Krytyka czy krytyki?, red. nauk. Michał Bristiger i Rafał Ciesielski, Oficyna Wydawnictwa Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2012.

Sytuacja współczesnej polskiej krytyki muzycznej. Dyskusja panelowa, w: Krytyka muzyczna. Teoria, historia, współczesność, red. nauk. Michał Bristiger i in., Oficyna Wydawnictwa Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2009, s. 221–244.

Wilde Oscar, Portret Doriana Graya, przeł. Maria Feldmanowa, W.A.B., Warszawa 2010.

http://www.rmfclassic.pl/encyklopedia/krytyka-muzyczna.html [dostęp: 10.10.2016]

http://www.rolf-musicblog.net/yuja-wang-depicted-in-literature/ [dostęp: 20.11.2016]

https://twitter.com/yujawang [dostęp: 20.11.2016]

Nyffeler Max, Musikkritik als Servieceleistung? Zu aktuellen Tendenzen im kritischen Metier, 1986, popr. 2007, na str. autora: http://www.beckmesser.de/musikkritik/kritik1986.html [dostęp: 13.10.2016]

www.ksiazka.net.pl/index.php?id=49&tx_ttnews%5Btt...21148 [dostęp: 15.10.2016]